Sorulara Dön
0
Mühendislik & Teknoloji

Ucuz ve teknolojik dünya mümkün mü?

Elektrik, ısıtmadan tut soğutmaya kadar her alanda işe yarıyor. Ama pahalı olduğu için heryerde kullanamıyoruz. Ucuz olsa, fön makinesinin ittirme kuvvetinden esinlenerek basit bir füze bile yapılabilir. Evler, fırını ısıtabilen elektrikle ısıtılabilir. Ama en büyük sorun maliyet. Bu maliyet nasıl ve ne kadar azaltılabilir? Buna ihtiyacımız var.

2
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Maliyet azaltılır ama bunun fiyatlara hiç bir etkisi olmaz.

Neden olsun ki? İnsanlar daha ucuz elektrik tüketebilsin diye mi? Bu neden istensin? Elektrik üreterek para kazanan kişi, şirket ya da ülkeler neden daha az para kazansın?

Dünyadaki kaynakların hiç biri, insanlar daha ucuz, kolay, mutlu, rahat yaşasın diye biçimlendirilmez. Kapitalizm böyle bir şey. Diyelim ki ben, normalde 10 birime mal olup 12 birime satılan bir ürünü, 1 birime mal edebilecek bir üretim teknolojisi buldum. Onu neden 11 liraya satmak varken 2 liraya satayım? Diğer seçenek 12 lira ise ben 11 liraya satarım zengin olurum.

Maliyetler azaltılabilir ama bu fiyatı çok da değiştirmez. Çünkü kapitalizmde fiyatları maliyetler değil arz talep dengeleri belirler. Microsofta 1 dolara mal olan bir işlemci piyasada 100 dolara satılır. Satılıyor zaten. Atıyorum 64 gblık bir flash belleğin maliyeti 1 dolar ama fiyatı 10 dolar. Neden? Maliyetle hiç ilgisi yok.

Hiç bir şirket patronu, insanlar ucuz, rahat, kolayca alıp tüketebilsin diye daha pahalıya satabileceği bir ürünü ucuza satmaz. Talep çok üretim az ise 1 liraya mal olan şey 100 liraya satılır. Bill Gates nasıl 130 milyar dolarlık bir servete sahip oluyor? Böyle işte. Bir teknoloji icat etti, onu geliştirdi ve günlük kullanılır hale getirdi. Şimdi çok düşük maliyetlerle ürettiği şeyleri gayet yüksek fiyata satıyor. Kapitalizm böyle bir şey.

119 görüntülenme
1
Teşekkür (2)
Paylaş
1

Bugün dünyadaki bütün ekonomik etkinlikler birbirine bir noktada bağlı. Yani Türkiye'de harcayacağınız ₺1 Sri Lanka'da da Bolivya'da da etki oluşturmakta. Bunun nedeni artık "takas" yapmak yerine "para" kullanıyor olmamız. Para kullanarak tüm ürün ve hizmetler için ortak bir piyasa yaratılır ve her birinin karşılıklı değeri ortaya çıkar. Tüm bu karşılıklı değerler bütün dünyadaki her ürün için mevcuttur. Herhangi birinin değeri değişirse bu diğer hepsine etki eder. Bu noktada elektriğin maliyetinin ve dolayısıyla değerinin azaltılmasına bakalım:

Öncelikle elektriğin değerini belirleyen tek etmen maliyeti değildir. Diğer tüm ürün ve hizmetler gibi piyasadaki karşılık oluşturduğu değerdir. Bu karşılık değer en temelinde arz- talep dengesi yoluyla bulunabilir ancak günümüzde iktisatçılar bizi çok daha karmaşık hesaplara getirdiler. Ancak zaten soruda belirtilen maliyet elektriğin üretim maliyeti değil, tüketim maliyetidir. Yani son kullanıcı için elektriğin fiyatı düşürülse herkes daha fazla üretim yapar herkes daha yüksek fayda sağlar değil mi? Değil, ne yazık ki. Çünkü elektrik hizmetinin fiyatı düşürüldüğünde piyasada oluşan karşılık değerlerin dengesi bozulur ve yeniden bir denge arayışına girer. Ve tahmin edin denge nerede son bulur? Yine eski olduğu yerde. Fiyatlarla doğrudan oynamak dengeyi değiştirmek için çok aciz ve etkisiz bir yöntemdir. Kısa vadede ulaşılmak istenen sonuca erişilebilir ancak uzun vadede piyasa kendi dengesini yeniden kuracaktır. Çünkü piyasa kimsenin yönetiminde değildir. Piyasa, doğanın ta kendisidir. Otomatik işler. İnsanın içindeki güdülere göre hareket eder. Evet belki başka bir zeki canlı piyasamıza etki edecek olsaydı bu doğal süreç biraz topallardı ancak oradan yeni bir piyasa düzeni doğar ve yeni denge orada olurdu. Şimdi, iktisatçı değilim ancak bildiğim kadarıyla bu dengeye ulaşma durumunu aşağıda anlatayım. Bir gün birileri daha ayrıntılı ve bütün bir anlatımda bulunur diye ümit ederek;

Elektriğin fiyatı düşerse herkesin elektrik tüketimi doğrudan artar. Fiyatın ne kadar düştüğüne göre bu artış elektrik üretim miktarını bile geçebilir. Genelde bir sorgulama sırasında kullanılan iki uç örnek yöntemiyle düşünelim. Öyle bir talep oluştu ki elektrik üretimi yetersiz geldi. Bu durumda elektrik üreten bir işletme kimin onun ürettiği elektriği daha çok istediğini ölçmek ve ona vermek isteyecektir. Bunu ölçmek için çok uzun yıllardır kullandığımız ve sistematiğini tam olarak olmasa da çözümlemeyi başardığımız bir şey var: para. İşte elektrik hizmeti sunan şirket burada elindeki elektriği en çok hak edene, en güçlüye, ona en yüksek kar getirene vermek isteyecektir. Devlet ne kadar sınırlarsa sınırlasın insanları ekonomik anlamda bir yere kadar sıkıştırabilir. Yani burada tavan fiyat konulup elektriğin öyle satılması söz konusu değildir. Çünkü o zaman elektrik üreten kimse kalmaz. Bu mekaniklere göre elektriğin fiyatı git gide artacaktır. Bir noktada fiyatlar artmasına karşın kar oranı yükselmeyecektir. O zaman fiyatlar düşmeye başlayacaktır. Sonra yeniden ve yeniden. Böylece denge konumuna ulaşılacaktır. Peki bakalım acaba fiyatları düşürdükten sonraki denge noktamız öncekiyle aynı mı? Kuramsal olarak aynı gibi gözükebilir. Ancak burada elektrik sıkıntısı çekildiği dönemde insanların gözünde elektrik daha değerli bir kavram haline gelebilir. Dolayısıyla böyle bir şey yapmak elektriğin fiyatını daha da artırabilir. Bir sava göre insanlar elektrik yerine başka bir yöntem kullanmaya başlayabilirler. Ancak o yöntem elektrikten gerçekten daha kullanışlı değilse eninde sonunda herkes yeniden elektrik kullanmaya dönecektir. Eğer daha kullanışlı bir yöntemse tüm elektrik kullananlar oraya geçecektir ve zamanla yeni denge "yeni yöntem piyasasında" kurulacaktır. Bunu geçmişte gördük. Aslında hala görüyoruz. Petrol kaynaklı yakıtların elektriğe dönüşümünü şu an canlı olarak izliyoruz. Eğer elektrikli araçlar kendilerini kanıtlayamazlarsa piyasayı asla ele geçiremezler.

Kısacası tüm bu ekonomik etkinlikler birilerinin yönetiminde veya tekelinde değil. Her biri doğada yağmur yağması kadar doğal ve olağandır. Ucuz ve teknolojik bir dünya da şu an zaten içinde yaşadığımız dünyanın kendisi. Daha önce hiçbir şey bu kadar ucuz ve teknolojik değildi. Gelecekte de bundan dahası olacak. Biz bugün elektriğin fiyatını ucuzlatarak veya bir takım teknolojileri tüm insanlığın tabanına yayarak bir şey elde edemeyiz. Ancak ekonomik bir karmaşa ve dengeye gelme sürecinde çekilen sıkıntıları elde edebiliriz. Doğanın yasalarıyla oynayamayız.

0
Teşekkür (1)
Paylaş
0
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın