Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Süper Emirci Polimerler: Bebek Bezleri O Kadar İdrarı Nasıl Emiyor?

Süper Emirci Polimerler: Bebek Bezleri O Kadar İdrarı Nasıl Emiyor? Wikimedia Commons
Süper emici polimerler
12 dakika
1,299
  • Polimer Kimyası

Süper emici polimerler, büyük hacimlerde su ve sulu çözeltileri emme ve tutma yeteneğine sahip malzemelerdir. Bu, onları bebek bezleri ve yetişkinler için inkontinans pedleri gibi su emici uygulamalarda, emici tıbbi pansumanlarda, menstrüasyon pedlerinde, tamponlarda ve kontrollü salım ortamında kullanım için ideal hale getirir.

İlk üretilen süper emiciler, kimyasal olarak modifiye edilmiş nişasta ve selüloz ile polivinil alkol (PVA), polietilen oksit (PEO) gibi tümü hidrofilik olan ve su için yüksek bir afiniteye sahip olan diğer polimerlerden yapılmıştır. Bu polimerler, kimyasal veya fiziksel olarak hafifçe çapraz bağlandıklarında suda şişebilir ama suda çözünmez hâle gelirler.

Bu Reklamı Kapat

Günümüzün süper emici polimerleri, kısmen nötralize edilmiş, hafif çapraz bağlı poliakrilik asitten yapılmaktadır ve bunun en yüksek performans/maliyete oranına sahip olduğu bilinmektedir. Polimerler, hem kalite hem de ekonomik nedenlerle düşük katı seviyelerinde üretilir, kurutulur ve granüler beyaz katılar halinde öğütülür. Suda, bazı durumlarda ağırlıkça %99 kadarı su olabilen kauçuksu bir jele dönüşürler.

Süper Emici Polimerlerde Şişme Mekanizmaları

Süper emici polimerlerin sentezini tartışmadan önce, şişme nedenlerini anlamak gerekir. Şişme işleminde, tümü nihai şişme kapasitesine veya santrifüj tutma kapasitesine (bir santrifüjde yüzey suyu uzaklaştırıldığında bir süper emici polimerlerin serbest şişme koşulları altında tutabileceği, ağırlıkça %0.9 tuzlu su çözeltisi miktarı) katkıda bulunan çeşitli mekanizmalar vardır.

Bu Reklamı Kapat

Polimer ağının bir bölümünün şematik bir temsili
Polimer ağının bir bölümünün şematik bir temsili
Superabsorbent Polymers (Figure 1)

Süper emici polimerlerdeki "polimer omurga" hidrofilik, yani "su sever" yapıdadır, çünkü suyu seven karboksilik asit grupları (–COOH) içerir. Süper emici polimerlere su eklendiğinde bir polimer/çözücü etkileşimi olur; hidrasyon ve hidrojen bağlarının oluşumu bu etkileşimlerden ikisidir.

Hidrasyon

Bir çözünenin iyonlarının, bir çözücünün molekülleri ile etkileşimidir; yani COO- ve Na+ iyonları, polar (kutuplu) su moleküllerini çeker.

Bir çözünenin iyonları ile bir çözücünün molekülleri arasındaki etkileşim
Bir çözünenin iyonları ile bir çözücünün molekülleri arasındaki etkileşim
Superabsorbent Polymers (Figure 2)

Hidrojen Bağları

Hidrojen bağları, N, F ve O gibi küçük elektronegatif atomlara bağlı hidrojen atomlarına sahip moleküllerde meydana gelen moleküller arasındaki elektrostatik etkileşimlerdir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Hidrojen atomları, diğer komşu elektronegatif atomlardaki bağ yapmayan elektron çiftlerine (yalnız çiftler) çekilir.
Hidrojen atomları, diğer komşu elektronegatif atomlardaki bağ yapmayan elektron çiftlerine (yalnız çiftler) çekilir.
Superabsorbent Polymers (Figure 3)

Suda elektronegatif atom, hidrojenin elektronlarını molekülde bir dipol oluşturarak kendisine doğru çeken oksijendir. Pozitif hidrojen atomları, diğer su moleküllerindeki yalnız oksijen çiftlerine çekilir. Oksijenin iki yalnız elektron çifti vardır ve her biri diğer iki su molekülüne hidrojen bağı yapabilir.

Bu etkiler enerjiyi azaltır ve sistemin entropisini arttırır. Süper emici polimerlerin hidrofilik doğası nedeniyle, polimer zincirleri, belirli bir miktarda su içinde dağılma eğilimi gösterir, yani suda çözünmeye çalışırlar, bu da sistem için daha fazla sayıda konfigürasyona yol açar ve ayrıca entropiyi arttırır.

Süper Emici Polimerler Neden Suda Çözünmez?

Polimer zincirleri arasındaki çapraz bağlar üç boyutlu bir ağ oluşturur ve polimerin sonsuza kadar şişmesini, yani çözülmesini engeller. Bu, ağın elastik geri çekme kuvvetlerinden kaynaklanmaktadır ve zincirler başlangıçtaki sarmal durumlarından daha sert hale geldikçe, zincirlerin entropisinde bir azalma eşlik eder.

Sarmal çapraz bağlı zincirlerin su ile etkileşimi sonrası hidratlı zincir halini gösteren şekil
Sarmal çapraz bağlı zincirlerin su ile etkileşimi sonrası hidratlı zincir halini gösteren şekil
Superabsorbent Polymers (Figure 4)

Artık geri çekilme kuvvetleri ile zincirlerin sonsuz seyreltme için şişme eğilimi arasında bir denge vardır. Çapraz bağlama derecesi, polimerin şişme seviyesi ve ağın gücü üzerinde doğrudan bir etkiye sahiptir, yani, "artan çapraz bağ yoğunluğu = azaltılmış şişme kapasitesi = artan jel kuvveti" şeklinde ifade edilebilir. Çapraz bağlamayı birazdan daha ayrıntılı olarak ele alacağız.

İyonik Polimerlerde Şişme

İyonik polimerler için basit karıştırmanın ötesinde başka bir çözücü/polimer etkileşimi vardır. Nötralize zincirler birbirini iten yükler içerir (Şekil 1). Negatif karboksilat grupları pozitif sodyum iyonları ile dengelendiğinden, genel elektriksel nötrlük korunur. Su ile temas ettiğinde sodyum iyonları hidratlanır (şekil 2b), bu da, suyun yüksek dielektrik sabiti nedeniyle, onların karboksilat iyonlarına olan çekiciliğini azaltır. Bu, sodyum iyonlarının ağ içinde serbestçe hareket etmesine izin verir ve bu da jel içindeki osmotik basınca katkıda bulunur. Bununla birlikte, mobil pozitif sodyum iyonları jeli terk edemezler çünkü polimer omurgası boyunca negatif karboksilat iyonlarına hala zayıf bir şekilde çekilirler ve bu nedenle yarı geçirgen bir zar tarafından tutulmuş gibi davranırlar. Dolayısıyla şişmenin itici gücü, jelin içindeki ve dışındaki osmotik basınç arasındaki farktır. Jelin dışındaki sodyum seviyesinin arttırılması, osmotik basıncı düşürecek ve jelin şişme kapasitesini azaltacaktır. Jelin maksimum şişmesi deiyonize suda gerçekleşir.

Bu Reklamı Kapat

Süper Emici Polimerler İçin Test Sıvısı

İdrar gibi vücut sıvıları, saf suya kıyasla süper emicinin şişme kapasitesini azaltan sodyum gibi iyonlar içerir. Süper emici polimerlerin gerçek hayattaki uygulamasını, yani bir bebek bezinde daha yakından simüle etmek için, süper emiciler normal olarak bir salin solüsyonunda test edilir. Bu, uygulamada iyon konsantrasyonunun şişme kapasitesi üzerindeki etkilerini simüle eder.

Osmoz ve Osmotik Basınç

Osmoz ve osmotik basınç aşağıdaki gibi basit bir deneyle gösterilebilir.

Osmoz ve osmotik basınç
Osmoz ve osmotik basınç
Superabsorbent Polymers (Figure 5)

Yukarıdaki örnekte, iki çözelti, suyun geçişine izin veren ancak tuzların geçişine izin vermeyen yarı geçirgen bir zar ile ayrılmıştır. Bu nedenle, çözeltilerin dengelenmesinin, yani tüm suyun tüm tuzuna sahip olmasının tek yolu, suyun zardan geçmesidir. Bu nedenle çözeltide, damıtılmış suyun zardan geçişini önlemek için üzerine uygulanması gereken basınç olan bir osmotik basınç kurulur.

Süper emici polimerleri yukarıdaki örnekle karşılaştırırsak, suyun tamamının zar boyunca hareket etmesini engelleyen kütleçekimi kuvveti, polimerin çözünmesini veya sonsuza kadar şişmesini önleyen çapraz bağa benzer. Osmotik basınç bir kuvvet olduğu için eşit ve zıt bir kuvvet tarafından üstesinden gelinebilir ve süper emici polimer yeterince sıkılırsa hiç şişmez, ancak bu kuvvetin büyük olması gerekir.

Bu Reklamı Kapat

Özet

Polimer zincirlerini nötralize etmenin süper emici polimerin omotik basıncını ve dolayısıyla şişme kapasitesini arttırdığını biliyoruz. Ayrıca şişme kapasitesinin ağ içindeki çapraz bağlanma derecesi ile sınırlandırıldığını da biliyoruz, dolayısıyla ortaya çıkan şişme kapasitesi bu ikisinin birleşik bir etkisidir.

Süper Emici Polimerlerde Şişme Kapasitesi: Çapraz Bağlama ve Nötrleştirmenin Etkileri

Çapraz Bağlamanın Şişme Kapasitesi Üzerindeki Etkisi

Sabit bir nötralizasyon derecesi (Dn) için, bir süper emici polimerin kapasitesi, artan çapraz bağlayıcı oranı ile azalır (tuzlu çözelti içinde şiştiğinde).

Nötralizasyon derecesi değiştirildiğinde, eğriler benzer eğilimler gösterir; ancak eğimler değişir. Dn ne kadar yüksek olursa, eğri o kadar dik olur.

Polimerler deiyonize sudayken, CRC'de %0 ila %20 nötralizasyon derecesi arasında büyük bir fark vardır, ancak bu fark, nötralizasyon derecesi arttıkça daha az belirgindir.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Salon Salam: Biri Daima Özeldir

On iki yaşındaki Hani, babası ve küçük erkek kardeşi Mamo’yla birlikte, babasının amcasıyla ortak işlettiği berber salonunun üstünde oturuyor. Baba saç keserken, İbo amca başka işler çeviriyor. Hani, kayıp annesinin cezaevinde, sorumlusunun da amcası olduğunu öğrenince çılgın bir plan yapıyor. İşler iyice sarpa sararken şansına karşısına sosyal hizmet uzmanı Mira çıkıyor ve “Salon Salam”da sonunda her şey yine, neredeyse rayına oturuyor.

Benjamin Tienti’nin 2018 Alman – Fransız Gençlik Edebiyatı Ödülü’ne layık görülen eseri “Salon Salam: Biri Daima Özeldir“ göçmenlik ve cezaevinde ebeveyn gibi konulara klişelere hiç başvurmadan eğilirken, bize aykırı olduğu kadar da sevgi dolu bir ailenin hikâyesini anlatıyor.

  • Çevirmen: Olcay Geridönmez
  • Yayın Tarihi: 10.05.2019
  • Baskı Sayısı: 1. Baskı
  • Sayfa Sayısı: 160
  • Cilt Tipi: Karton Kapak
  • Kağıt Cinsi: Kitap Kağıdı
  • Boyut: 14 x 21 cm
  • ISBN: 9786058067806
Devamını Göster
₺45.00
Salon Salam: Biri Daima Özeldir

Superabsorbent Polymers (Figure 7)

Nötralizasyonun Şişme Kapasitesi Üzerindeki Etkisi

Çapraz bağlayıcı seviyesi sabitlenirse ve tuz çözeltisinde şişme yapılırsa, şişme derecesi nötralizasyon derecesi ile artar.

Superabsorbent Polymers (Figure 8)

Eğrilerin eğimleri artık artan çapraz bağlayıcı ile azalmaktadır. TMPTA gibi belirli çapraz bağlayıcılar daha az çözünür hale gelir ve bu nedenle yüksek Dn'de daha az verimli hale gelir, bu nedenle bu, tahmin edilen CRC değerinden daha yüksek bir değere yol açacaktır.

Jellerin Değişen Nötralizasyon Derecesi ve Çapraz Bağlayıcı Seviyelerindeki Davranışına İlişkin Teoriler

  1. Flory'nin Teorisi – CRC, artan nötralizasyon derecesi ve azalan çapraz bağlayıcı seviyesi ile monoton olarak artar.
  2. Hasa'nın modeli – Karşı iyon yoğunlaşması (aşağıdaki nota bakınız), nötralizasyon derecesinin kritik bir değere ulaştığını ve bundan sonra şişmenin değişmediğini, yani bir platoya ulaşıldığını tahmin eder.
  3. Konak'ın modeli – CRC'ye karşı nötralizasyon derecesi eğrisinde bir maksimumun var olduğunu ve bundan sonra şişmenin geri döneceğini tahmin eder.

Bunlar, aşağıdaki çizelgede görsel olarak gösterilmiştir.

3 farklı modele göre jellerin değişen Dn ve çapraz bağlayıcı seviyelerindeki davranışları
3 farklı modele göre jellerin değişen Dn ve çapraz bağlayıcı seviyelerindeki davranışları
Superabsorbent Polymers (Figure 9)

Not: Karşı iyon yoğunlaşması modeli: Nötralizasyon derecesi belirli bir değeri aştığında, serbest iyonlar polimer zincirleri üzerinde yoğunlaşacaktır, yani osmotik basınca katkıda bulunan iyonların sayısı belirli bir değerden sonra artmayacaktır. Dolayısıyla bu değerden sonraki şişme oranı tahmin edildiği kadar yüksek olmayacaktır.

Süper Emici Polimer Üretiminde Nötralizasyon Yöntemleri

Çoğu süper emici polimerin imalatında izlenebilecek iki yol vardır. Prosesin nötralizasyon aşaması, polimerizasyondan önce monomer solüsyonunda (nötralizasyon-öncesi) veya poliakrilik asit jeli üzerinde (nötralizasyon-sonrası) gerçekleştirilebilir.

  • Nötralizasyon-öncesi yöntem, monomerin nötralizasyonu sıvı fazda (genellikle sodyum veya potasyum hidroksit çözeltisi ile) gerçekleşebildiğinden, bu teknik açıdan en kolay olanıdır. Bazı çapraz bağlayıcı türlerinin çözünürlüğü, monomer çözeltisinin pH'ından etkilenir, bu nedenle, süper emiciler üretmek için işlem türünü seçerken bu dikkate alınması gereken önemli bir faktördür.
  • Nötralizasyon-sonrası yöntem, katı bir jelin, normal olarak, sodyum karbonat gibi katı bir nötrleştirici madde veya sodyum hidroksit gibi sıvı bir nötrleştirici madde ile karıştırılmasını gerektirir. Katıları karıştırmak sıvılara göre daha zordur ve daha fazla enerji gerektirir. Sert karıştırma koşulları, polimer zincirlerinin kırılmasına ve polimerin performansının düşmesine neden olabilir. Nötralize edici ajanın eksik katılımı da performansa zarar verebilir. Bunlar, önceden nötralize edilmiş bir süreç seçerken dikkate alınması gereken faktörlerdir.

Her iki yöntemin de avantajları ve dezavantajları vardır ancak her ikisi de doğru koşullarda kaliteli süper emici polimerler üretebilir. Yöntem seçimine, işleme ve kurutma yöntemleri aracılığıyla polimerizasyon sonrası çalışmanın dikkatli bir şekilde değerlendirilmesi eşlik etmelidir.

Süper Emici Polimerlerde Çapraz Bağlama

Çoğu süper emici polimerde iki ana çapraz bağlama türü vardır:

  • Yığın veya çekirdek çapraz bağlama: Normalde süper emici üretiminin polimerizasyon aşaması sırasında gerçekleşir.
  • Yüzey çapraz bağlama: Polimerin basınç profiline karşı emilimini artıran daha yeni bir işlemdir.

Çekirdek Çapraz Bağlama

Çapraz bağlama, moleküllerin birleştirilmesidir. Genellikle iki veya daha fazla makromolekülün daha küçük bir molekülle birleştirilmesidir. Süper emiciler durumunda en önemli tip ve en yaygın olanı kovalent çapraz bağdır. Süper emici polimer imalatında en yaygın çapraz bağlayıcı türleri, iki veya daha fazla polimerize edilebilir çift bağ içeren organik moleküllerdir. Bu moleküller, polimerizasyon reaksiyonu sırasında büyüdükçe polimer zincirlerinin omurgasına dahil edilir.

Çapraz bağlama
Çapraz bağlama
Superabsorbent Polymers (Figure 10)

Çapraz bağlayıcıların polimere dahil edilmesini ve bunların polimer omurgası boyunca dağılımını birkaç faktör belirler.

Reaktivite Oranları

Reaktivite oranları, reaksiyon bileşenlerinin her birinin birbiriyle reaksiyona girme afinitesinin bir ölçüsüdür, yani bir akrilik asit molekülü, örneğin kendisi gibi biriyle mi yoksa bir çapraz bağlayıcı molekül gibi başka bir şeyle mi reaksiyona girmeyi tercih eder. SAP'ler söz konusu olduğunda iki genel durum vardır:

Bu Reklamı Kapat

  • Nötralizasyon öncesi polimer: akrilik asit, sodyum akrilat, çapraz bağlayıcı
  • Nötralizasyon sonrası polimer: akrilik asit, çapraz bağlayıcı

Çapraz bağlayıcı yüksek bir reaktivite oranına sahipse, bunun çoğu polimerizasyonun erken aşamalarında tüketilecek ve sonraki aşamalarda yapılan herhangi bir polimer zincirinin çapraz bağlanma ve ekstrakte edilebilir zincirler olarak sonuçlanma olasılığı daha düşük olacaktır. Düşük reaktivite oranlarına sahip çapraz bağlayıcılar, zıt eğilime sahiptir. Çapraz bağlayıcı veya çapraz bağlayıcı karışımı seçimi, nihai polimer ağının yapısını belirler.

Ekstrakte Edilebilirler

Genellikle polimer ağına dahil olmayan düşük molekül ağırlıklı polimer zincirlerine çözünür veya ekstrakte edilebilir fraksiyon denir. Bu zincirler, polimer fazla sıvı içinde şiştiğinde polimerden kolayca çıkarılabilir, bu nedenle ekstrakte edilebilirler adı verilir. Çözünür polimerin derecesi, ürünün optimum çapraz bağlayıcı seviyesini ve performansını belirlemede önemlidir. Çok az çapraz bağlayıcı ve polimer, yüksek bir şişme kapasitesine, basınca karşı düşük mukavemete ve yüksek ekstrakte edilebilirliğinden dolayı yapışkan bir hissine sahip olacaktır, çok fazlası da, düşük ekstrakte edilebilirlik, düşük yapışkanlık ancak düşük bir şişme kapasitesi verecektir. Ekstrakte edilebilenler ve şişme kapasitesi verilerinin kullanılması, polimerin kalitesinin optimize edilmesinde faydalıdır.

Bazı Yaygın Çapraz Bağlayıcı Türleri

Çapraz bağlayıcı türleri
Çapraz bağlayıcı türleri
Superabsorbent Polymers (Figure 11)

Süper Emici Polimerlerin Yüzey Çapraz Bağlanması

Tarihsel olarak, yüzey işlemi olmayan ve düşük dahili çapraz bağlamaya sahip süper emici polimerlerin yüksek şişme kapasiteleri gösterme eğiliminde olduğu ancak basınca karşı zayıf emilim gösterdiği bilinmektedir. Çekirdek çapraz bağlamayı azaltarak, yani çapraz bağlama yoğunluğunu azaltarak süper emici polimerlerin şişme kapasitesini geliştirmek, jelin çözünür polimer içeriğindeki eşlik eden artışla sınırlıdır. Benzer şekilde, kapasitedeki artış, süper emici polimer yük altındayken, örneğin bir bebek bezinde otururken sıvı alımında bir azalmaya yol açacaktır (bunun nedeni jeldeki daha düşük elastik beş kuvvetidir). Bu, süper emici polimerler üzerine bir basınç uygulandığında sıvının bu alanlarda etkili bir şekilde emilmediği anlamına gelir. Ayrıca, yarı şişmiş jel üzerindeki basınç, jel yatağına daha fazla sıvının girmesini ve alttaki kuru süper emici polimerler tarafından emilmesini önleyen bölgede (normal olarak süper emici polimer granüllerinin geri kalanına sıvı tedarik edecek olan partiküller arasındaki boşluklar ve kanallar, jel partiküllerinin deformasyonu nedeniyle kapatılır) bir tıkanıklığa neden olabilir. Bu fenomene jel blokajı denir ve bebek bezlerinin sızmasına neden olur. Bu nedenle, geleneksel araçlar (çekirdek çapraz bağlayıcısının düşürülmesi) kullanılarak şişme kapasitesinin arttırılması, yük altında kapasitede genel bir azalmaya yol açar.

Basınca karşı emilimin ve süper emici polimerlerin şişme hızının iyileştirilmesi, partiküllerin yüzeyinin çapraz bağlanmasıyla elde edilebilir. Post çapraz bağlama normalde, sürecin son aşaması olarak, kurutulmuş, öğütülmüş ve boyutlandırılmış süper emici polimer üzerinde gerçekleştirilir. Parçacıklara bir çapraz bağlama çözeltisi uygulanır ve daha sonra normal olarak ısıtma yoluyla "kürlenir". Çapraz bağlamayı gerçekleştiren kimyasallar genellikle, örneğin gliserin gibi polihidrik alkoller gibi polimer omurgası üzerindeki karboksil gruplarıyla reaksiyona girebilen en az iki fonksiyonel gruba sahiptir.

Bu Reklamı Kapat

Bu işlemin sonucu, çekirdek-kabuk partikülü olarak tanımlanabilecek olanı veren partiküllerin yüzeyindeki çapraz bağlanma yoğunluğunda bir artıştır. Parçacığın çekirdeği, hafif çapraz bağlı polimerdir ve kabuk, yüzeydeki daha yüksek çapraz bağlanma yoğunluğunu temsil eder. Bu, aşağıdaki şekilde görsel olarak açıklanmıştır.

Yüzey çapraz bağlı süper emici parçacık
Yüzey çapraz bağlı süper emici parçacık
Superabsorbent Polymers (Figure 12)

Süper emici polimer partikülleri üzerindeki yüzey kaplamasının manipülasyonu, ürünün özelliklerini uyarlamada önemli adımlardan biridir. İyi kalitede bir baz polimer ile (yani düşük ekstrakte edilebilir, düşük kalıntı ve istenen kapasite), polimere birçok farklı performans özelliği kazandırmak için farklı tiplerde kaplama çözeltisi ve çapraz bağlayıcı uygulanabilir.

Sonuç ve Özet

Süper emici polimerler artık özel kimyasaldan özel eşyaya hızla ilerleyen, olgun bir üründür. Son 30 yılda bebek bezi ve yetişkin inkontinans endüstrilerinde devrim yarattı ve artık her gün milyonlarca insan tarafından kullanılan bir malzeme haline geldi.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Zefat Academic College | Arşiv Bağlantısı
  • F. L. Buchholz, et al. (1997). Modern Superabsorbent Polymer Technology. ISBN: 978-0-471-19411-8. Yayınevi: Wiley-VCH.
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/09/2022 08:47:50 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11158

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Pandemi
Kas
2019-Ncov
Yapay
Nükleik Asit
Yüksek
Makina
Hava
Lipit
Beyin
Gözlem
Evrenin Genişlemesi
Ortak Ata
Karanlık Enerji
Botanik
Aslan
Kilometre
Haber
Beslenme Bilimi
Sayı
Genetik Müdahale
Komplo
Patojen
Yas
Karar
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.