Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Jimmy Braddock
Üye
10

Sinir hücreleri kendini yenileyebilir mi?

31,639 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
5 Cevap
Ufuk Derin
Öğrenci-Okur
Orijinal Soru: Nöronlar kendini yenileyebilir mi?

Bilim insanlarının uzun yıllar, günümüz insanlarının ise halen sandığının aksine nöronlar büyüme ve yenilenme fonksiyonlarını tamamen yitirmemişlerdir. Büyürler, yenilenirler, hatta zaman zaman, en azından tam olarak özelleşmemiş olanları ürerler.

Uzun yıllar boyunca aksi düşünülen konunun, tam olarak sandığımız gibi olmadığı anlaşıldı. Beynimizdeki ve genel olarak sinir sistemimizdeki nöronların embriyo zamanımızda bir kere tamamen gelişip, sonrasında hiç büyümediğine dair görüşlerimizin artık doğru olmadığını biliyoruz. Nöronlar, hasar gördüklerinde özellikle gliyaların yardımıyla, kendilerini yenileyebilirler. Hatta belli bölgelerdeki (özellikle koku bölgesi ve hipokampüsteki) nöronlar, henüz tam olarak olgunlaşmadıkları için çoğalabilirler ve görev yerlerine göç edebilirler. Ancak tam özelleşmiş bir nöronun bölünemediği bilgisi halen geçerliliğini koruyor.

Tüm Reklamları Kapat

Uzun yıllar boyunca beyin hastalıklarının, nöronların kendilerini tamir edememelerinden ötürü olduğu sanılmıştır. Ancak yapılan daha kapsamlı araştırmalar ve matematiksel modeller, bu hastalıkların doğrudan tamir hızındaki düşüklükten kaynaklanmadığını göstermiştir. Üstelik, nöronlar doğrudan bölünemeseler bile, ölen nöronların yerini yeni üretilen nöronlar (bunlar kök hücrelerden özelleşmektedirler) alabilmektedirler. Bu sayede yenilenme fonksiyonu da sağlanmış olmaktadır.

Nöronların bölünememesinin ana sebebinin, yaptıkları işe tamamen uyumlu olacak şekilde özelleşmiş olmaları olduğu düşünülmektedir; tam olarak emin olunmasa da. Yani, örneğin bir karaciğer ya da böbrek hücresi de kendi işi için, kök hücre döneminden sonra özelleşmiş olsa da, sinir hücrelerinin özelleşme miktarı, vücudumuzdaki diğer tüm hücrelerden çok daha fazladır. İşte bu yüzden bölünmeleri de oldukça güç olmaktadır. Bu bölünme yetisi yitimine karşılık olarak nöronlar çok hassas hesaplamaları ve ortaklaşa çalışmaları yürütebilirler. Zaten nöronların bu yitirdikleri özelliği kapatmak adına evrimsel süreçte gliya hücreleri evrimleşmiş ve nöronları destekleyecek şekilde özelleşmişlerdir.

540 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Ç. M. Bakırcı. Nöronlar Ömür Boyu Yenilenir Ve Büyürler!. (24 Şubat 2013). Alındığı Tarih: 8 Eylül 2022. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
8
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Sercan Palancı
Sercan Palancı
3,190 UP
Phd Virology
Orijinal Soru: "Sinir hücreleri kendini yenileyemiyor." bilgisi doğru mu?

Yanlış bilgi. Sinir sistemi Merkezi(MSS) ve Periferal sinir(PSS) olmak üzere 2 ye ayrılır. Eğer beyin ve omurilik gibi MSS üyelerinde deformasyonlar var ise rejenerasyon kısmi ve yavaş olur(sınırlıdır). PSS ise (Beyin ve omurilik hariç sinir dalları) nörorejenerasyon çok daha hızlı ve yoğundur. Benim bildiğim bu farklı rejenerasyon olayının en büyük sebeplerinden biri rejenerasyonda görev alan hücrelerin fonksiyonlarında gizli. PSS'de rejenerasyonda Schwann hücreleri büyük rol oynar. Bu hücreler hızlı bir şekilde tramvaya yanıt verir. Hasarlı miyelinlerin temizlenmesi(makrofajlarla birlikte) ve ortama "Neurotrophin" diye adlandırılan çeşitli büyüme faktörleri salgılanmasıyla perifer hücrelerin büyüme ve yenilenmesinde katkıda bulunur.

MSS ise miyelinizasyondan oligodentrositler sorumlu yani schwann hücrelerinin kardeşi de denilebilir. Lakin bu hücreler PSS deki schwann hücreleri gibi aktif değil ve ortama schwann hücreleri gibi nörotropik faktörler salgılamaz yada az salgılar. Bu nedenle MSS tramvaları çok daha geç ve kısmi iyileşir. Ayrıca sinir uzamasını inhibe eden, travma sonrası rejenerasyonu engelleyen myelin kökenli inhibitor moleküllerini de (Nogo faktör gibi) beyindeki glial hücreler ifade eder. Bu da rejenerasyonu baskılar

Tüm Reklamları Kapat

Kısacası sinir hücreleri kendilerini yenileyemez diye kesin bir kaiede yok hatta sinir yenilenmesinde yaş faktörü de ayrıca çok önemli. Tramva ne kadar genç yaşta ortaya çıkarsa dokuların iyileşmesi de o kadar hızlı ve fazla olmaktadır.

595 görüntülenme
Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
6
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Deniz Özlem Er
Deniz Özlem Er
4,950 UP
Genetik Öğrencisi

Birkaç sebebi vardır.

  1. Yapısal özellikler: Nöronların ağsı yapıları bölünmeyi şekilsel olarak zorlaştırır.                                                                                                             
  2. Kapasite yetersizliği: Kafatasının sabit büyüklükte olması nöron eklemeyi imkansız hale getirir. 
  3. Yaşam boyunca edindiğimiz anılar, tecrübeler ve bilgiler beyin dokusundaki karmaşık sistemde depolanır ve yeni nöronların eklenmesi bunların silinmesine vesile olacaktır. 
  4. EN ÖNEMLİSİ, SENTROZOMLARI YOKTUR.

                                                                                                    

Tüm Reklamları Kapat

19,898 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Yazar Yok. Sinir Hücrelerinin Kendilerini Yenileyemediği Doğru Mu?. (5 Temmuz 2019). Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
8
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Bengü Kalo
Bengü Kalo
12K UP
Klinik Psikolog

Aslına bakarsanız bunun doğru olmadığına dair çalışmalar 20 yıl öncesine dayanıyor. Günümüzdeki çalışmalara göre nöronlar yenilenme becerisine sahiptir ve buna nörojenez denir. Kaynağa eklediğim makalede bunun sadece hipokampüste (beynin hafızayla ilgili kısmı) mümkün olmadığından bahsediyor.

9,558 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Yazar Yok. Scientific American. (18 Ağustos 2019). Alındığı Tarih: 18 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
7
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Fatih Sevimli
Fatih Sevimli
3,150 UP
Fırat üniversitesinde veteriner hekim öğrencisi
Orijinal Soru: Nöronlar bölünebilir mi?

Nöronlar bölünemezler fakat büyüme ve yenilenme fonksiyonlarını tamamen yitirmemişlerdir büyürler, yenilenirler, en azından tam olarak özelleşmemiş olanları ürerler nöronlar hasar gördüklerinde gliyaların yardımıyla kendilerini yenileyebilirler.

328 görüntülenme
1
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Maymunlar Taş Devrine Girdi mi?!
Maymunlar Taş Devrine Girdi mi?!
Antarktika'daki Canlıların Kaçamadığı Ölümcül Buz Büyüsü!
Antarktika'daki Canlıların Kaçamadığı Ölümcül Buz Büyüsü!
Kötü Bilim: Bilim Kötüye Nasıl Kullanılır?
Kötü Bilim: Bilim Kötüye Nasıl Kullanılır?
İçtiğiniz Çay/Kahve Size Zarar Veriyor Olabilir mi?
İçtiğiniz Çay/Kahve Size Zarar Veriyor Olabilir mi?
Kötü Olduğunu Bildiğiniz Şeyleri Yapmaya Neden Devam Ediyorsunuz?
Kötü Olduğunu Bildiğiniz Şeyleri Yapmaya Neden Devam Ediyorsunuz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Geri Bildirim Gönder
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close