Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

''Taung Çocuğu Fosilinin Yeni Analizi Evrimi Çürüttü, Bilimcileri İnim İnim İnletti'' Yalanı

''Taung Çocuğu Fosilinin Yeni Analizi Evrimi Çürüttü, Bilimcileri İnim İnim İnletti'' Yalanı
10 dakika
6,952
  • Paleontoloji
  • Bilim Haberciliği
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 7 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Gün geçmiyor ki güzel ülkemizin güzel "haber" (!!!) kaynakları uydurma haberlerle halkın algısını yönetme çabalarına bir yenisini eklemesin, bilimin teknoloji ya da tıp gibi hoşlarına giden taraflarını pohpohlayıp, hoşlarına gitmedikleri taraflarına "kaka, pis, öğk" demesin. İsimler vererek seviye kaybı yaşamak istemesek de, "haber kaynağı" yerine "ne olduğu anlaşılamayan oluşum" diyebileceğimiz, varlıkları bile çoğu zaman hata olan ekipler, bu defa da Australopithecus africanus fosiliyle ilgili yeni bir analizden yola çıkarak "evrimi çökertmişler". Yazımızı Zaytung haberine çevirmek istemeyiz, çünkü bu "oluşumlar" zaten haberleriyle bunu çok iyi başarıyorlar; ancak sanıyoruz bu haberle birlikte ikinci sınıf ayağa düşmüş medya kaynakları evrim 1 milyonuncu kere "çürürken", akademik camiada evrim yine ve hala 1 kere bile çürümedi. Tam tersine, bu oluşumlar ile düşünmeden bunlara atlayan dünden razı bilim düşmanlarının "çürüttükleri" kadar güçlenmeyi sürdürüyor. Her neyse, konuyla ilgili bilgileri verelim hemen:

Haberin Orijinalinin İncelenmesi

Tabii güzel ülkemizde kaynak belirtme gibi bir adet olmadığı için, bu "oluşum"ların nereden temel aldıklarını bilemiyoruz; ancak olası kaynaklardan biri olan ve yapılan sözde "haberlerin" içeriğiyle büyük oranda paralellik taşıyan ScienceDaily haberi aslında şöyle başlıyor:

Bu Reklamı Kapat

Güney Afrika'nın öncül insansılarından olan ve 90 yıl önce Wits Üniversitesi profesörlerinden Raymond Dart tarafından keşfedilen Taung Çocuğu, insanın kökenlerine ışık tutmayı sürdürüyor. Wits Üniversitesi Mikrofokus X-Işını Bilgisayarlı Tomografisi merkezindeki son teknolojileri kullanan uzmanlar, bu ilk australopit canlının kafatasının modern insan çocuklarındaki ve yavrularındaki kafatası adaptasyonlarına sahip oldukları iddiasına yönelik şüpheler doğmasına neden oldular. Böylece, erken insansıların ön beyin lobundaki gelişimin modern insanlarınkiyle aynı olduğuna yönelik güncel görüşü çürütmüş oldular.

Biz mi göremedik bilemiyoruz ama; bu haberin hiçbir yerinde "Evrim yok, bilim yalan." denen bir kısım göremiyoruz. Görebileceğiniz gibi, insanların evrimi sırasında (ki bu tartışılan bir şey değildir, insanlar evrimleşmiştir), beyin gelişiminin eskiden sanıldığı gibi en erken atalarımız olan Australopithecus türlerinde, bizlerinkiyle aynı adaptasyonlara sahip olmadığı keşfedilmiş. İnsanın evriminin çürütülmesiyle ya da evrimsel biyolojinin tamamen çürütülmesiyle ilgili bir durum yok. Zaten böyle bir şey, böyle tekil bir keşifle mümkün değil de... Konuyla ilgili olarak "Bilimsel Yöntem - 3: Evrim Nedir? Evrim Teorisi "Sadece Bir Teori" Mi? Evrim, Çürütülebilir Mi?" başlıklı yazımız okunabilir. Haberin ilerleyen kısımlarında, ek bilgiler verildiğini görüyoruz. Witwatersrand Üniversitesi Evrimsel Araştırmalar Enstitüsü'nden (evet, inanmazsınız ama neredeyse tüm büyük üniversitelerde evrimsel biyolojinin ayrı enstitüleri var; çünkü sadece biyolojiye sığdırılabilecek bir konu değil ve bilim tarihinin gördüğü en güçlü bilim dallarından birisi) makalenin yazarlarından biri olan Dr. Kristian Carlson şöyle söylüyor:

Yakın zamanda yapılan bir çalışma, 3-4 yaşındaki bir çocuğa ait olan 3 milyon yıl yaşındaki fosilin, insan çocuklarında doğum sonrasındaki beyin gelişiminde, eğer ki yok olmaları gecikecek olursa beyin gelişimini sağlayan metopik sütür ve açık anteriyör fontanel isimli yapıları tanımlamıştır.

Metopik sütür, ya da kimi zaman kullanıldığı adıyla frontal sütür, yüzün gelişiminde kafatasımızın ön iki plakasının birleştiği bölgenin adıdır ve insan çocuklarında 6 yaş civarında bu plakalar tamamen kaynayarak sütürün yok olmasına neden olur. Anteriyor fontanel ise Türkçede kimi zaman bıngıldak olarak da bilinen yapıdır ve 3 büyük birleşme noktası olan sagital sütür, koronal sütür ve frontal sütürün birleşme noktasında yer alır. Bu yapıların gelişime katkı sağlayan işlevlerini elimizde var olan diğer insansı fosillerle ve şempanze varyasyonlarıyla kıyasladığımızda, buna yönelik evrim senaryolarını destekleyen bir kanıt bulunamamış. Buna yönelik evrim senaryoları neydi peki? Bu yapıların doğuma katkı sağlayıcı özelliklerinden ötürü, evrimsel süreçte en erken ortaya çıktıkları zamanın Australopithecus türlerine kadar gittiği düşünülüyordu. Fakat bu çalışma, sanılanın aksine Australopithecus türlerinde bu yapıların bulunmadığını, dolayısıyla bunların evrimsel tarihini australopit atalarımıza kadar değil, Homo atalarımıza kadar takip edebileceğimizdir (çünkü Homo türlerinin hepsinde bu yapıların bulunduğu bilinmektedir).

Bu Reklamı Kapat

Yani sorun buradan kaynaklanıyor: evrimin genel olarak varlığıyla ilgili bir konu değil, belli beyin yapılarının, çocuklardaki beyin gelişimini sağlaması konusunda Australopithecus africanus türüne ait fosillerden elde edilen verilerin, diğer kuzen ve torun türlerle uyuşmadığı tespit edilmiş. Evrim neden çürüsün böyle bir durumda? Saçmalık. Bunu haber şöyle anlatıyor:

Taung fosiliyle ilgili yakın zamanlarda yapılan araştırmalardaki eksikliklere dikkat çeken araştırmacılar, var olan fiziksel delillerin Taung kafatası fosilinin kendisi veya iç dökümleriyle (endokast), birçok modern insanda bulunan prefrontal lobun genişlemesi arasında bağlantı olmadığını ileri sürüyorlar. Ayrıca araştırmacılar, A. africanus türünün adaptasyonlarına yönelik daha önceden ileri sürülen teorik temelleri de tartıştılar. Yukarıda sözü edilen özelliklerin Taung Çocuğu'nda bulunmadığını keşfeden araştırmacılar, bu özelliklerin özellikle australopitlerin evrimsel sürecinde bir avantaj sağladığı konusunu da yanlışlamış oldular. Dolayısıyla, Carlson'ın dediğine göre, yeni araştırma bu tür bir kafatası adaptasyonunun Homo cinsinden önce evrimleştiğine dair halen hiçbir delil olmadığını gösterdi. Benzer şekilde, erken prefrontal lob genişlemesine yönelik teorileri destekleyecek kafatası karakteristikleri de bulunmuyor.

Yine çürüyen bir evrim, çöken bir bilim falan görmedik ama? İnsanın soy hattında binlerce özelliği bizimle uyumlu olan; ancak bizden bir o kadar da farklı olan, en eski atalarımızla modern insanlara giden evrimsel soy hattı arasında öncül köprülerden biri olan Australopithecus türlerinden birinin tek bir özelliğinin, gelişimle alakalı tek bir konusu, yeni bir araştırmayla önceki evrim senaryolarını yanlışladı, olay bu. Yerine kurulacak olan yeni senaryo gidip de bir başka teoriden gelmeyecek, yine evrim teorisinden gelecek. 

Ortada olan tek şey, insanlarda zekanın evrimiyle oldukça yakından ilişkili olan prefrontal lobun çocukların gelişim dönemlerindeki genişlemesinin, erken insanı fosillerde Homo türlerininkine benzemiyor oluşudur. İnsan evriminin en önemli konularından olan neoteni, heterokroni gibi kavramlar göz önüne alınacak olursa, bu tür gelişim desenlerinin farklı atalarda ve kuzenlerde farklı olması son derece beklenirdir. Burada olan, insan evriminin sadece tek bir açısına yönelik önceden var olan teorilerin düzeltilmesi gerektiğini gösteren bir buluştur. Yoksa genel olarak evrim teorisini etkileyen, sarsan, çürüten, parçalayan, yok eden, yerle bir eden, inim inim inleten herhangi bir durum yoktur.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Araştırma Makalesinin İncelenmesi

Yine de konuyu daha da iyi anlamak için makalenin kendisine de bakılması gerekiyor elbette. Biz de bunu yaptık ve daha makalenin ilk sayfasında, büyük ve masmavi bir kutu içerisinde "Fosilin Önemi" başlığı altında şu yazıları gördük:

Taung Çocuğu (Australopithecus africanus), insansı beyinlerinin evrimine yönelik ilk ve en iyi örnek olması bakımından tarihi ve bilimsel öneme sahiptir. Yakın bir zamanda Taung'un adaptif morfoloji (örn: sürekli metopik sütür ve açık anteriyor fontanel) sergilediğine ve bunun doğum sonrası beyin gelişimine katkı sağladığına yönelik bir hipotez ileri sürüldü. Taung Homo-öncesine ait böyle bir adaptasyonu sergileyediği ileri sürülen tek fosil olduğu için, bu özellikleri taşıdığına dair hipotezi test ettik. Yeni yüksek çözünürlüklü fotoğraflar ve in silico araştırmalar sayesinde, bu özelliklerin varsayıldığı gibi (hipotize edildiği gibi) olmadığını gördük. Eğer ki gecikmeli metopik sütür adaptif olsaydı, örneğin, doğum sonrası beyin gelişimine izin verseydi veya obstretik ikilemi rahatlatsaydı bile, bunun Homo cinsinden önce evrimleştiğine dair kanıt bulunmamaktadır.

Bu zaten her şeyi anlatıyor; ancak tüm araştırmayı okuyan biri, özet (abstract) kısmının zaten konuyu net bir şekilde topladığını görecektir. Şöyle ki:

(...) Yüksek çözünürlüklü görsel veriler ve insanı fosil kayıtlarının incelemesi, daha önceden Falk ve diğerleri tarafından ileri sürülen metopik ve fontanel özellikleri desteklememektedir. Her ne kadar Taung'un kısmî kafatasındaki nasyon-glabella bölgesinde metopik sütüre ait muhtemel bir kalıntı görüldüyse de (ancak bu frontal tepe boyunca değildir), bu özellik Falk ve arkadaşları tarafından tanımlanan metopik kapanmanın fermuar modeliyle uyumlu değildir. Şempanze ve bonoboların kafatası boşluğu kalıplarından (endokast) elde edilen veriler de, Taung'un metopik kapanmasının prefrontal ve frontal korteksinin genişlemesinden ötürü geciktiğini desteklememektedir. Bu sonuçlar, metopik kapanmanın gecikmesinin adaptif değerini ve özellikle de insansıların evriminde ne kadar eski olduğunu (antikliğini) sorgulamamıza neden olmaktadır. Hominoid ve homininlerdeki bu özelliklerle ilgili adaptif argümanlara yönelik daha fazla destekleyici kanıt gerekmektedir; özellikle de obstretik ikilemin Australopithecus cinsinde sinirsel ve kafatasının gelişimine engel olduğunu gösteren yönde kanıtlar gerekmektedir.

Bu cümleler teknik terminolojiden arındırıldığında, basitçe şunları söylemektedir: Falk ve arkadaşlarının 2012 yılında yine PNAS dergisinde yayımladıkları makalede ileri sürdükleri Australopithecus yavrularındaki kafatası gelişim modeli tam olarak gerçeği yansıtmamaktadır, çünkü varsaydıkları 2 özellik (birleşme noktası ve bıngıldak), sanılanın aksine Australopithecus türlerinde keşfedilememiştir. Bu durumda yapılması gereken; ya bu özelliklerin var olduğuna dair kanıtlar bulmaktır, ya bu özelliklerin sağladığı evrimsel adaptasyon gücünü destekleyen başka verileri bulmaktır ya da bu gelişim modelinden vazgeçerek, yeni bir gelişim modeli sunmaktır. Hatta görülebileceği gibi konunu evrimden ziyade, gelişimsel biyoloji ile alakası vardır. Ancak gelişimsel biyolojinin evrimle kesiştiği bir noktada bulunuyor olması, eğitimsiz kalemlerden çıkan hatalı yorumları da kaçınılmaz kılmaktadır. 

Yani, Sonuç Olarak Nedir Olay?

Olay şu: Sözü geçen birleşme noktası ve bıngıldak özellikleri, tüm canlıların tüm özellikleri gibi evrimleşmiş özelliklerdir; bunda sıkıntı yok. Bu özellikler türümüze ve atalarına gökten inmedi, elbette evrimleşti. Ancak değişen şey şu: bazı önceki araştırmacılar bu özelliklerin Homo öncesinde, Australopithecus türlerinde de evrimleştiğini düşünüyordu ve A. africanus örneği olan Taung Çocuğu'ndaki bazı kafatası karakterlerini buna örnek olarak ileri sürülüyordu. Yeni yöntemlerle bu özelliklerin (yukarıda sözü geçen sütür ve fontanelin) evriminin Australopithecus cinsine kadar değil, Homo cinsine kadar gittiği gösterildi. Homo cinsi içerisinde de biz Homo sapiens türünden başka 10-15 civarında farklı tür biliniyor; yani sadece Homo cinsi içerisindeki evrim bile dallı budaklı ve 2 milyon yıl öncesine kadar dayanıyor. Dolayısıyla söz konusu keşif evrimsel biyoloji ve antropoloji açısından çok değerli olsa da, evrimi (elbette ki) çürütmemektedir.

Ayrıca araştırma, metopik sütür ve anteriyor fontanel denen kafatası özelliklerinin gecikmeli gelişiminin adaptif olduğu fikrinin de Homocinsinden ziyade, Australoptihecus cinsleri için doğru olmadığını iddia ediyor. Bu da kulağa geldiği gibi evrimi derde sokan bir sorun değil; çünkü ilk olarak, evrim teorisi insan evriminden ibaret değil ve ikinci olarak konunun adaptasyonların gerçek olmadığıyla ilgisi olmaması. Durumu makale şöyle anlatıyor: 

Bu Reklamı Kapat

"Australopithecus cinsinden Homo cinsine doğru gelirken kalça kemiği (pelvis) boyutlarının değiştiği doğrudur ve bunun sebebi kısmen Homo türlerinin daha büyük beyinli çocuklarını taşıyabilmeyi sağlamaktır. Ancak australopitlerde doğum öncesi ve sonrası gelişimin, daha yakın insansı türlerde ve modern insanda olduğundan daha yoğun bir seçilim baskısı altında olduğunu düşünmek için sebep yoktur."

Uzun lafın kısası, bu araştırma, daha önceden yapılan bir araştırmanın hipotezlerini, tam da bilimde yapılmasını umduğumuz gibi "akran denetimine" (peer review) sokmak ve yanlışlamak amacıyla yapılmıştır. Bu başarılmış ve önceki hipotez yanlışlanmıştır. Şimdi bilim insanları, Australopithecus türlerinde doğum sonrası gelişimin evrimini daha detaylı olarak çalışarak yeni evrimsel açıklamalar geliştirecektirler. Böylece bu atalarımızdaki evrime yönelik teoriler yeni ve doğrulanmış (daha doğrusu yanlışlanamamış) hipotezlerle güçlenecektir. Bilim böyle işler.

İşte tam olarak bu sebeple evrimin ne olduğunu anlamadan ve belli bir bilimsel araştırma kabiliyetine sahip olmadan makaleleri yorumlamak, bilim haberleri yapmak, evrimle ilgili yargılara varmak akıl dışıdır. Önce bilim öğrenilmeli, ondan sonra eğer ki yeterli olgunluğa erişilirse bilim yorumculuğu yapılmalı. Ülkemizde bolca bulunan bu "oluşum" yapılarının algı ve öz denetim mekanizmalarının kıtlığı, Türkiye'de sürün(dürül)mekte olan bilimin başına daha çok iş açacağa benzer. Yazık, ne diyelim?

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Güldürdü 2
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • R. L. Holloway, et al. New High-Resolution Computed Tomography Data Of The Taung Partial Cranium And Endocast And Their Bearing On Metopism And Hominin Brain Evolution. (16 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 16 Temmuz 2020. Alındığı Yer: Proceedings of the National Academy of Sciences | Arşiv Bağlantısı
  • ScienceDaily. Taung Child's Brain Development Not Human-Like? Ct Scan Casts Doubt On Similarity To That Of Modern Humans. (16 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 16 Temmuz 2020. Alındığı Yer: ScienceDaily | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/08/2022 04:25:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2611

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Asit
Kuvvet
Doğa Olayları
Transkripsiyon
Meteor
Abiyogenez
Astrofotoğrafçılık
Taksonomi
Mikoloji
Mantık
Dişler
Çekirdek
Kanıt
Adaptasyon
Doğa Yasası
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Ses Kaydı
Yatay Gen Transferi
Bağışıklık
Zehirli Mantar
Gen İfadesi
Araştırmacılar
Su
Bağışıklık Sistemi
Homeostasis
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.