Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Tellür

Tellür Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Tellür Wikipedia
Tellür
2 dakika
6,453
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 52. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Özellikler

Tellür, "Te" sembolü ile gösterilen ve atom numarası 52 olan kimyasal bir elementtir. Yarı metalik özellik gösteren, parlak, kristal, kırılgan, gümüş-beyaz bir elementtir. Genellikle koyu gri bir toz halinde bulunur ve hem metalik hem de ametalik özelliklere sahiptir. Tellür, kükürt ve selenyuma benzer özellikler gösteren birçok bileşik oluşturur. Havada yandığında yeşilimsi mavi bir alev açığa çıkararak, tellür dioksit oluşturur. Tellür, su veya hidroklorik asitten etkilenmez, ancak nitrik asitte kolaylıkla çözünür.

Tellürde, katenasyon yoluyla büyük halka ve zincir molekülleri sağlamak için gerekli olan kovalent bağlanma neredeyse yoktur. Element, rhombohedral formda kristalleşir. Kırılgandır ama çok sert değildir. Tellür atomları, kristalde Te – Te mesafeleri 3,74 Å olan spiral zincirler oluşturur. Tellür, ısıyı iletme konusunda yetersiz olsa da, ortalama bir elektrik iletkeni olarak belli alanlarda iş görebilir. Halitleri oluşturmak için halojenlerle (flor, klor, brom ve iyot) ve tellüritler oluşturmak için çoğu metal ile yüksek sıcaklıklarda tepkimeye girer.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Tellür, yer kabuğunda yalnızca milyonda 0.001 oranında bulunur. Tellür mineralleri arasında kalaverit, silvanit ve tellürit bulunur. Aynı zamanda doğada saf halde de bulunabilir; fakat bu durum çok nadirdir. Bakırın elektrolitik rafinasyonu sırasında üretilen anot çamurlarından ticari olarak Tellür elde edilebilir. Bu anot çamurları yaklaşık %8'e oranında tellür içerir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Tellür genellikle çeliğe katkı maddesi olarak kullanılır. Bir diğer yandan; alüminyum, bakır, kurşun veya kalay ile sıklıkla alaşımlanır. Alaşımlara dayanıklılığını, gücünü ve korozyona karşı direncini artırmak için eklenir. Dökme demir, seramik, rögar kapakları, güneş panelleri, kalkojenit camlar için kullanılabilir. Kauçuğa eklendiğinde, kürleme sürecini hızlandırır ve ürünü aşınmaya karşı daha az duyarlı hale getirir. Standart kauçuğu yumuşatan yağlardan da etkilenme olasılığını azaltır.

Tarihi

Tellür, 1783 yılında Romanya'nın Sibiu kentinde Franz Joseph Müller von Reichenstein tarafından keşfedildi. Reichenstein, Zalatna yakınlarındaki bir madende metalik bir parıltıya sahip olan ve doğal antimon ya da bizmut olduğundan şüphelenilen bir cevher (aslında altın tellürit, AuTe2 ) gördü. Ön araştırma yaptıktan sonra, bu bileşiğin ne antimon ne de bizmut ile alakalı olmadığını anladı. Üç yıl boyunca cevheri araştırdı ve yeni bir element içerdiğini kanıtladı. Bulgularını çok popüler olmayan bir dergide yayınladı ve neredeyse hiçbir otorite tarafından fark edilmedi.

1796'da, Berlin'deki Martin Klaproth'a bulgularını doğrulayan bir örnek gönderdi. Klaproth saf bir numune üretmeyi başardı ve buna tellür ismini verdi. Garip bir şekilde, bu elinden geçen ilk tellür örneği değildi. Elementi bağımsız olarak keşfeden Macar bilim insanı Paul Kitaibel tarafından, 1789 yılında kendisine gönderilmişti.

Etimolojisi

Tellür, "yeryüzü" anlamına gelen Latince "tellus" kelimesinden türetilmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Önlem ve Güven

Tellür bileşiklerine çoğu insan tarafından nadiren rastlanır. Teratojeniktirler ve sadece yetkin kimyagerler tarafından kullanılmalıdır. Az miktarlarda yutulması bile pis kokulu nefes ve vücut kokusuna neden olur. Aerosolünün solunması ile vücut tarafından emilebilir. Bu elementin aerosolü, gözleri ve solunum sistemini ciddi oranda tahriş eder. Karaciğeri ve merkezi sinir sistemini etkiler. Maruz kalma durumunda, sarımsak benzeri keskin bir nefes kokusuna yol açar. Tıbbi gözlem gereklidir. Yutulduğunda karın ağrısı, kabızlık, kusma ve şiddetli baş ağrısı gibi etkiler gösterebilir. Tellür ve bileşikleri ile çalışırken koruyucu maske takmak birincil gerekliliklerden biridir.

İlginç Bilgiler ve Diğer

Tellür birçok endüstriyel uygulamada aktif rol oynar:

  • Kauçuk ve diğer dayanıklı ürünlerin işlenmesinde vulkanizasyon ajanı ve hızlandırıcı
  • Sentetik elyaf üretimi için katalizör
  • Püskürtme kapakları
  • Cam ve seramikte pigment vb.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 52. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
11
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/06/2024 04:27:49 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10135

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Uterus
Göç
Evrenin Genişlemesi
Sağlık Personeli
Fizyoloji
Ara Tür
Deri
Kimyasal Bağ
Allah
Şeker
Lazer
Kalp
İletişim
Tekillik
Doku
Özel Görelilik
Plastik
Primatlar
Diş Hekimliği
Hastalık Yayılımı
Tohum
Karbonhidrat
Yörünge
Doğal
Kamuflaj
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Ölçer, et al. Tellür. (2 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 14 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10135
Ölçer, M., Bakırcı, Ç. M. (2021, February 02). Tellür. Evrim Ağacı. Retrieved June 14, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10135
M. Ölçer, et al. “Tellür.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 02 Feb. 2021, https://evrimagaci.org/s/10135.
Ölçer, Metehan. Bakırcı, Çağrı Mert. “Tellür.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 02, 2021. https://evrimagaci.org/s/10135.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close