Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Temel Araştırma: Bu Bilimsel Araştırma ve Sonuçları Ne İşimize Yarayacak Ki?

"Saçma Sapan" Yarasa, Börtü, Böcek Üzerine Yapılan Araştırmaların Faydası Ne? Neden Yapıyoruz?

Temel Araştırma: Bu Bilimsel Araştırma ve Sonuçları Ne İşimize Yarayacak Ki? Sea Turtle Exploration
Yarım asır kadar önce, fotoğraftaki gibi kaplumbağa yumurtalarını inceleyen bilim insanları sayesinde, günümüzde kanseri yenmeye bir adım daha yakınız!
7 dakika
9,663
  • Akademi Dünyası
  • Bilim Felsefesi

Bilim insanlarının heyecanla araştırmalarını yayınladıklarında en sık duydukları şeylerden birisi, boş gözlerle bakan bir kişinin "İyi de bu ne işimize yarayacak?" sorusudur. Herhangi bir akademik bilim dergisini açıp okumaya başlayacak olursanız (ki bunu yapabiliyorsanız, muhtemelen bu soruyu sormazsınız), bu sorunun "uygun düşebileceği" birçok araştırma göreceksinizdir. Bilmem ne bitkisinin bilmem neresindeki yapraklarının şu açıyla evrimleştiği tespit edildi... Bilmem ne hayvanının bilmem ne canlısıyla yakın akrabalığı gösterildi... Bilmem ne kimyasalının bilmem ne kurbağasında dalağın ters dönmesine neden olduğu anlaşıldı... Bunun gibi, okuyana absürt gelebilecek yüzlerce araştırma. Ne işimize yarayacak ki?

Bu sorunun sorulma nedeni açıktır: Birçok insan, bilimin "pratik olarak kullanışlı" olmasını ister. Çünkü onlar için sadece ve sadece kendileri (veya en azından birileri) bilimden doğrudan faydalanıyorsa o araştırmalar (ve dolayısıyla o araştırmalara ayrılan paralar) faydalıdır. Aksi takdirde işe yaramaz keşifler ve buluşlar için paramızı harcıyoruz demektir! Öyle değil mi?

Tüm Reklamları Kapat

Değil.

Bu sorunun uygun düşeceğini düşünebileceğiniz araştırmalara bilimde "Temel Araştırma" adı verilir. Çoğu zaman konunun uzmanı olmayanların anlayabileceği bir amaç gütmez. Araştırmayı yapanlar, konuya hakim kişiler oldukları için bulgularının kendi sahaları için ne kadar önemli (veya nadiren de olsa, önemsiz) olduğunu bilirler. Fakat bu araştırmaların, insanlara her zaman doğrudan faydası yoktur. Hatta dediğimiz gibi, kimi zaman bilime bile doğrudan faydası yoktur. Ancak veri havuzuna aktarılır ve kullanılmayı bekler. 

Tüm Reklamları Kapat

Bu; bilimin gerçek doğasını, yani meraka dayalı keşfi tetikleyen araştırma türüdür. Belli bir nedeni yoktur. Balıklara mı ilgi duyuyorsunuz? İstediğiniz bir özelliğini seçin ve araştırın. Çam yapraklarının içerisindeki bir madde ilginizi mi çekiyor? Bunu araştırmanın neden insanlığa faydalı olacağını izah etmek zorunda değilsiniz! Araştırın gitsin! 

Şunu unutmamak gerekiyor: Bilimin var olma sebebi insanın doğayı ve Evren'i anlama merakıdır. Bilimin var olma sebebi, insanın doğada olan bitene fayda ve kâr biçmesi değildir. Evet, sonradan gelişen "uygulamalı bilim" sayesinde doğrudan pratik faydası olan ürünler ve keşifler de yapılabilmiştir; ancak temel bilim olmaksızın uygulamalı bilimden söz etmek mümkün değildir. Optiği anlamadan teleskop ve mikroskobu icat edemezsiniz. Biyokimyayı anlamadan hücre yaratamazsınız. Canlılar arasındaki ekolojik ilişkileri tespit etmeden evrimi algılayamazsınız. Temel bilim ve ana yöntemlerinden biri olan temel araştırmalar, tüm diğer bilimlerin "temelinde" yatan bilimsel araştırmalar bütünüdür.

Temel Araştırmaların Bilime Faydaları

Peki tüm bu "çılgın" araştırmaların bilime ve insanlığa herhangi bir etkisi ya da katkısı oldu mu?Kesinlikle! Hem de çok fazla. 

Reklam
NordPass Ücretsiz şifre yöneticisi ile eksiksiz dijital güvenlik
  • Şifrelerinizi, kredi kartlarınızı ve kişisel bilgilerinizi güvenle depolayın.
  • İnternet sitelerine giriş bilgilerinizi tek tıkla yükleyin ve yeni şifreleri kolayca kaydedin.
  • Şifreniz çalınırsa, anlık bildirimler alın.
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Kaplumbağa Yumurtalarından Kanser Tedavisine...

15 Şubat 2017 tarihinde, Nature Research dergisinde Tran ve arkadaşları tarafından "İnsan Kanser İmmünoterapisi'nde 'Nihai Ortak Yolak': Rastgele Vücut Mutasyonlarını Hedeflemek" başlıklı bir makale yayınlandı. Bu muhteşem makalede, canlı dokularda yapılan genetik mühendislik yöntemleri sayesinde kanserin nasıl yenilebileceğine dair güncel ve gelecekte olabilecek mekanizmalar, harika bir dille anlatılıyor. Yani hedef, kanseri nihayetinde alt etmek ve bu, insanlık için müthiş olumlu sonuçları olacak bilimsel bir zafer olacaktır. Bu makale de, bu zafer yolunda atılan en önemli adımlardan birisi. Müthiş önemli!

Şimdi, bu makalenin hangi araştırmalar üzerine kurulduğunu takip edelim. Böylelikle böylesine "uygulamalı" bir araştırmanın, temel bilimler ve temel araştırmalar ile ilgisini kurmaya çalışacağız.

Tran tarafından yazılan makale, 2013 yılında Lawrence ve arkadaşları tarafından yayınlanan "Kanserde Mutasyona Dayalı Heterogeni ve Kanserle İlişkili Yeni Genlerin Aranışı" isimli bir diğer makaleyi kaynak olarak kullanmaktadır. Bu araştırma, insanlar ve diğer canlılarda kanser gelişimine sebep olabilecek veya sebep olduğu bilinen aday genlerin tespiti üzerinedir.

Lawrence tarafından yazılan bu makale, 2011 yılının en meşhur makalelerinden biri olan ve Hodgkinson ve Eyre-Walker tarafından kaleme alınan "Memeli Genomlarındaki Mutasyon Oranlarının Çeşitliliği" isimli bir makaleyi kaynak göstermektedir. Bu makale, başlığından da anlaşılacağı üzere, birden fazla memeli soy hattındaki genetik değişim miktar ve hızlarını kıyaslamakta ve aradaki farkları anlamaya çalışmaktadır.

2011'de yayınlanan bu meşhur makale, 1999 yılında Bernardi tarafından yazılan "Eşhacimlilik (Isochores) ve Omurgalıların Evrimsel Genomiği" başlıklı bir makaleyi kaynak olarak kullanmaktadır. Bu makale öylesine başarılıdır ki, içeriğindeki tespitler ve çıkarımlar günümüzdeki genomik anlayışını halen şekillendirmeyi sürdürmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Ancak Bernardi gibi bir deha bile araştırmasını kendisinden önce gelen araştırmalar üzerine inşa etmek zorundadır. Öyle de yapmıştır. Bernardi, 1997 yılında yayınlanan ve Janke tarafından yazılan "Alligator mississippiensis (Mississippi Timsahı) Canlısının Mitokondriyal Genomunun Tamamı ve Archosauria Kuşları ile Krokodiller Arasındaki Yakın Zamandaki Ayrışma" başlıklı makaleyi kaynak olarak kullanmış, bu araştırmanın bulgularından faydalanmıştır. Fark edileceği gibi, an itibariyle insanlardan ve hatta kanser konusundan çıkmış bulunmaktayız. Bunu yaparken, genomik araştırmalarından geçtik ve buraya geldik. Ancak bitmedi:

Janke ve arkadaşları, eğer ki Dessauer ve Goodman'ın araştırmaları olmasaydı, söz konusu timsah genomiği araştırmalarını yürütemez, bu hayvanların evrimsel geçmişine ışık tutamazdı. Bu ikili ne yapmıştı? Timsahgil genetiğinin temellerini attılar! Yazdıkları "Alligator mississippiensis'e Ait cu-Crystallin A Dizilimleri ve Tupinambis teguixin Kertenkelesi: Moleküler Evrim ve Sürüngen Filogenetiği" başlıklı ve 1985 tarihli makale, bu alanı şekillendiren en önemli araştırmalardan birisidir. Ancak bu araştırma da, kendinden önceki bilimsel gelişmeler olmasaydı var olamazdı.

Bu makale, 1977 yılında, günümüzden neredeyse yarım asır önce yayınlanan ve Jolles ve arkadaşları tarafından yürütülen bir araştırmayı temel almaktadır. Araştırmalarının başlığı şudur: "Sürüngensi (Kaplumbağa) Yumurtalarındaki Lisozomların Yapısal Verileri".

Eminiz ki 1970 yılında yaşamış ve şu anda isimleri muhtemelen artık anılmayan birileri, bilim insanlarının tosbağa yumurtaları ile vakitlerini ve insanlığın parasını harcadıklarını düşünmüşlerdir. Hatta muhtemelen bunlardan bazıları açıktan açığa bilim insanlarının kaynaklarının kesilmesi gerektiğini savunmuş, bilimin "insanlığa fayda için" var olduğunu iddia etmiştir. 

Tüm Reklamları Kapat

Ancak ABD hükümeti (dolayısıyla halkın vergileri) sayesinde yürütülen bu araştırma, kendisinden yarım asır kadar sonra gelecek bir araştırmanın temeli olmuştur. Ve bu araştırmanın bulguları üzerine inşa edilen bilim sayesinde, günümüzdeki en büyük düşmanımız olan kanseri alt edebilmeye biraz daha yakınız! 

Genetik Bilimi, Temel Araştırmanın Bir Ürünü!

Temel araştırmaların çığır açabilen sonuçlarının en önemli örneklerinden birisi, bilimin gidişatını değiştirmiş büyük bilim insanı Gregor Mendel ve bezelye deneyleri... Bezelye... Belki önünüze konsa yüzüne bakmayacağınız bir bitki... Bugünkü araştırmalara "Ne işe yarayacak ki?" diye yaklaşan insanlar, Mendel'in araştırmalarına da "Kim bir bezelyenin şeklini araştırmak ister ki, bize ne bezelyelerden? Kareymiş, yuvarlakmış, buruşukmuş, düzmüş, hepsinin tadı aynı işte!" diyecektir.

Mendel de zaten yaptığının ne işe yarayacağını bilmiyordu. Sadece, özelliklerin gelecek nesle nasıl aktarılacağını bilemiyordu ve bezelyelerin üzerinde çalışması kolay bir bitki olduğunu fark etti. Yaptığı çalışma, (birçok sebeple) ses bile getirmedi. Ölümünden ancak 20 sene kadar sonra, çalışmalarının bugün genetik olarak bildiğimiz, tüm insanlık tarihini değiştiren bilimin temelleri olduğu fark edildi! 

Bilgisayarların Temelindeki Transistörler!

Benzer bir diğer örnek, yine insanlığın gidişatını ve teknolojisini kökünden değiştiren transistörlerin keşfinde, Bell Laboratuvarları'nda yaşandı. Transistörler, bilerek ve hedeflenerek keşfedilmedi. Sadece veri havuzuna bilgi aktarmak için yapılan çalışmaların sonucunda, adeta bir "yan ürün" olarak icat edildi. Şu anda, "teknolojik" olarak isimlendirdiğiniz araçların neredeyse istisnasız her birini mümkün kılmış ve kılan şey, transistörlerdir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Adanmışlık

“Adanmışlık tek oturuşta bitirilecek kadar keyifli, kendini tekrar okutacak kadar tesirli. Kısa süreliğine de olsa, Patti Smith’le vakit geçirmek bir ayrıcalık.”

–Suzi Feay, Financial Times

İnsan neden yazma mecburiyeti duyar? Başkalarının isteklerine rağmen neden kendini ayrı tutar, üzerine bir koza örer, yalnızlığa dalar? Virginia Woolf ’un odası vardı. Proust’un kapalı pencereleri. Marguerite Duras’ın sessiz evi. Dylan Thomas’ın mütevazı kulübesi. Hepsi de kelimelerle dolacak bir boşluk peşinde. Bakir topraklara nüfuz edecek, sahipsiz şifreleri kıracak, sonsuz olanı ifade edecek kelimelerle.

Adanmışlık’ta çağımızın en ilham verici sanatçılarından biri sakınmadan defterlerini açıyor, kendi yaratım sürecinin yanı sıra neden yazdığımızı da gözler önüne seriyor.

Devamını Göster
₺75.00
Adanmışlık

"Önemli olan sorgulamayı bırakmamaktır. Merakın var olmasının bir nedeni vardır. İnsan sonsuzluğun, yaşamın ve gerçekliğin hayret verici yapısına kafa yordukça, şaşakalmaktan kendini alamaz. Bu, eğer ki insan her gün bu gizemin küçücük bir parçasını algılamaya çalışıyorsa, bu onun için yeterlidir. Asla kutsal merakınızı yitirmeyin."  Albert Einstein
"Önemli olan sorgulamayı bırakmamaktır. Merakın var olmasının bir nedeni vardır. İnsan sonsuzluğun, yaşamın ve gerçekliğin hayret verici yapısına kafa yordukça, şaşakalmaktan kendini alamaz. Bu, eğer ki insan her gün bu gizemin küçücük bir parçasını algılamaya çalışıyorsa, bu onun için yeterlidir. Asla kutsal merakınızı yitirmeyin." Albert Einstein

Sonuç

Neredeyse bütün temel bilim araştırmalarının, bilimsel olarak ölçülebilir "domino etkisi" bulunmaktadır. Tamamen alakasız bir araştırma, yıllar sonra çığır açacak bir araştırmanın temelinde yatıyor olabilir. 

İşte tam olarak bu nedenle, her neyi araştırıyor olursa olsun, bilimsel yöntemin izinden giden ve gerçeği açığa çıkarmayı görev bilen bilim insanlarını ne pahasına olursa olsun desteklemek zorundayız.

Hayatımız ve çocuklarımızın, torunlarımızın hayatı, bir gün onların araştırmalarına borçlu olabilir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
10
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İçerikle İlgili Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 5
  • Tebrikler! 4
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • NSF. What Is Basic Research. (13 Haziran 1953). Alındığı Tarih: 13 Haziran 2019. Alındığı Yer: NSF | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/02/2023 02:52:14 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5549

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Galaksi
Gıda Güvenliği
Sosyal
Hızlı
Ölümden Sonra Yaşam
Stephen Hawking
Evrim Kuramı
Doğa Olayları
Filogenetik
Köpekbalığı
Müfredat
Ortak Ata
Dünya
Sosyal Mesafelendirme
Sürüngen
Evrimsel Biyoloji
Oyun
Evrim Teorisi
Sağlık Bakanlığı
Yumurtalık
Manyetik
Yanlış
Egzersiz
İyi
Entomoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Temel Araştırma: Bu Bilimsel Araştırma ve Sonuçları Ne İşimize Yarayacak Ki?. (1 Kasım 2014). Alındığı Tarih: 1 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/5549
Bakırcı, Ç. M. (2014, November 01). Temel Araştırma: Bu Bilimsel Araştırma ve Sonuçları Ne İşimize Yarayacak Ki?. Evrim Ağacı. Retrieved February 01, 2023. from https://evrimagaci.org/s/5549
Ç. M. Bakırcı. “Temel Araştırma: Bu Bilimsel Araştırma ve Sonuçları Ne İşimize Yarayacak Ki?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 01 Nov. 2014, https://evrimagaci.org/s/5549.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Temel Araştırma: Bu Bilimsel Araştırma ve Sonuçları Ne İşimize Yarayacak Ki?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, November 01, 2014. https://evrimagaci.org/s/5549.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.