Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Aleyna Halıcı
Aleyna Halıcı
1,400 UP
Üye
3

Yaşlanma teorisi ve evrim arasında nasıl bir ilişki vardır?

Yaşlanma teorisi ve evrim arasında nasıl bir ilişki vardır? Örnek verir misiniz?
2,880 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap
Cevap
Ecem Kaya
Ecem Kaya
88K UP
Araştırmacı

İLK OLARAK YAŞLANMA TEORİSİ NEDİR ?

Esasen iki ana tip yaşlanma teorisi vardır. Bunlar programlı teoriler ve hasar teorileri. Programlı teoriler, yaşlılığın ne zaman başlayacağını belirleyen ve devamlı ilerleyen bir tür genetik saat olduğunu savunur. Hasar teorisi ise yaşlanmanın hücre ve genetik materyallerdeki hasardan kaynaklandığını savunur. Objektif olarak bu teorilere bakmak gerekirse bu tür ikilemler bilimde hep yaşanır ve yaşanacaktır. İnsanda yaşlanmada hem programlı hücre yaşantısının hemde hücresel hasarın bir sonucudur.

Çoğu teoriler yaşlanmanın hücredeki veya organdaki DNA’ya olan hasarların birikimi sonucu olarak ortaya çıktığından bahsetmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

DNA hücre yapısı ve işlevinin biçimlendirici temelini oluşturduğundan dolayı, DNA molekülünün veya genlerin hasara uğraması onun bütünlüğünün kaybına ve erken hücre ölümüne yol açabilir.

EVRİM VE YAŞLANMA TEORİSİ

Evrim ve Yaşam Süresi

Tüm Reklamları Kapat

Enerji metabolizmasının ve antioksidan savunma sisteminin türlerde farklı şekillerde evrimleşmesi, türlerin ortalama «Maksimum Yaşam Sürelerinin» de farklı olmasına yol açmış gibi gözükmektedir.

Türlerin maksimum yaşam süresi geniş bir populasyonda en uzun yaşayan bireylerin ulaştıkları yaş tarafından belirlenir. Bu yaş insanlarda 110-115 yıl, farelerde 38-40 ay ve fillerde aşağı yukarı 70 yıldır .

«Ortalama, Yaşam Süresi» veya «Ortalama Yaşam Beklentisi» ise çevre koşullarından çok fazla etkilenmektedir. Örneğin,insanlar için Antik Roma'da 22 yıl iken bugün Batı Toplumlarında 71ila 74 yıl arasında .

Yaşlanma evrimsel yaran nedeniyle programlanmış özel genlerin sonucu değildir. Ancak biyolojik işlemlerin yan etkilerine karşı gelişmiş savunma sistemlerinin varlığından ve bunları belirleyen türe özgü genlerden bahsedilebilir . Memeli hayvanlar arasında yaşam süresi ile metabolizma hızı arasında ters bir orantı vardır.

Türleri birbirleri ile metabolizmaları açısından karşılaştırmak için iki tip kavram kullanılmaktadır. Bir tanesi «Özgün Metabolik Hız (SMR)», bir günde gram doku başına harcanan kalori ile tanımlanır. «Yaşam Süresi Enerji Potansiyeli (LEP)» ise SMR X maksimum yaşam süresi tarafından belirlenir. İnsanda SMR düşükken (40 c/g/gün), LEP açısından memeliler içinde en yüksek olan gruba girmektedir.

Bazı memeli, kuş ve sürüngenlerde kaydedilmiş maksimum yaşam süreleri

Tür İsmi/Maksimum Yaşam Süresi (Yıl)

Primatlar

Tüm Reklamları Kapat

Resus Maymunu 29

Şempanze 44

İnsan 115

Etoburlar

Tüm Reklamları Kapat

Kedi 28

Köpek 20

Boz Ayı 36

Otoburlar

Tüm Reklamları Kapat

Koyun 20

Hint Fili 70

At 46

Kemirgenler

Fare 3

Sıçan 5

Kuşlar

Güvercin 30

Martı 41

Baykuş 68

Tüm Reklamları Kapat

Sürüngenler

Anakonda 29

Çin Timsahı 52

Gallapodos Kaplumbağası 100 +

Tüm Reklamları Kapat

Öte yandan bir çok antioksidan savunma elamanının türe özgü konsantrasyonu ile yaşam süresi arasnıda doğru orantı kurulabilmektedir. Örneğin, diğer memelilere göre belirgin şekilde uzun yaşam süresi olan insanda özgün metabolizma hızına oranlı SOD aktivitesi memelilerin içinde en yüksektir

Bazı memeli hayvanların karaciğerinde özgün metabolik hıza (SMR) oranlı SOD aktivitesi maksimum yaşam süresinin bir fonksiyonu olarak gösterilmiştir ürik asit ve askorbat için de aynı oran kurulabilmektedir. Buna karşılık katalaz, glutatyon ve glutatyon peroksidazm SMR'ye oranlı karaciğer doku konsantrasyonları yaşam süresi ile anlamlı bir negatif korelasyon göstermektedir. Bu ters ve beklenmedik ilişki henüz açıklanabilmiş değildir. Öte yandan serbest oksijen radikallerinin önemli bir kaynağı olan total karaciğer sitokrom p-450 memeli türlerinin yaşam süresi ile ters orantıya sahiptir. Memeli yaşam süresi arttıkça oksidatif hasara karşı dokular dirençli hale gelmekte ve DNA'nın oksidatif hasar hızı azalmaktadır .

Günümüz insanı memeliler içinde en uzun maksimum yaşam süresi ile seçkin bir yere sahiptir. İnsanın yaşam süresinin uzunluğunun evrimi, beyin büyüklüğü ile oranlı, uzamış olgunlaşma ve öğrenme sürecine, dolayısı ile yeni yetişenlerin yetişkinlere uzun süren bağımlılık dönemine bağlanmıştır. İnsanı diğer memeli türlerinden ayrı kılan bu yaşam süresi evrimine en azından 250 gende değişikliğin katıldığı hesaplanmıştır .

Ayrıca bir türün yaşam süreci içinde antioksidan savunmanın düzeyindeki değişiklikler de incelenmiştir. Benzi ve arkadaşlarının erkek Wistar sıçanlarda bütün yaşam süresini kapsayan (35 ay) beyin antioksidan enzim sistemi çalışması bu konuda değerli bir çalışmadır. Bu çalışmaya göre beyin total SOD aktivitesi 5 aydan 25. aya kadar artmış, daha sonra azalmıştır. Glutatyon peroksidaz aktivitesi ise yine 5 aydan 25. aya kadar artmakta ve daha sonra sabit kalmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Bütün bu çalışmalar yaşam süresi ve yaşlanma sürecinde SOD aktivitesinin anahtar bir rol oynadığını düşündürmektedir.

AYRICA EVİM AĞACINDA BU KONU İLE İLGİLİ BİR YAZI VAR :

https://evrimagaci.org/yaslanma-ve-evrim-neden-ve-nasil-yaslaniyoruz-468

AYRICA YAŞLANMA TEORİLERİNE DE DEĞİNNMEK İSTERİM :

YAŞLANMA TEORİLERİ

• Oldukça fazla sayıda yaşlanma teorisi

Tüm Reklamları Kapat

vardır. Bunlar hakkında yapılan pek çok

araştırma olsa da tüm yaşlanma

nedenlerinin bu çalışmalarla açıklandığını

söyleyebilmek kolay değildir.

Tüm Reklamları Kapat

• Çünkü yaşlanma sadece biyolojik,

psikolojik, sosyal, genetik ve çevre

faktörleriyle açıklanılamayacak kadar

karmaşık ve çok boyutlu bir süreçtir.

Tüm Reklamları Kapat

BİYOLOJİK TEORİLER

• Halen, yaşlanmanın biyolojik temeli net

bilinmemektedir.

• Bütün bilim insanları yaşlanma oranlarında

Tüm Reklamları Kapat

türler arasında belirgin farklılık olduğunu

kabul etmektedir ve bu farklılık büyük

oranda genetik bazlıdır.

• Örneğin en küçük ve ömrü en kısa memeli

Tüm Reklamları Kapat

farenin ömrü üç yıldır.

Telomer Teorisi

• Telomerlerin (kromozomların uçlarındaki

yapılar) her bir hücre bölünmesi sonrası

Tüm Reklamları Kapat

kısaldığı deneysel olarak gösterilmiştir.

• Kısalan telomerler ileri hücre çoğalmasını

önleyen bir mekanizmayı aktifleştirir.

• Bu teori özellikle kemik iliği ve damar

Tüm Reklamları Kapat

duvarı gibi hayat boyu hücre bölünmesinin

olduğu dokularda sınırlayıcı olabilir.

Reproduktif-Hücre Döngüsü

• Yaşlanmanın hücre döngüsü sinyalleşmesi

Tüm Reklamları Kapat

aracılığıyla antagonistik bir tarzda hayatın

erken aşamasında neslin devamını

sağlama amaçlı üreme ve gelişimi

ilerletmesi için üreme hormonlarınca

Tüm Reklamları Kapat

düzenlediği fikridir.

• Daha sonra bu amaç ortadan kalkınca

düzenleme yavaşlar ve yaşlılığa yol açar.

Yaşlanmanın DNA Hasar Teorisi

Tüm Reklamları Kapat

• Bilinen kanser sebepleri (radyasyon,

kimyasal ve virüsler) toplam kanserlerin

%30’undan ve toplam yaklaşık DNA

hasarlarının da %30’undan sorumludur.

Tüm Reklamları Kapat

• DNA hasarı hücrelerin bölünmeyi

durdurmasına yol açar veya programlı

hücre ölümünü uyarır. Bu da sık sık kök

hücre havuzlarını etkiler yenilenmeyi

Tüm Reklamları Kapat

doğurur.

Yaşlanmanın DNA Hasar Teorisi

• DNA hasarının hem kansere hem de

yaşlanmaya yol açan en yaygın yol olduğu

Tüm Reklamları Kapat

düşünülmektedir.

• Radyasyon ve kimyasal nedenlerden dolayı olan

DNA hasarı tahminlerinin önemli ölçüde

gerçekten daha az olduğu da olası değildir.

Tüm Reklamları Kapat

• Viral enfeksiyonun özellikle sigara ve güneş

ışığına maruz kalmayan hücrelerde %70 DNA

hasarının en muhtemel sebebi olduğu

gözükmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Otoimmün Teori

• Yaşlanmanın vücudun dokularına saldıran

otoantikorlardaki artıştan ortaya çıktığı

fikridir.

Tüm Reklamları Kapat

• Yaşlanma ile birçok hastalık, mesela

atrofik gastrit ve Hashimoto tiroiditi,

muhtemelen bu şekilde olan otoimmün

rahatsızlıklardır.

Tüm Reklamları Kapat

Otoimmün Teori

• Otoimmün yaşlanma teorisine göre, bağışıklık

sistemindeki gerilemeye bağlı olarak vücudun dış

etkilere karşı kendini savunamamasından değil,

Tüm Reklamları Kapat

bağışıklık sisteminin vücudun kendi hücrelerini

tanıyamaz hale gelmesi ve vücut hücrelerini yok etmeye

başlamasının sonucudur.

• Vücudun kendi kendisini tanıması ve ona karşı gösterdiği

Tüm Reklamları Kapat

reaksiyon normalden sapmış ve tam olarak ters yöne

dönmüştür. Normalde bedenin dışından gelen yabancı

maddeler antijen olarak kabul edilip onlarla savaşa giren

bağışıklık sisteminin savunma yapan hücreleri kendi

Tüm Reklamları Kapat

bedenine yönelik bir saldırıya geçmeye başlamıştır.

GENETİK TEORİLER

• Çoğu teoriler yaşlanmanın hücredeki veya

organdaki DNA’ya olan hasarların birikimi

Tüm Reklamları Kapat

sonucu olarak ortaya çıktığından

bahsetmektedir.

• DNA hücre yapısı ve işlevinin

biçimlendirici temelini oluşturduğundan

Tüm Reklamları Kapat

dolayı, DNA molekülünün veya genlerin

hasara uğraması onun bütünlüğünün

kaybına ve erken hücre ölümüne yol

açabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Biriken-Atık Teorisi

• Yaşlanmanın hücrelerde muhtemelen

metabolizmayı müdahale eden atık

ürünlerin oluşumu sonucu ortaya çıktığını

Tüm Reklamları Kapat

işaret eden teoridir.

Yıpranma Teorisi (Wear-and-Tear

Theory)

• Bu teori ilk olarak Alman biyolog August

Tüm Reklamları Kapat

Weismann tarafından 1882 yılında öne

sürülmüştür.

• Aşınma ve yıpranma teorisi temel olarak canlıları

makinelere benzetir. Makinelerin

Tüm Reklamları Kapat

kullanılmalarına bağlı olarak aşınmaları ve

yıpranmaları gibi beden de bir süre sonra uzun

yıllar çalışmaya bağlı olarak aşınma ve

yıpranmaya başlar. Bu aşınma ve yıpranma,

Tüm Reklamları Kapat

vücudun kendini tamir edemeyeceği boyuta

ulaştığında ise yaşlanma süreci başlamış olur.

Yıpranma Teorisi (Wear-and-Tear

Theory)

Tüm Reklamları Kapat

• Metabolizma hücrelerdeki lipitleri

küflendirip proteinleri pasa dönüştürerek

zehirli bir etkide bulunur.

• Bu faaliyet organizma iyice bozulana

Tüm Reklamları Kapat

kadar devam eder. Böylelikle metabolizma

toksinler üretir ve bunlar hücrelerde

süresiz olarak tutunabilirlerse hücrelerdeki

proteinleri bozarlar.

Tüm Reklamları Kapat

Yıpranma Teorisi (Wear-and-Tear

Theory)

• Bu şekilde devamlı tekrar eden hasarlar

sonunda hücreler tahrip olur.

Tüm Reklamları Kapat

• Bununla beraber, toksinler asidik yapıda

olduklarından, yaşam ile beslenme sisteminde

yapılacak iyileştirmeler ile alkali yaşam

yöntemleri uygulandığında bedenin asit miktarı

Tüm Reklamları Kapat

notralize edilip bu zararlı maddeler vücut

tarafından atılır.

• Yaşlanma ile beraber vücuttaki asidik

maddelerin fazlalaşmasına paralel olarak sağlık

Tüm Reklamları Kapat

sorunları ortaya çıkar.

Somatik Mutasyon Teorisi

• Yaşlanmanın vücudun hücrelerindeki

genetik materyal bütünlüğünün hasarından

Tüm Reklamları Kapat

sonuçlandığını savunan teoridir.

Hata Birikimi Teorisi

• Yaşlanmanın rastgele ortaya çıkan DNA

tamir mekanizmasının aksaması sonucu

Tüm Reklamları Kapat

genetik şifreye olan hasardan

sonuçlandığını savunan görüştür.

• Bazı teoriler ise yaşlanmanın

programlanmış olduğunu ileri sürmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Dahili saatin organizmada hayatı

sonlandırmak için bir zaman algıladığını ve

bunun ölüme yol açtığını ileri sürer.

• Bu yaşlanma-saat teorisine göre, bu saatin

Tüm Reklamları Kapat

sinir veya endokrin sistemde devreye

girmesi için inşa edildiğini savunur.

Çapraz-Bağlanma(Kollajen)

Teorisi

Tüm Reklamları Kapat

• Kollajen vücut proteinlerinin %25’ini oluşturan

önemli bir moleküler maddedir.

• Deride, kan damarlarında, organların yapısında

bulunur.

Tüm Reklamları Kapat

• Bu teoriye göre kollajen vücutta normalde

birbirlerinden ayrı halde bulunan temel

moleküller arasında güçlü bağlar oluşturarak bu

maddelerin ve dolayısıyla hücrelerin işlevlerini

Tüm Reklamları Kapat

bozucu yönde etkide bulunur.

• Zamanla bu moleküller birikerek yaşlanmaya

neden olurlar.

Çapraz-Bağlanma(Kollajen)

Tüm Reklamları Kapat

Teorisi

• Yapılan son araştırmalara göre diyabet, göz

lensi bulanıklığı (katarakt), damar tıkanıklığı,

böbrek problemleri, karaciğer tahribatı vb. birçok

Tüm Reklamları Kapat

hastalık çapraz bağlantılara ve glikoza

bağlanmaktadır. Bütün bunlar vücuttaki asit

fazlası ve oksijen azlığından kaynaklanan

bulgulardır.

Tüm Reklamları Kapat

• Yaşlanma sürecinde; çapraz bağlantılı

proteinleri ve bunların vücuttan atılmalarını

sağlayan makrofajlar (bağışıklık sistemi

hücreleri) önem kazanır. Yaşlandıkça bağışıklık

Tüm Reklamları Kapat

sistemi hücreleri etkilerini kaybederler.

Serbest Radikal Teorisi

• 1956 yılında Denham Harman tarafından ortaya

atılan bu teoriye göre normal yaşlanma, aerobik

Tüm Reklamları Kapat

metabolizma sırasında oluşan serbest

radikallerin dokularda birikmesi sonucu

olmaktadır.

• Serbest radikaller, kimyasal yapılarındaki dış

Tüm Reklamları Kapat

yörüngelerinde tekli elektron bulundurmaları

nedeniyle kimyasal açıdan oldukça aktif

maddelerdir. Vücudun metabolik faaliyetleri

sonucunda artık madde olarak, besinler yoluyla

Tüm Reklamları Kapat

ve solunumla vücuda girerek hücrelerde

bulunabilirler.

Serbest Radikal Teorisi

• Serbest radikal oluşumuna sigara, herbisit ve

Tüm Reklamları Kapat

pestisitler, çözücüler, petrokimya ürünleri, ilaçlar,

güneş ışınları, X-ışınları, hava kirliliği, yanlış

beslenmeye bağlı olarak yiyeceklerde bulunan

bazı bileşikler neden olur.

Tüm Reklamları Kapat

• Hatta egzersizler de oksijen kullanımındaki

artışla beraber serbest radikal oluşumuna

katkıda bulunulur.

• Bu maddeler hücreye girdiklerinde yüksek

Tüm Reklamları Kapat

kimyasal aktiflikleri sayesinde, hücre

proteinlerine ya da genetik materyale kolayca

bağlanabilirler.

Serbest Radikal Teorisi

Tüm Reklamları Kapat

• Bunun sonucunda da bu yapılarda bozulmalar meydana

getirirler. Serbest radikaller teorisine göre yaşlanma,

hücre proteinlerinde ve genetik yapılarda meydana gelen

bu bozulmaların sonucudur.

Tüm Reklamları Kapat

• Serbest radikallerin oluşumuna neden olan tüm faktörler

ile kirletici ve radyoaktif kalıntıların önemli oranda

kanserojen etkileri vardır.

• Bunlar sağlıklı hücreleri tahrip ederler. Ölü hücreler,

Tüm Reklamları Kapat

diğer hücrelerin tahribatına sebep olan asidik atıklara

dönüşürler. İnsanın bu zararlı atıklardan korunma

yöntemlerini bilmesi, bunları yaşamında kullanması uzun

ve sağlıklı bir yaşam için önemlidir.

Tüm Reklamları Kapat

Yaşlanmanın Dayanıklılık Teorisi

ve Uzun Ömürlülük

• Sistemlerin sekteye uğraması hakkındaki

genel teoridir.

Tüm Reklamları Kapat

• Teori birçok türde yeni oluşmuş

sistemlerde başlangıçtaki arızaları hesaba

katarak mortalite oranlarının yaşla neden

arttığını açıklar.

Tüm Reklamları Kapat

Mitohormez

• Diğer ihtiyaç duyulan besinleri uygun

miktar almayı sürdürürken kalori

kısıtlamasının labratuar hayvanlarında

Tüm Reklamları Kapat

ömrü uzatabileceği 1930’lardan beri

bilinmektedir.

1,915 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Yazar Yok. Medikalakademi.com.tr. (31 Mayıs 2020). Alındığı Tarih: 31 Mayıs 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  2. Yazar Yok. .Ftrdergisi.. (31 Mayıs 2020). Alındığı Tarih: 31 Mayıs 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  3. Yazar Yok. .Galenos.com. (31 Mayıs 2020). Alındığı Tarih: 31 Mayıs 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
2
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.