Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Prens Mışkin
Prens Mışkin
4,311 UP
Üye
8

Vegan olmamak ahlaksızlık mıdır?

Günümüzde vegan veya vejeteryen olmak, bir tercihten çok çağdaş bir birey olmanın şartı mıdır? [Moderatör Notu: Bu platform bir tartışma platformu değildir. Cevaplarınız sadece ve sadece söz konusu soruya yönelik olmalıdır. Bu yüzden bu soruya gelen diğer cevaplar yokmuş gibi yazdığınızdan emin olun.]
1,439 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
3 Cevap
Soruyu Soranın Seçtiği Cevap
Sıla :)
Sıla :)
10K UP
Öğrenci

Bu konunun yahut sorunun, çoğu çevrelerce ve insanlarca tartışıldığı için nihai bir yanıtı olduğunu henüz düşünmüyorum zira kişisel görüşlerden ve benimsenen doğrulardan etkilenmeye fazlasıyla açık olan bir konu. Farklı kişilerce farklı düşünceler, argümanlar ortaya atılabileceğinden ve söylemiş olduğum gibi henüz nihai bir karar olmadığından, ben kendi kişisel görüşümü belirteceğim.

Sakıncalı olduğunu düşündüğüm emin bir şekilde ahlaksızlık diyemeyeceğim ancak sorgulanmaksızın yapılan et tüketiminin doğru bir davranış olduğunu düşünmüyorum. Bireysel olarak ben, diğer canlıların varlık değerinin en az benim kadar değerli olduğunu ve o canlıların, en az benim kadar yaşama hakkına sahip olduğunu düşünüyorum. Günümüzde vahşi doğada olmadığım ve besin bulmakta zorlanmadığım gerçeği de göz önüne alındığında, hayatta kalmak için tüketmem gereken besin ihtiyacını et tüketmeden de sağlayabileceğimi bilmekte fayda var. Bunları söylerken de et tükmeksizin diyetimin gayet yeterli olacağı kabulünü benimsemiş gibi görünüyorum. Bu konudaysa vegan ya da vejetaryen diyetin insan bedenine olan etkisine dair yapılan araştırmalarda, et tüketilmeksizin yahut bitki temelli yapılan diyetlerin sağlık açısından daha faydalı olduğu yönünde bulgular dahi var. Ancak kimi durumlarda ise et tüketiminin önemli olduğunu öne süren çalışmalar da. Yani bu konuda net bir siyah ya da beyaz denilebilecek bir gerçek söz konusu olmasa da yapılan çalışmaların, et tüketiminin, bizlerin sandığının aksine çok da elzem olmadığını vurguladığı anlaşılıyor. (Bu çalışmaların henüz siyah ya da beyaz olmadığını hatırlatayım)

Tüm Reklamları Kapat

Besin bulmamdaki kolaylık, henüz net bir uzlaşı olmasa da et olmaksızın edinebileceğim diyet -sadece bu iki sebep bile- et tüketmemek için kanımca yeterli bir neden. Bunlar ise konunun sadece etik yanı, yani daha çok hayatını kaybeden canlılar özelinden bakıldığında hatırlanacak kısmı. Ben et tüketiminin bu anlamdaki ahlaki kısmı bir yana, aynı zamanda gezegene verdiği ekolojik zarar bakımından da bir ''etik-dışı'' davranış olduğunu düşünüyorum. Çünkü et tüketimi, bugün hepimizin yavaş yavaş derinden etkilenmeye başladığı küresel iklim krizinin, maalesef ''etkili'' nedenlerinden birisi.

''Devletlerarası Küresel Isınma Paneli'nin (IPCC) 2014 yılında yayınladığı raporun 11. bölümü olan Tarım, Ormancılık ve Diğer Alan Kullanımı kısmında verilen bilgilere göre tarımcılık, küresel ısınmanın ana sebebi olan sera gazı salınımının %24'ünü oluşturmaktadır.'' İklim krizinin bizleri, olası gelecek nesilleri, gezegen üzerindeki yaşayan diğer canlı türlerini çok derinden etkilediği ve etikleyeceği de düşünüldüğünde, canlıların misafir olabileceği tek gezegene zarar veren besin alışkanlığının doğru olmadığı, çoğu kimselerin zorlanmadan katılacakları bir konudur sanıyorum. Canlılardan üstün olduğunu, bu gezegenin ve hatta diğer canlıların bile onun için yaratıldığını sanan bir insan ise bu konularda benden tamamen zıt görüşlerde olabilir. Bunlar, benim görüşlerimce şekillenen yargılar. Bana göre evrensel olması gereken ama olamayacak olan yargılar.

Tüm Reklamları Kapat

Yazı boyunca, soruda vejeteryanlık olsa da et tüketimi üzerinden gittiğim için son olarak ise değinmediğim vejeteryanlığın etik kısmına geleceğim. Vejeteryan diyet de kendi içerisinde ''sadece balık eti tüketmeyen diyet'' gibi tanımlara bölünse de ben ''et tüketilmeyen ancak yumurta, süt gibi besinlerin tüketiliği diyet.'' tanımı üzerinden gideceğim. Vejeteryan diyetin etik/ahlak açısından alabileceği olası eleştiriler de var. Uzatmamak adına özet geçeceğim. Bu diyetin alabileceği eleştiriler de yumurtasına ihtiyaç duyulduğu için çok küçük alanda bekletilen ve stresten birbirlerinin tüylerini yolan tavuklardan, sütü arzulandığı için yavrusundan ayrılan ve aslında yavru için olan sütünün insanlarca tüketildiği besi hayvanlarına kadar gidebilir. Bu açıdan bakıldığında, varsa bile, ortada olan tek etik sorun ''bir canlının hayatının sonlandırılması'' değil, biz insanlar için bu hayvanların hiç de hoş olmayan durumlara sokulması ve maalesef ek olarak öldürülmesi.

Yazı boyunca ''bence'' ve ''kanımca'' gibi ifadelere yer vermeye çalıştım çünkü daha önce de söylediğim gibi her şeyin onun için yaratıldığını düşünen kimseler, bu anlattıklarımda ve eleştirdiklerimde herhangi bir sakınca görmeyebilir. Benim için bunlar eleştiriye son derece açık. Sonuç olarak ben yukarıda anlattığım ve anlatılabilecek olan nedenlerden ötürü bu davranışların doğru olmadığını düşünüyorum. Eğer sorunuzdaki ''çağdaş'' bir birey olmaktan kastınız, misafir olabileceği tek gezegeni önemseyen ve diğer canlılara değer veren kimse olmak ise gezegene ve diğer canlılara saygı duyacak olan besinlere başvurmak, bana göre çağdaş bir insan olmanın şartıdır.

Umarım faydalı olmuştur. (:

1,016 görüntülenme
Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
14
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Cevap
Elif Özdemir
Öğrenci

Bu mesele tek boyutlu olmayan, bir çok farklı açıdan ele alınması gereken bir mesele. Bir çok insanın düşündüğünün aksine mesele sadece et yiyor veya yemiyor olmaktan ibaret değil. Popülasyonumuz 7,9 milyarlık bir nüfusa sahip olduğu için davranışlarımız içinde yaşadığımız dünyayı ve bu dünyayı paylaştığımız diğer canlıları çok fazla etkiliyor. Beslenme de hayatımızın temel bir parçasını oluşturduğundan bu konudaki etkiler devasa bir büyüklüğe sahip. Hayvansal içerikli tüketimin sonuçlarını temel olarak 3 başlık altında toplayacak olursak;

1-) Çevreye, ekosisteme olan etkileri

Tüm Reklamları Kapat

- Dünya genelinde ormansızlaşmanın en büyük sebebi

Öncelikle şunu anlamamız lazım, şu anda yenilen etler doğadaki hayvanların avlanmasıyla sofralara gelmiyor. Fabrikasyon üretim sonucu geliyor. Ve bu hayvanlardan ürün elde edebilmek için onları beslemek gerekiyor. Bu hayvan yemlerini yetiştirmek için de çok büyük araziler gerekiyor. Dünya üzerindeki tarım arazilerin %80’den fazlası bu amaçla kullanılıyor. Ekin ekilecek yeni araziler açabilmek için ise ormanlar kasıtlı bir şekilde yakılarak yok ediliyor. Ve bu şekilde yok edilen ormanların sayısı azımsanamayacak ölçüde.

Tüm Reklamları Kapat

- Biyoçeşitliliğe zarar veriyor

Ormanların yok edilmesi demek binlerce canlının yaşam alanının ve dolayısıyla binlerce türün yok edilmesi demek.

- İklim değişimine etkisi oldukça fazla

Ormanların yakılması sadece atmosferdeki karbondioksiti absorbe eden ağaçları yok etmek demek değil, bu ağaçlar yakılınca milyarlarca ton karbondioksit salınımına neden oluyor. Ayrıca büyükbaş hayvanların saldığı metan da belli ölçüde bir etkiye sahip. Bütün bunları hesaba katarak iklim değişimine etkisini hesapladığımızda bu etki neredeyse dünya üzerindeki tüm gaz ve benzin kullanan araçlarınkine denk.

- Doğal kaynakların kullanımı açısından çok verimsiz

Arazi kullanımına ek olarak, su kullanımında da rolü büyük. Tatlı su kaynaklarının %20 si hayvancılık için kullanılıyor.

Tabi ki toplumun çoğunluğunun bu gerçeklerden haberi bile yok çünkü sektörden devasa paralar elde eden endüstrilerin ve dolayısıyla devletlerin de pek de işine gelmiyor. Son zamanlarda iş artık çığrından çıktığı için mecburen yavaş yavaş bu konular konuşulmaya başlandı ama maalesef hala medyada bu konularda bilimsel gerçeklere dayanan haberler görmek çok zor.

Bu konuda daha detaylı verilere ulaşmak için aşağıdaki kaynaklara göz atabilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

https://youtu.be/NxvQPzrg2Wg

7 reasons why meat is bad for the environment | Greenpeace UKhttps://www.greenpeace.org.uk › news › why-meat-is-b...

rampant deforestation of Amazon driven by global greed for ...https://www.theguardian.com › environment › jul › rev...

https://youtu.be/sxPdeBvZHUE

Tüm Reklamları Kapat

https://youtu.be/3lrJYTsKdUM

BM: Et tüketimi doğaya zarar veriyor | YAŞAM | DW | 04.02.2021

2-) Kullanılan hayvanlar üzerindeki etkisi

Fabrikasyon üretim doğadaki avlanma ile kıyaslanamayacak kadar farklı. Ayrıca çobanların ya da köylerde hayvancılıkla uğraşanların bu canlılara karşı olan muamelesinden de çok farklı fabrikadaki yaşam koşulları. Fabrikasyon olduğu zaman bir canlıyı bütün ömrü boyunca dapdar bir alana hapsetmek ve kendi doğasına çok aykırı koşullarda yaşamasına neden olmak söz konusu.

Tüm Reklamları Kapat

Mesela inekler etlerinin daha az sinirli olmasını sağlamak için hareket etmesine olanak vermeyecek şekilde tutuluyorlar, kendi yavrusu için ürettiği sütü alınabilsin diye annelik içgüdüsüne sahip bu canlılar yavrularından ayrılıyorlar. Bir çok kişinin düşündüğünün aksine inekler insanlara hizmet etmesi için ‘yaratılmış’ sürekli süt üreten makineler değiller. Tüm memeliler gibi doğum yaptıklarında süt verebiliyorlar. Daha çok süt için de yapay ve insanlık dışı yollarla teşvik ediliyorlar. Ya da tavuklardan örnek verecek olursak çok dar alanlara hapsedildiklerinden birbirlerine zarar veriyorlar ve bunun önüne geçmek için gagaları kesiliyor. Ya da erkek civciler sadece et amacıyla kullanabildeklerinden (yumurta vermedikleri için) üretim bantlarında ayıklanıp öğütücüye gönderiliyorlar. Hem de bunlar gerçekleştirilen kabul edilemez uygulamalardan sadece bazıları, bunlardan başka bir çok insanlık dışı davranış da sergileniyor.

Eğer inanılmaz geldiyse aşağıdaki bu süreçleri gösteren videolara göz atabilirsiniz. Ağzına koyduğu lokmanın nereden geldiğini bilmek her bireyin hakkı.

https://youtu.be/IHzsWS-lJXQ

https://youtu.be/b5TfXvnI0AY

https://youtu.be/Zqm1SkQf4ak

https://youtu.be/9ncP7sc2e40

https://youtu.be/Rbmw3rYKsJw

https://youtu.be/x7IxRWYbqFw

3-) İnsan sağlığı üzerine etkisi

Bilimsel çalışmaların gösterdiğine göre insan 2,5 milyon yıl öncesinde yetersiz besin kaynakları nedeniyle et yemeye başlamadan önce otçul bir türdü. (Bağırsaklarımızın uzunluğu da bunun bir göstergesidir.) Fakat yavaş bir süreçle eti sindirebilme ve etin sağladığı yararlı besin maddelerinden faydalanabilme yeteneği kazandık ve kültürel etkilerle de birlikte et bir çok insan için başlıca besin kaynaklarından biri haline geldi. (Mesela yakın akrabalarımızda bu durumun hiç de böyle olmadığını, onların diyetinin yalnızca çok küçük bir kısmını hayvansal gıdaların oluşturduğunu görebiliriz.) Bu yüzden et yemek zararlıdır gibi bir iddia yanlış olacaktır. Ama etin sağlıklı olup olmadığı konusunda konuşurken göz önünde bulundurmamız gereken başka çok önemli faktörler de vardır. Bu faktörler diğer hayvansal ürünler için de geçerlidir. Mesela bu ürünlerin üretim koşulları çok önemli bir faktördür. Örneğin yaylalarda otlayarak yaşamını sürdüren bir ineğin sütüyle fabrikada çok sıkışık alanlarda yaşadığı için ancak antibiyotiklerle hayatta kalabilen bir ineğin sütü besleyicilik açısından kıyaslanamaz. Bu ürünleri tüketme miktarı da çok fazla etkiye sahiptir. Şu anda insanlığın karşı karşıya olduğu kolestrol, obezite, diyabet, kanser gibi problemlerde fazla miktarda ve işlenmiş et tüketiminin oldukça etkili olduğunu bir çok çalışma göstermiştir. Ayrıca insan sağlığını etkileyen tek faktör beslenme değildir. Yukarıda bahsedilen çevre sorunları da oldukça büyük bir etkiye sahiptir ve beslenme tarzının bu çevresel sorunlara olan etkisi yadsınamayacak ölçüde fazladır.

Tüm Reklamları Kapat

Ve bunlara da ek olarak çalışmalar et endüstrisinin faaliyetlerinin gelecek nesillerin salgın hastalıklara yakalanma riskini arttırdığını göstermiştir. Hayvanların sıkışık, hijyen koşullarını sağlamaktan çok uzak ortamlarda tutulması bu hastalıkların oluşması ve yayılması için ortam sağlamaktadır.

Sonuç olarak et tüketmek insan için sağlıksızdır diye bir genelleme yapılamaz, diğer faktörler de hesaba katılmalıdır. Fakat etin sağladığı besin maddelerini almanın tek yolunun et yemek olduğu iddia edilmemelidir. Dengeli vejeteryan/vegan bir diyetle bu besin maddelerini başka kaynaklardan karşılamanın gayet mümkün olduğunu hatta böyle bir diyetin birçok et içerikli diyetten daha sağlıklı olduğunu pek çok çalışma göstermiştir.

Bu konuyla aşağıdaki çalışmalara göz atabilirsiniz.

Eating More Plant Foods May Lower Heart Disease Risk in Young Adults, Older Women

Tüm Reklamları Kapat

Plant-Based Diet May Cut Heart Disease Risk

Health Risks Associated with Meat Consumption: A Review of Epidemiological Studies - PubMed

Meat-eating creates risk of future pandemic that ‘would make Covid seem a dress rehearsal’, scientists warn | The Independent

The meat we get from factory farms is a pandemic risk, too - Vox

Tüm Reklamları Kapat

Red and Processed Meats and Health Risks: How Strong Is ...https://care.diabetesjournals.org › content

Evrimsel sürecimizin tamamına yakın bir kısmında ne bulursak onu yiyerek hayatta kaldık. Tarih boyunca insanların örneğin ‘bu öğünümün karbon ayak izi ne kadar olacak?’ gibi bir şeyi düşünmesi gibi bir durum söz konusu değildi. Böyle bir lüksü yoktu çünkü seçim yapma imkanı yoktu. Böyle bir imkanı yoktu çünkü bu soruyu sorabilecek bir bilgi birikimine sahip değildi. Böyle bir şey gerekmiyordu çünkü insanlığın çevresine olan etkisi şu ankiyle kıyaslanamazdı. Ama artık 7.9 milyarlık bir nüfusa sahip olduğumuz için ve çevremiz üzerine etkimiz çok fazla olduğu için alışkanlıklarımızı eskiden olduğu gibi devam ettirmek sürdürülebilir değil. Artık insanlık olarak yaptıklarımızın sonuçlarını düşünerek yaşamamız gerekiyor. Özellikle de tercih yapma imkanımız varken bu bir sorumluluk.

Sonuç olarak eğer çağdaş bir bireyden kasıt eylemlerinin sonuçları hakkında farkındalığa sahip, kendi anlık zevklerinden birazcık daha fazlasını düşünebilecek kadar gelişmişlik düzeyine sahip bir bireyse evet, hayatımızın önemli bir kısmını oluşturan beslenme konusunda bilinçli tercihler yapmak hepimizin görevi. Özellikle de çevreci olduğunu iddia eden kişilerin bu konularda bilgili olması ve işlerine gelmediği için gerçekleri görmezden gelmekten vazgeçmesi bir zorunluluk.

241 görüntülenme
3
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Cevap
Politik Yanlışçı
Bilimsever

Garip bi' soru. Hangi ahlâk? Din ahlâkı mı? Eğer monoteistik bir dine, örneğin İslam'a inanıyorsanız, vegan olmamak etiktir, hatta tam tersine vegan olmak ahlâksızlıktır;

"Allah, bir kısmına binesiniz, bir kısmını da yiyesiniz diye sizin için hayvanları yaratandır." (Mümin, 40/79)

Tüm Reklamları Kapat

''Sağ ol Allah'ım, ben almıyayim.'' ne demektir? Sen hem hayvanın yaratılma amacını reddedersin, hem de Allah'tan daha iyi etik bildiğini iddia edersin. ''Allah'ım sen bunları yememi söylemişsin ama sen ahlâktan pek anlamıyorsun herhalde, bunlar yenmez yahu.'' diye cevap vermek çatır çatır şirk koşmaktır.

Eğer dine inanmıyorsan, yine hangi ahlâk? Belirli bir ahlâk yasası mı var ki? Hatta ahlâkın yasası mı olur, ahlâk subjektif de olamaz mı? Hatta ahlâk diye bir şey var mı, yoksa sadece bir hayalet (spook) mi?

Tüm Reklamları Kapat

Örneğin, yukarıda hayvanların bu şekilde yenmesinin doğaya zararlı olduğundan bahsedilmiş. Yani? Kendini beslerken yan ürün olarak doğaya zarar veriyorsan yaptığın etik değildir diye bir yasa mı var? Yediğin hayvan osuruyor, bu da senin hayvanı yemeni etik dışı kılar diye bir kural ne zamandan beri objektif oldu? Ya da doğaya kasıtlı olarak zarar veriyor olmak etik dışı mıdır? Ben kesinlikle yaşayarak doğaya zarar veririm. Yaşadığım müddetçe kaynak harcarım, kaynakları işlemem gerekir, bu da az ya da çok doğayı dönüştürmem anlamına gelir. Bunun da doğaya zarar vermeden yapılmasının hiçbir yolu olamaz. O hâlde benim yaşamam etik dışı mıdır? Pek çoğuna göre değildir (Evet, sadece pek çoğuna göre. Bazılarına göre yaşamak etik değildir.). Peki benim çizmem gereken kabul-edilebilir-zarar-çizgisi nerededir? Doğaya ne kadar zarar verirsem etik, ne kadar zarar verirsem etik dışıdır? Yediğim hayvanın osurması onu yememi etik dışı kılıyorsa, benim osurmam da etik dışı mıdır? Fazla ürün harcamam etik dışı mıdır?

Diyelim ki doğaya değil de hayvanın kendisine zarar verdiğim için etik dışıdır diyorlar. Bu, bâriz bir şekilde, keyfîdir! Senin kafana göre kabul ettiğin bir ahlâk yasasını ben kabul etmek zorunda değilimdir. Ama bunu kabul edelim, ve hayvana zarar vermek etik dışı olsun. Neden etik dışıdır? Elbette bitkileri parçalayıp hatır hutur mideme indirmem de bitkiye zarar vermemi gerektirir, demek ki argüman zarar vermek olamaz. O hâlde hayvana acı çektirmemden bahsediyorsunuz. Peki bunun ölçüsü nedir? Bir canlıyı severken başını sıkıp canını hafif acıtırsam da etik dışı olur mu? Eğer acı çektirmek beni ahlâksız yaparsa, kesinlikle bu da yapmalıdır. Veya yolda giderken önüme bir köpek fırlasa ve ona çarpıp yaralasam, ahlâksız mıyımdır?

Bunun istem dışılığından bahsedilebilir. Severken canı acısın diye hareket etmedim, bu istemsizce oldu. Aynı şekilde arabayı da o hayvanın canı acısın diye sürmedim, istemsizdi. O hâlde ben bu hayvanı canı acısın diye yemediğimi de söyleyebilirim. Tavuğu kesip yediğimde birincil amacım tavuğu yemekti, ona acı çektirmek değildi. Bu bir yan üründür, benim amacım farklıdır. Bir eylemi yaparken aynı zamanda ona acı da çektiriyor olmak etik dışı ise, yukarıda söylediklerim de etik dışı olmalıdır ve bu hepimizi ahlâksız yapar, ahlâk lafının anlamını kaybetmesine bile sebep olur.

Ha tabii, vegan olmamanın ahlâksızca olduğu iddia edilecekse iddia ''acı çektirmek'' olamaz. Çünkü acı hissetmeyen hayvanlar da vardır, örneğin midye. Hayvan ürünü yemeyecek isem midye yiyemem, ama bu beni hayvan ürünü yememeye zorlayan etiğin dışında kaldığı hâlde kendime yasakladığım bir hayvan olur.

0
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.