Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Terör Örgütü IŞİD'in Doğuşunun Sebeplerinden Birisi İklim Değişikliği Olabilir mi?

Terör Örgütü IŞİD'in Doğuşunun Sebeplerinden Birisi İklim Değişikliği Olabilir mi?
4 dakika
7,224
  • Klimatoloji (İklimbilim)
  • Sosyoloji

"Absürt", "Utanç verici", "Yüzsüz derecede aptalca" gibi eleştiriler, ABD'nin Demokrat Parti başkan adayı Martin O'Malley'in başlığımızda yer verdiğimiz ilişkiyi ileri sürmesinden sonra işittiği laflardan sadece birkaçıydı. İddiası, IŞİD'in doğumunda küresel iklim değişikliğinin parmağı olduğu yönündeydi. Yaygın bir şekilde hor görülmüş olmasına rağmen, Maryland Eyaleti eski valisi sözünün arkasında durmaya devam ediyor. Bloomberg TV'ye şöyle söylüyor:

Suriye ulus-devletinin başarısızlığa uğramasına ve ISIS'in yükselmesine neden olan etmenlerden birisi iklim değişikliği ve buna bağlı gelişen mega-kuraklıktır. Bu kuraklık bölgeyi etkilemiş, çiftçileri silip atmış, insanları şehre göç etmeye zorlamış, insani bir krize neden olmuştur.

Bundan 2 ay sonra O'Malley aynı argümanı "Demokrasi, Şimdi!" isimli bir radyo programında tekrarladı:

Bu Reklamı Kapat

Devlet bu şartlar altında, bünyesinde yaşayan ailelerin temel ihtiyaçlarını karşılayamamaktadır. Protestolar ve baskı, iç savaşı doğurmuştur. Bu savaş, IŞİD'in doğmasına neden olan bir vakum ortamı yaratmıştır. Ardı ardına yaşanan bu olaylar, birbirine çok ama çok sıkı bir şekilde bağlı unsurlardan oluşan bir Dünya'da meydana gelir. İklim değişikliği, aşırı iklim koşullarına neden olmakta ve uzun süreli kuraklıkları tetiklemektedir.

Bilimsel ve objektif bir bakış açısı, bu çılgınca gözüken iddianın temelini sorgulama isteğini doğurmaktadır. Gelin bunu yapalım:

O'Malley'in Kaynağı: Dünya'nın En Saygın Bilim Dergilerinden Birisi!

Öncelikle bu iddianın kaynağına bir bakalım. O'Malley'in kampanyasını yürüten isimlerden birisinin verdiği bilgiye göre bu iddia, Mart 2015'te Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayınlanmış bir makaleye dayanmaktadır. Araştırma, kendi alanında fazlasıyla olumlu eleştiriler almıştı bir çalışmadır; ancak IŞİD'den hiçbir şekilde bahsetmemektedir. Buna rağmen araştırmanın yazarları, O'Malley'in kendi araştırmalarına dayanan çıkarımının mantıklı olduğunu söylemektedirler.

Bu Reklamı Kapat

Araştırma, iklim değişikliğinin Suriye'deki 2006-2009 yılları arasında yaşanan aşırı kuraklığa neden olduğunu göstermektedir. Bu süre zarfında besin fiyatları tavan yapmış, beslenmeye dayalı hastalıklar tüm ülkeyi kasıp kavurmuş, 1.5 milyon iç göçmen tarlalarını terk ederek Suriye'nin şehirlerine göç etmiştir. Üstelik ülkenin şehirleri zaten Irak Savaşı'ndan kaçan Iraklı göçmenlerle dolu iken! Araştırma, tüm bu ilişkileri doğrulamaktadır.

Araştırmanın ortaya koyduğuna göre bu insan artışı, işsizlik, yolsuzluk ve bu gidişata tepki vermekte güçlük çeken Beşşar Esad rejimine karşı nefreti doğurmuştur. Bu sivil rahatsızlık 2011 yılında patlama noktasına ulaşmış ve Suriye Ayaklanması'yla sonuçlanmıştır.

Eğer olayların gidişatını O'Malley'in yaptığı gibi takip edecek olursak, bir sonraki domino taşının IŞİD'i doğurduğunu söylemek mantıklıdır. Columbia Üniversitesi İklimbilimi profesörü olan ve araştırmanın eş yazarı Dr. Richard Seager şöyle söylüyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Savaş bir kere başladı mı, hali hazırda işin içinde olan aktörlerin her biri kendi emelleri için fırsattan istifade ettiler. IŞİD unlardan birisiydi ve Suriye'nin düşüşü onların hareketine imkan tanıdı.

O'Malley'in kampanya ekibinden alınan raporlar ve yorumlar, ABD Savunma Bakanlığı'nın da IŞİD ile küresel ısınma arasındaki bağlantıyı doğruladığını göstermektedir. Ayrıca belirtmekte fayda var: Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayınlanan bu makale, iklim değişimi ile insanlar/toplumlar arası sürtüşme arasındaki bağlantıyı ortaya koyan ilk ve tek araştırma da değildir!

Tabii ki Kuraklık Tek Suçlu Değil!

Uzmanların görüşüne göre, olaylara daha geniş bir perspektiften bakıldığında, Suriye'yi alabora eden etmenlerden sadece bir tanesidir. Ancak hem söz konusu araştırma, hem de O'Malley sözlerini titizlikle seçerek iklim değişikliğinin bu süreçteki etkisini abartmadıklarından emin olmaktadırlar.

İklim değişikliği Suriye Ayaklanması'nda ve IŞİD'in yükselişinde dolaylı bir rol oynadıysa da, ABD'nin Irak'taki 5 farklı elçisine doğrudan özel danışmanlık yapmış olan Ali Khedery'nin söylediğine göre Esad'ın El-Kaide üyelerini eleman olarak alması, Sünni Araplara karşı yapılan soykırım, vb. faktörler de bu süreçte büyük role sahip, apaçık unsurlardır.

Demokratların rakibi olan Cumhuriyetçi Muhafazakarlar'ın beyin takımı olarak kabul edilen Hudson Enstitüsü'nde Orta Doğu Güvenliği Uzmanı olan Michael Doran, bölgedeki rahatsızlığın sadece kuraklık olan yerlerde yaşanmadığına dikkat çekiyor. Buna rağmen o, O'Malley'in kuraklık ile ayaklanma arasındaki bağlantısının doğru kurulduğunu düşünüyor. Brookings Enstitüsü'nde Orta Doğu Politikaları Uzmanı olan Kenneth Pollack şöyle diyor:

Kuraklık Suriye Devrimi'ne ve Esad'ın düşüşüne neden olmamıştır. Bunu yapan son derece karmaşık faktörlerdir; ancak araştırma, iklim değişikliğinin de bu karışımın bir parçası olduğunu göstermektedir. Fakat iklim değişikliğinin bu karışımın ne kadar önemli bir parçası olduğunu bilmek zor.

Pollack'ın söylediğine göre Orta Doğu uzmanları arasında oldukça fazla ilgi gören bu araştırma, rahatsızlığa neden olan tek bir unsur olduğunu belirtmemektedir. O'Malley de kuraklığın "bir dizi olay"dan birisi olduğunu söylemektedir; kuraklığı tek neden olarak göstermemektedir. Santa Barbara'da bulunan Kaliforniya Üniversitesi'nden olan baş yazar Colin Kelley konuyu şöyle bağlıyor:

Ayaklanmanın eninde sonunda yaşanacağı belliydi. Ancak kuraklık, bu ayaklanma yaşandığında vardı ve zamanlamaya bakacak olursak, tarımsal çöküş ve göçler bu ayaklanmanın doğrudan nedenleridir. Kuraklık bu kaotik durumu yarattı ve IŞİD'in daha rahat genişlemesine izin verdi. Eğer bunu O'Malley'in ileri sürdüğü şekilde bir argüman olarak ileri sürecekseniz, bence tartışılmaya değer bir noktadır.

Doğa olayları ile insan/toplum davranışları arasındaki olası ilişkiler gerçekten de heyecan vericidir. Bunları anlamak, ileride daha sağlam önlemler almak ve hem doğayı, hem de kendimizi daha iyi tanımak konusunda katkı sağlayabilir. Bu nedenle en çılgınca gözüken iddialar bile, bilimsel bir perspektiften sorgulanmalı ve analiz edilmelidir.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 6
  • Tebrikler! 3
  • İnanılmaz 2
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Politifact | Arşiv Bağlantısı
  • C. P. Kelley, et al. (2015). Climate Change In The Fertile Crescent And Implications Of The Recent Syrian Drought. PNAS, sf: 3241-3246. | Arşiv Bağlantısı
  • C. Welch. Climate Change Helped Spark Syrian War, Study Says. (2 Mart 2015). Alındığı Tarih: 9 Eylül 2019. Alındığı Yer: National Geographic | Arşiv Bağlantısı
  • H. Fountain. Researchers Link Syrian Conflict To A Drought Made Worse By Climate Change. (2 Mart 2015). Alındığı Tarih: 9 Eylül 2019. Alındığı Yer: The New York Times | Arşiv Bağlantısı
  • UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs. Consolidated Appeals Process (Cap): Syria Drought Appeal September 2008. (29 Eylül 2008). Alındığı Tarih: 9 Eylül 2019. Alındığı Yer: Relief Web | Arşiv Bağlantısı
  • BBC. Un Warns Of Syria Food Shortage Due To Looming Drought. (8 Nisan 2014). Alındığı Tarih: 9 Eylül 2019. Alındığı Yer: BBC | Arşiv Bağlantısı
  • The New Humanitarian. Drought Response Faces Funding Shortfall. (24 Kasım 2009). Alındığı Tarih: 9 Eylül 2019. Alındığı Yer: The New Humanitarian | Arşiv Bağlantısı
  • Democracy Now. Martin O’malley: Climate Change Helped Spark Destabilization Of Syria, Rise Of Islamic State. (10 Eylül 2015). Alındığı Tarih: 9 Eylül 2019. Alındığı Yer: Democracy Now | Arşiv Bağlantısı
  • Free Beacon. O’malley Blames Climate Change For Rise Of Islamic State. (21 Temmuz 2015). Alındığı Tarih: 9 Eylül 2019. Alındığı Yer: Free Beacon | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/10/2022 17:36:45 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3888

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Araştırmacılar
Temel
İstatistik
Toplumsal Cinsiyet
Cansız
Saldırı
Lgbt
Şehir Hastanesi
Kimyasal Bağ
Editör Seçkisi
Yaşlılık
Astrofotoğrafçılık
Abiyogenez
Plastik
Yiyecek
Karar
Beslenme
Kanser Tedavisi
Yüksek
Yemek
Foton
Karar Verme
Safsata
Lipit
Element
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.