Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
Baran Eker
Baran Eker Üye
1

Toplumumuzda uğurlu sayılan nazar boncuğu gibi kimi objelerin şans getirdiği ve zararlı ışınları engellediği gibi bir algısı doğrumudur?

Buna aklı selim ve bilimi rehber alan birinin inanması beklenemez fakat alanında iyi diyebileceğim fizik hocamında buna inandığını öğrenince bu konu hakkında sizinde fikirlerinizi almak istedim bu veya bunun gibi bir şey bilim karşısında mümkün olabilir mi?
Toplumumuzda uğurlu sayılan nazar boncuğu gibi kimi objelerin şans getirdiği ve zararlı ışınları engellediği gibi bir algısı doğrumudur?
Toplumumuzda uğurlu sayılan nazar boncuğu gibi kimi objelerin şans getirdiği ve zararlı ışınları engellediği gibi bir algısı doğrumudur?
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
2 Cevap
Cevap
Ali Zengin
Ali Zengin Skeptik

Hayır, doğru değildir.

Nazar inanışı temelde benzerlik büyüsüne (!) dayanır.

Bu Reklamı Kapat

Benzerlik büyüsü, söz gelişi, avın bereketli olmasını isteyen Cromagnon adamının mağara duvarına sığır resimleri çizmesidir. Düşmanına zarar vermek isteyen Amerika yerlisinin, kuma onun biçimini çizip sonra o biçime bir mızrak saplamasıdır. Yeni gelin olmuş kızın kucağına erkek çocuk oturtulmasıdır. Bir eve mezardan alınmış ölü toprağını serpmektir, ölü gibi hareketsiz ve bereketsiz olsun diye.

Dünyanın pek çok yerinde kızgın protestocuların, protesto etmek istedikleri kişinin resmini çiğnediği, kuklasını astığı veya yaktığı vakidir. Normalde, nefret edilen kişinin benzeri olan (hatta hiç benzemese bile, odur diye kabul edilen) bir surete zarar vermekle o kişiye ne yapabilirsiniz ki? Mantığa sığan bir tarafı olmasa da, büyü düşüncesi çerçevesinde, surete verilen zararın asıl kişiye, benzerlik bağlantısı aracılığıyla geri gideceği vehmedilir.

Bu Reklamı Kapat

İkna olmadıysanız daha basit bir durumu, mesela sevgili annenizin resminin bir hedef tahtasının üzerine asıldığını hayal edin. Ne kadar da rahatsız edici bir düşünce! Atılan oklar elbette annenizin cismine değil, sadece resmine zarar verebilir, fakat bunu bilmek sizin içinizi rahatlatmaz.

O kadar ki, tarihte birçok kez gıyaben yargılanıp idama mahkum edilmiş olanların suretlerinin idam edildiği de oldu. Bu uygulamanın özellikle Fransa’da 14.-17. yüzyıllar arasında yaygın olduğu biliniyor. Geç dönemden en iyi bilinen örneklerden biri, 1794’de Varşova Pazar Meydanı’nda kurulan darağacında Targowica Konfederasyonu’nun liderlerinin resimlerinin idam edilmesiydi.

Keza, protesto edilen şey bir kişi değil de bir ülkeyse, onun sembolü olan, dolayısıyla da soyut seviyede bir benzerlik taşıyan bayrağı yakmak, o ülke zarar vermiş gibi bir tatmin duygusu sağlayabiliyor. Ya da tersine, başka bir ülkede kendi ülkenizin bayrağının yakılması, sizi şahsen fiziksel bir saldırıya uğramış gibi sinirlendirebiliyor.

Her evin ayrılmaz parçası, her bebeğin olmazsa olmaz takısı nazar boncuğu nasıl “çalışır”? Benzerlik büyüsüyle elbette. “Göz” değmesini engellemek için göz biçimli bir muhafızdan daha uygunu var mıdır? :D

Birçok insan - inandığına şaşıracağınız kişiler bile- bu gibi bilim dışı, içi boş düşüncelere inanabilir.

Bence önemli olan, doğruları bu kişilere düzgün bir dille aktarmak veya en azından bir kere bunu demek...

156 görüntülenme

Kaynaklar

  1. K. Öztürk. Büyü Düşüncesi Ve Sahte Bilimler. (30 Ocak 2022). Alındığı Tarih: 30 Ocak 2022. Alındığı Yer: Yalansavar | Arşiv Bağlantısı
0
  • Raporla
Cevap
Yasin Kayalar
Yasin Kayalar Bilim ve felsefe okuru

Bu gibi konuların özünde ve temelinde aslında düşüncemiz evreni etkiliyor mu ve etkiliyorsa ne ölçüde etkiliyor sorusu vardır. İnsanların bir nazar boncuğuna veya başka bir nesneye yüklediği anlam ise sonuç olarak düşüncelerini oluşturacağı ve belirlediği için o cisim de hiç bir özellik olmasa da ilk sorumuza gelir konu dayanır. Sonuçta kişi de bu nesne veya şey ile veya aracılığı ile oluşan düşünce veya inanış (inanış da bir düşüncedir nihayetinde) o kişinin düşünceleri olarak karşımıza çıkar. Yani böyle bir durumda da konu yine aslında insan düşüncesi evrende (dış dünyada) etkili mi veya etkili ise ne kadar ne ölçüde etkili konusuna gelir.

Dış dünyayı bir kenarda tutarsak insanın düşüncelerinin kendi bedeni üzerinde etkileri olduğunu, ciddi etkileri olabildiğini biliyoruz. Bunun adının plasebo olduğunu da biliyoruz. Ancak bunun insanın kendi bedeni ile sınırlı olduğunu da biliyoruz.

Bu Reklamı Kapat

İnsanın düşünsel varlığının veya daha genel olarak düşüncenin bu evren içinde matefizik özellikler taşıması gerektiğini de bir çok insan düşünüyor. Yani metafizik derken de fiziği aşan fizik ötesi bir durumda olması gerektiğini. Aksi halde evrendeki deneyimlediğimiz fizik kurallarının katı kalıpları içinde kalan bir zihin yapısında olmamız için hiç bir neden yoktur. Ancak zihnimizin bunun aksine fizikle sınırlanmadığını görüyoruz. Şöyle düşünelim sadece düşünce içeriklerimizi madde mi belirliyor. Eğer böyleyse madde kontrolündeki zihnimiz için özgür iradeden de bahsedemeyiz. Yani buna göre birşeye inanıp inanmamak da aslında insanın kendi elinde değildir. Örneğin sizin nazara inanmamanız aslında sizin seçiminiz değildir. Bu çok mu uçuk geldi ama bir çok insan bunun böyle olduğuna dair düşünce veya en azından ciddi şüphe duyuyor. Çünkü kendi felsefi yaklaşımı gereği evreni indirgemeci bir metaryalizm felsefi içinde yani herşeyi maddeye indirgeyerek açıklamaya dair genel felsefi eğilimi nedeniyle bu noktaya gelmiş oluyor ve aslında bu 'ağır' bedeli bir nevi ödemiş oluyor.

Bu indirgemecilik karşısında ise diğer görüş düşünsellığin metafizik olduğu ( fizik üstü) yönünde. Yani düşüsellik maddenin ve fiziğin üstünde konumlanır ve bu nedenle özgür irademiz vardır ve madde bütün düşünsellığimizi belirlemez. Madde dusunselligimiz üzerinde etkili olsa bile dusunselligimiz de madde üzerinde etkili olabilir derler. (plesebo etkisindeki gibi kendi bedenimizdeki madde için bile) olsa). Böylece söz konusu özgür iradeye dair çıkmazdan da kurtulmuş ve seçimlerinin kendi dusunselliğınin sonucu olduğunu maddenin düşünselligini sınırlanmadığını düşünürler. Zihninin madde ötesi bir durumda olarak istediğini düşünmekte, hayal etmekte özgür olduğu noktasına varırlar. Bu şekilde düşünüş biçimi ile insan düşüncesinin evrende de fizik ötesi bir durumda olduğunu düşünürler. Yani eğer ki derler düşüncemiz madde ötesi bir niteliğe sahipse neden evren içinde bunun etkileri olmasın gibi bir düşünce içinde olurlar. Buna bir de Einstein gibi kozmik bir bilincin varlığı ekseninde şekillenmiş bir yaratıcı düşüncesi veya inanışı içinde bakan kişi için düşünselligin de evrenin varlığından bile sorumlu olduğu noktasına kadar giden bir düşünce silsilesi (zincirlemesi) buna eşlik eder.

Buradan da görüyoruz ki ve anlıyoruz ki insanların genel feslefi eğilimleri düşüncelerini belirleme noktasında çok etkili. Yine kendi düşünsellığini maddeye indirgemeyip kendi secimlerini yaptığına dair kişisel 'huzurunu,' bozmayacak düşünce biçimleri de insanlar üzerinde etkili olabilir. Diğer ihtimalde girdiği çıkmaz ve Paradokslar ve yaşayacağı çatışmalar yerine özgür iradesinin varlığına dair güçlü hissi kabul etmek insanın temel düşüncelerinde felsefi anlamda düşünüş biçimlerini, yaklaşım biçimlerini belirleyebilir. Çünkü bir kez düşünselligin metafizik olarak fizik üstü ötesi olduğu düşüncesini kabul eden kişi için çok farklı olasılıklara pencere açılmış olur. Bir dahi olsanız da bir prof olsanız da bu değişmeyebilir. (Not Einsteinın panteist yaratıcı düşüncesi ile inançsızlık arasında gelgitler yaşadığı bilinmektedir. )

0
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et