Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Suni Tenefüs Maketleri ve Michael Jackson: Paris'teki Ölü Bir Kız, Tarihteki En Çok Öpülen Dudaklara Nasıl Sahip Oldu?

Suni Tenefüs Maketleri ve Michael Jackson: Paris'teki Ölü Bir Kız, Tarihteki En Çok Öpülen Dudaklara Nasıl Sahip Oldu? Caproni Collection
9 dakika
13,226
  • Sağlık Bilimleri
  • Tıp

Michael Jackson'ın efsanevi şarkısı Smooth Criminal'ı bilmeyen yoktur. 7. stüdyo albümü olan Bad'in en meşhur parçalarından birisi olan bu şarkıyla ilgili o kadar çok ilginç şey var ki... Örneğin kütleçekimine karşı eğilme hareketinin fiziğiyle ilgili başlı başına ayrı bir yazımız mevcut. Ama bugün, şarkının en bilindik kısımlarından birine, "Annie are you OK?" sorusuna odaklanacağız. Ya da bizim memlekette bilindiği şekliyle: "Enni vici vokki"

Michael Jackson tarafından tam 42 defa sorulan bu soru, aslında "Annie, iyi misin?" sorusuna karşılık geliyor. Hiç düşündünüz mü, kim bu Annie?

Bu Reklamı Kapat

Annie'nin Jackson tarafından uydurulmuş bir karakter olduğunu düşünebilirsiniz ama değil. Aslına bakarsanız, "Annie are you OK?" sorusu bile şarkıcıya ait değil. Bu soru, "Resusci Annie" veya "CPR Annie" olarak bilinen oyuncak bebekten geliyor. Yani sunni teneffüs eğitimlerinde kullanılan meşhur maketten...

Sen Nehri'nin Bilinmeyen Kadını

19. yüzyılın sonlarında, Sen Nehri'nin kıyılarına ölü bir kız çocuğunun bedeni vurdu. L'lnconnue de la Seine, yani "Sen (Nehri'nin) Bilinmeyen Kadını" olarak adlandırılan ve 16 yaşında öldüğü tahmin edilen bu bedenin neden orada olduğunu, kim olduğunu, neden boğulduğunu kimse bilmiyordu.[1] O dönemde Dünya çapında görülen faili meçhul cinayetlerden bir diğeri olabilirdi, belki de bir kadın canına kıymaya karar vermişti veya yanlışlıkla nehre düşmüştü... Kimse bilmiyordu. Vücudunda hiçbir iz yoktu, dolayısıyla intihar olduğu sonucuna varıldı.[2] Tabii belki de, Michael Jackson'ın ima ettiği gibi bir "Smooth Criminal", yani "pürüzsüz, hatasız, ardında hiçbir ipucu bırakmayan bir katil" de olabilirdi, bu sırrı çözmemiz asla mümkün olmayacaktı. Ancak insanların bilmediği bir diğer şey vardı: Bu kız çocuğu, çok yakın bir gelecekte yüzlerce değil, binlerce değil, milyonlarca insanın hayatını kurtaracaktı!

Bu Reklamı Kapat

Çocuğun bedeni sudan çıkarıldıktan sonra Paris şehrinde bir morga götürüldü ve kimliği belirlenemeyen diğer cesetlerle yan yana koyularak, halka sergilendi. Umulan, kızı tanıyan birinin çıkmasıydı; ama kimse çıkmadı. Günümüzde bu tür bir uygulama artık o kadar yapılmıyor (en azından o zamanki kadar halka açık şekillerde yapılmıyor); ancak o dönemlerde kimliksiz bedenlerin sergilenmesi Paris'te çok popülerdi; hatta turistik bir etkinlik olduğunu bile söylemek mümkün.

Paris morglarında halka açık ölü beden sergilerine bir örnek
Paris morglarında halka açık ölü beden sergilerine bir örnek
G. Garitan

Bu çocuğun yüzüne bakanlar, son derece huzurlu bir ölüm yaşadığı izlenimine kapıldılar. Bilinmeyen Kadın, belli belirsiz gülümseyerek ölmüş gibiydi:

Sen Nehri'nin Bilinmeyen Kadını'nın fotoğrafı
Sen Nehri'nin Bilinmeyen Kadını'nın fotoğrafı

Hikayeye göre, cesedi gören morg görevlilerinden bir tanesi ondan öylesine etkilendi ki, yüzüne plaster döküp kalıbını çıkardı ve bundan bir maske üretti (bazı diğerlerine göreyse bu maske, Alman bir maske üreticisinin kızına aitti).[3] Bunu aşağıda görebilirsiniz:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

L'Inconnue maskesi
L'Inconnue maskesi
Journal of Paediatrics and Child Health

Ve tüketim çılgınlığı, o anda başladı. Maskeden üretilen kopyalar, kısa sürede Paris'teki birçok dükkanda satılmaya başlandı. Oradan Almanya'ya sıçradı, oradan da tüm Avrupa'ya... Kısa bir süre içerisinde "L'Inconnue", yani Bilinmeyen Kadın'ın yarım gülümsemeyle ölmüş yüzü, evlerde dekoratif süs olarak kullanılmaya başlandı. Sanatçılar atölyelerine yerleştirdiler, onu hareketsiz ve sessiz bir model olarak kullandılar. Cesedin popülaritesi öylesine arttı ki, meşhur yazar ve filozof Albert Camus, onun güzelliğini "boğulmuş Mona Lisa" olarak tanımladı. Şairler ve yazarlar, onu konu edinen yazılar yazdılar ve kısa sürede kim olduğu bilinmeyen bu karakter, kötü bir şans ile suyun ağırlığı altında kalmış, kalbi kırık bir kadın kahramana dönüştü.[4]

L'Inconnue'yü bir model olarak kullanan bir ressam
L'Inconnue'yü bir model olarak kullanan bir ressam
AH Folsom (c. 1890)

Ne yazık ki bu sırada insanların aklından tam olarak neler geçtiğine dair pek bir somut kanıt yok. Yani neden bu kız çocuğunun ölümünden bu kadar etkilendiler ve nasıl böylesine büyük bir pop ikonu haline geldi bilmek zor. Kimilerine göre suda ölüm romantik bir kavram olarak görülüyordu ve bu kız çocuğu onu temsil ediyordu. Müze arşivcisi Héléne Pinet, 2007'de The Guardian'a şöyle diyor:[5]

Hakkındaki gerçekler o kadar belirsizdi ki, her yazar, istediği her şeyi o pürüzsüz yüze yansıtabilirdi. Suda ölüm çok romantik bir kavramdı. Ölüm, su ve kadın... Baştan çıkarıcı bir kombinasyondu.

Ama nedeni her ne olursa olsun, o kadar meşhur olmuştu ki, Alman gençleri yüzlerini onun gibi yapmaya çalışıyorlardı. O dönemlerde bir eleştirmen, cesedin yüz hatlarını absürt bir şekilde "çağın erotik idolü" olarak tanımlamıştı.[6]

Anne Doğuyor!

Tarihler 1950'lere geldiğinde, cesedin yüzü yeni bir popülarite dalgasıyla yükselişe geçecekti. Ancak bu defaki, popüler kültürün bir parçası olmayacaktı.

Norveç'ten Asmund Laerdal isimli bir oyuncak üreticisi, o güne kadar tahtadan ürettikleri oyuncaklar yerine plastikten oyuncaklar üretmek istiyordu. Bu amaçla yaptığı denemeler sonucunda, "Anne" adını verdiği, gözleri kapalı bir şekilde uyuyan, doğal görünümlü saçlara sahip bir oyuncak bebek üretti.[7] Savaş sonrasında bu oyuncak, Norveç'te "yılın oyuncağı" bile seçildi![8] Ancak Anne, henüz bizim "Bilinmeyen Kadın"ımız ile tanışmamıştı.

Bu Reklamı Kapat

Asmund Laerdal
Asmund Laerdal
Safar/J. WAEDM

Bir gün Laerdal'in 2 yaşındaki oğlu Tore, neredeyse boğularak ölüyordu. Oğlunun boğulmakta olduğunu gören babası, engelli oğlunu sudan çıkardı ve göğsüne vura vura suyu vücudundan atmayı başardı. Eğer bunu yapmamış olsaydı, oğlu ölecekti.

Bundan birkaç yıl sonra nefes alamayan veya kalbi durmuş kişilere yapılması gereken müdahaleler konusunda tıp öğrencilerini eğitmek için oyuncak bebeklere ihtiyacı olduğunu söyleyen bir grup anesteziyolog, Laerdal'in şirketiyle anlaştılar. Tıp grubu içerisinde Peter Safar isimli hekim de vardı. Safar, meşhur CPR, yani cardiopulmonary resuscitation, yani Türkçe tabiriyle suni tenefüs veya kalp masajı uygulamasının babasıydı. Laerdal, bu yöntemi eğitmekte kullanılabilecek, insan boyutunda maketler üretmek için kolları sıvadı.[9]

Minyatür araba ve oyuncak bebek üretmeye alışmış bir oyuncakçı için, kalp masajının fiziksel karmaşıklığını güvenilir bir şekilde gösterebilen, gerçekçi ve işlevsel bir manken yapmak zordu. Vücut kısmını çok zorlanmadan halletti; ancak yüzü neye benzeyecekti? Sonuçta bu, ölmekte olan biriydi ama eğitim görecek insanları çok da korkutmak istemiyordu. Yüz hakkında düşünürken, kayınvalidesinin evindeki duvarda asılı olan bir maket aklına geldi. Maketin yüzünde gizemli bir yarı gülümseme vardı. İşte o yüz, L'lnconnue de la Seine, yani Sen Nehri'nin Bilinmeyen Kadını'ydı![10]

Laerdal, maketin yüzünü onun yüzüne benzetti, ama ismi değiştirmedi: Anne. Maketin göğsü, basınç altında büzüşerek gerçek bir insan vücudunu taklit ediyordu. Ve ağızdan ağza suni solunum yapmayı sağlayan biçimde, açık bir ağzı vardı.[11] Maketin bir kadın olması önemliydi, çünkü 1960'larda çoğu erkek olan öğrencilerin, erkek bir maketin dudaklarına dokunmak istemeyeceğinden endişe ediyordu. Çok mantıklı değil mi? Erkekler belki erkek dudağına ağızlarını götürmezler diye, 16 yaşındaki bir kızdan ilham almak...

Bu Reklamı Kapat

Laerdal, Resusci Anne ile birlikte
Laerdal, Resusci Anne ile birlikte
Laerdal

Nihayet Resusci Anne adı verilen bu maket, kısa sürede piyasayı alt üst etti. Öyle ki, tarihte üretilmiş en başarılı hasta simülatörü olma unvanına erişti. Sydney'deki Westmead Çocuk Hastanesinden pediatrik yoğun bakım uzmanı Marino Festa şöyle söylüyor:

Bu mankenin etkisi muazzam oldu. Anne, başlangıçta Laerdal tarafından savunulduğu gibi, sağlık hizmetlerinde kullanılan simülasyonların vitrin yüzüdür.

Bu maket üzerinde eğitim gören uzmanlar sayesinde bugüne kadar belki de yüz milyonlarca insanın hayatının kurtulduğu düşünülüyor. Ve bu muazzam sayı, Anne ya da sonradan kullanılan ismiyle Annie isimli bu maketi, dudaklarına en çok dudak götürülen surat yapıyor.

Festa'ya göre, Resusci Anne'in hayata benzer yüz özelliklerinin bir araya getirmesi, kalp masajı eğitiminin gerçekçiliğini arttırmaya yardımcı olarak, hem klinisyenler hem de meslekten olmayan kişiler için CPR eğitimini daha yoğun ve stresli hale getirirken, aynı zamanda tekniğin hatırlanmasına yardımcı olan sonuç olarak daha akılda kalıcı hale getirdi. Festa Science Alert'e verdiği demeçte şöyle söylüyor:

Simülasyon eğitimi, gerçek durumuna aktarılabilen unutulmaz öğrenmeyi yaratmak için 'gerekli gerçekçiliğin' önemini gösteriyordu. Resusci Anne, bunu anlamamıza yardımcı oldu.

CPR müdahalesinde bulunmadan önce hastaya iyi olup olmadıklarını sormanız gerekiyor. Diyelim ki hastanın ismi Annie... "Annie, iyi misin?" demeniz gerekiyor ki, nefes alıp alamadığını öğrenebilin.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
The Return of Sherlock Holmes (Sir Arthur Conan Doyle)
  • The Adventure of the Empty House
  • The Adventure of the Norwood Builder
  • The Adventure of the Dancing Men
  • The Adventure of the Solitary Cyclist
  • The Adventure of the Priory School
  • The Adventure of Black Peter
  • The Adventure of Charles Augustus Milverton
  • The Adventure of the Six Napoleons
  • The Adventure of the Three Students
  • The Adventure of the Golden Pince-Nez
  • The Adventure of the Missing Three-Quarter
  • The Adventure of the Abbey Grange
  • The Adventure of the Second Stain

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺85.00
The Return of Sherlock Holmes (Sir Arthur Conan Doyle)

"Annie, iyi misin?"

"Annie, are you OK?"

Ve işte 150 yıl önce boğularak ölen ve kimliği tanımlayamayan bir kız çocuğu, yüzündeki gizemli gülümseme nedeniyle öncelikle popüler kültürde bir ikon haline geldi; ancak pop kültürün laçkalaştırdığı milyonlarca nesne olmanın ötesine geçerek, maharetli bir oyuncak ustasının ve insanlık için iyi bir şeyler yapma peşinde koşan bilim insanlarının ellerinde, yüz milyonlarca insana can veren bir araca dönüştü. 

Hikaye Sahte Olabilir mi?

Tabii ki bunun bir halk efsanesi olduğunu düşünenler de yok değil. Onların iddiasına göre, evleri süsleyecek kadar huzurlu bir yüzün, boğularak ölmüş bir kız çocuğuna ait olması mümkün değil. Boğulma olayı, genelde cesetlerin vücudunu bozan, şişmelerine neden olan ve yaralanmalara sebep olan, son derece vahşi bir olay. Kimine göre bu yüz, yaşayan bir mankene ait; ancak sonradan bu kızın ölümüyle ilişkilendirildi. Tam hikayeyi belki de hiçbir zaman öğrenemeyeceğiz, çünkü bu hikayenin aslını öğrenmek isteyenler bile, çoğu zaman asırların karanlığında elleri boş dönebiliyorlar. 

Araştırmalarının bir parçası olarak Paris'e seyehat eden Sydney Üniversitesi Tıp Fakültesinden çocuk doktoru ve eğitimci Megan Phelps gibi, L'lnconnue'un tarihini bağımsız olarak inceleyen kişiler için gizemin zenginliği, konuyla ilgili ödülün ta kendisidir. Phelps, Science Alert'e şöyle diyor:

Hikayesi hakkında daha fazla bilgi edinmenin zorlukları ve kültürel bir simge olarak etkisi, onu benim için daha önemli hale getirdi. O, benim için esrarengiz bir figür oldu ve beni götürdüğü mecazi ve gerçek yolculuklardan çok keyif aldım.

Diğerleri, ünlü maskenin nasıl ortaya çıktığına dair alternatif bir olaylar zinciri sunuyor: Belki de ölü kız, aslında maskenin orijinal temeliydi; ancak özellikler, kasıtlı olarak, boğulma ve ölümün kusurunu gizlemek için, baskı alındıktan sonra estetik açıdan daha hoş bir görünüme dönüştürüldü.

Belki de her iki senaryonun bir melezidir gerçek olan: L'lnconnue, yaşarken kalıpçıya poz verdi ve ancak daha sonra kendini boğdu. Bu noktada maske meşhur oldu ve etrafında bir efsane büyüdü.

Bugün, L'lnconnue'un kalıntılarının işaretsiz bir yoksulun mezarına atıldığı düşünülüyor ve dönemin polis kayıtları, bu gizemli kızdan hiç bahsetmiyor. Phelps, şöyle diyor:

Genç kadının kim olduğunu asla bileceğimizi sanmıyorum. Onun bir sanatçının modeli olduğundan şüpheleniyorum ve imajı, çizim kopyalama pratiği için kullanılacak bir maske oluşturmak için kullanılıyordu.

Ama belki de bu tür kültürel anlatılarda önemli olan spesifik olarak o maskenin nereden geldiği değildir, o maskenin hangi sembole dönüştüğü ve ne anlama geldiğidir. O maske, artık tek bir insana ait değil, insanlığa mâl olmuş, nicelerini hayata bağlamış, kültürel evrimin bir parçası oldu. Ve o yüze baktığımızda, artık nehirde boğulmuş bir kız çocuğunu değil, modern tıbbın zaferlerinden birisi sayesinde ölümün eşiğinden dönüp sevdiklerine bağlanmış milyonları görmeliyiz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 16
  • Tebrikler! 6
  • Muhteşem! 4
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Üzücü! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Umut Verici! 2
  • Grrr... *@$# 2
  • İğrenç! 2
  • Korkutucu! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Science Alert | Arşiv Bağlantısı
  • ^ E. Bronfen. (1992). Over Her Dead Body: Death, Femininity And The Aesthetic. ISBN: 9780719038273. Yayınevi: Manchester University Press.
  • ^ J. Grange. Resusci Anne And L'inconnue: The Mona Lisa Of The Seine. (16 Ekim 2013). Alındığı Tarih: 11 Mart 2021. Alındığı Yer: BBC News | Arşiv Bağlantısı
  • ^ W. Gaddis. A Reader's Guide To The Recognitions, Preface To Revised Edition. Alındığı Tarih: 11 Mart 2021. Alındığı Yer: William Gaddis | Arşiv Bağlantısı
  • ^ E. Sciolino. At A Family Workshop Near Paris, The ‘Drowned Mona Lisa’ Lives On. (20 Temmuz 2017). Alındığı Tarih: 11 Mart 2021. Alındığı Yer: The New York Times | Arşiv Bağlantısı
  • ^ The Guardian. Angelique Chrisafis On The Ophelia Of The Seine. (1 Aralık 2007). Alındığı Tarih: 11 Mart 2021. Alındığı Yer: The Guardian | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Álvarez. (1990). The Savage God: A Study Of Suicide. ISBN: 9780393306576. Yayınevi: W. W. Norton Company.
  • ^ Laerdal. History In Brief. (11 Mart 2021). Alındığı Tarih: 11 Mart 2021. Alındığı Yer: Laerdal | Arşiv Bağlantısı
  • ^ P. Safar. In Memoriam: Asmund S. Laerdal. (1 Ocak 1985). Alındığı Tarih: 11 Mart 2021. Alındığı Yer: Journal of Prehospital and Disaster Medicine | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Radiolab. Death Mask. (28 Kasım 2011). Alındığı Tarih: 11 Mart 2021. Alındığı Yer: WNYC Studios | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Snopes. Is The Cpr Mannequin Modeled After The Inventor's Deceased Daughter?. (21 Haziran 2005). Alındığı Tarih: 11 Mart 2021. Alındığı Yer: Snopes.com | Arşiv Bağlantısı
  • ^ G. Watts. Histories: The Girl From The Seine. (20 Temmuz 2005). Alındığı Tarih: 11 Mart 2021. Alındığı Yer: New Scientist | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/08/2022 07:08:00 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10266

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Canlılık Cansızlık
Yüz
Alzheimer
Süpernova
Deprem
Gerçek
Hamilelik
Sperm
2019-Ncov
Vegan
Zihin
Mikrop
Analiz
Irk
Ara Geçiş Türleri
Antropoloji
Sosyal Medya
Element
Aslan
Genetik Değişim
Samanyolu Galaksisi
Burun
Ana Bulaşma Mekanizması
Ölçüm
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.