Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
0

Zaman kaçıncı boyuta ait?

Zaman, kimi zaman beynimizi yakan, kimi zaman anlamsız gelen, yalnızca ileriye aktığını bildiğimiz enteresan bir kavram. Üst boyutsal bir oluşum alt boyutla etkileşime geçerse,alt boyuttaki gözlemci için anlaması zor bir deneyim olacaktır. Peki "Bir illüzyon" dediğimiz "Zaman", kendi bulunduğu üst boyuttan, 3.boyuta yansıyan gölgesi mi?
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
2 Cevap
Cevap
Yasin Kayalar
Yasin Kayalar Bilim ve felsefe okuru

Soruya görelilik teorisi açısından cevap verirsek zaman 4. Boyutu oluşturur. Ancak bir çok kişinin karşıtırdığı şey zamanın 4. Boyut olması görelilik teorisinin matematiğinin ortaya koyduğu bir durumdur. Yani gerçekten böyle bir boyut var mı yok mu kesin bir cevap veremeyiz. Ancak eğer 4. Boyut varsa tam da Einstein düşündüğü gibi zamanın akmıyor olması ve bunun zihnimizin bir ilizyonu olması mümkündür. Çünkü eğer 4. Boyuttan evreni görebilseydik iki olasılık söz konusu olurdu.

Birincisi: zamanı donmuş nehir gibi evrenin geçmişini tamamen bigbang de dahil görmemiz mümkün olurdu. Yani zamanda olmuş bitmiş bütün olaylar donmuş şekilde bu boyuttan görünürdü. Tabi akmayan bir nehir olarak ki zaten 'donmuş' olarak ifade ettiğimiz şey de budur. Ancak bu olasılığa dair Einstein düşündüğü şey geleceğin de donmus bir halde olması yani gerçekte zamanın hiç akmıyor olması ile geçmiş ve geleceğin bir bütün olmasıdır. Tabi bu durum da geçmiş de gelecek de dahi belirlidir veya belirlenmiş halde demek anlamı gelir. Zaman en baştan sona kadar hiç akmayan donmuş bir haldedir.

Bu Reklamı Kapat

İkincisi ise geçmiş ve olmuş bitmiş olaylar yine yukarıdaki gibi görülebilirdi ancak bu olasılıkta farklı olan şey evrendeki zaman akıyorsa 4. Boyutta zamanın ışık hızında veya belki daha hızlı akıyor olmasıdır. Bu durumda Zamanın ışıktan hızlı akması evrenin ışıktan hızlı genişlemesinin bir sonucu olabilecektir. Bu ihtimalde evrenin 13.8 milyarlık yaşı sadece bir an hatta daha kısası bile olabilir.

Bizim zaman deneyiminiz ise her iki durumda da zihinlerimizin sadece bir ilizyonu durumunda olacaktır ki yaşam süremiz kozmik ölçekte sanise bile değildir. Bu durumda bilinçlerimiz için daha başka bir olasılık ortaya çıkar ki ona değinmiyorum.

Her iki olasılıkta görelilik teorisine göre ciddi bir ihtimal taşıyor.

135 görüntülenme
1
  • Raporla
Cevap
Ersals Krononot
Ersals Krononot Krononot⁸

Günümüzde zaman, 5. boyutun kendisi olarak görülmekte. Ancak soruda geçtiği üzere bu rölatif bir deneyime bağlı tanım. Yani -bize göre- öyle olma ihtimali var. Kütlesi olan isimlerin maruz kaldığı yapay bir boyut. Bir cisim kütlesini kaybederse (ışık hızına ulaşırsa), zamana maruz kalmaktan çıkar. Sebep sonuç, önce sonra gibi nedensellik sona erer. Bir ışık fotonu için olduğu gibi.

Ancak boyutlar arası etkileşim asla gözden kaçırılmamalı. Bunu gözönünde bulundurarak yorum yapmamız gerekiyor. Kütle azaldıkça, maddesel özelliklerin geri plana gidip, dalgasal özelliklerin ön plana çıkması durumu, aslında boyutlar arası flu alanlara işaret ediyor. Yani bir parçacığın, her an heryerde olabilmesi nasıl mümkünse, üst boyutlarda da farklı kurallar bütünü işleyişi olmak durumundaymış gibi görünmekte. Sanki zaman boyutu bunu anlamamız önünde kurulmuş bir perde gibi durmakta. İlerleyen teknoloji sayesinde parçacık düzeyindeki etkileşimleri gözlemleyebiliyoruz, zaman gibi bir sınır yok. Ancak üst boyutu bu şekilde ele alamıyor olmaktan dolayı bir gizem varmış gibi. FREKANS, hız, rölativite gibi konuları daha iyi anlamaya başladığımızda bize sınır gibi gelen konuları aşabileceğimizi düşünmemiz gerekir. Aslında olmadığımızı bildiğimiz, rölatif olarak deneyimleyip, küçük miktarlarda yolculuk yapabildiğimiz (zamanda yolculuk ışık hızına ulaşmadan da yapılır, ışık hızına ulaşmış olmak zamana maruz kalma limitinden çıkmak oluyor) bu fenomeni teknoloji ve bakış açılarının gelişimi ile farklı yönlerden ele alabileceğimiz aşikar. Her dönemin deli saçmaları, sonraki dönemlerin gerçeği olmuştur malum.

Bu Reklamı Kapat

0
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et