Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
0
Puan Ver

"insanoğlu" kelimesinde cinsiyetçilik var mıdır?

Bir insanın oğlu gibi bir anlama gelse de biz gündelik hayatta cinsiyet farketmesizin insanoğlu diyoruz.

2
Teşekkür (3)
Hatırla (2)
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Eski Türkçe döneminde Orhun (Göktürk) Yazıtları Bilge Kağan Abidesi Doğu Yüzü [20] numarada "işilik kız oglungın küng kıldıg[1]" şeklindeki kullanımına bakıldığında oğul sözcüğünün çocuk, evlat anlamında kullanıldığı görülür. Yani oğul önceden "evlat" anlamında kullanıldığı için insanoğlu da insan evladı demek zaten günlük kullanımda da bu anlamda kullanıldığı için herhangi bir cinsiyetçilik yok bu ifadede.

177 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
Puan Ver
6
Puan Ver
Teşekkür (5)
Paylaş
6

Kaynaklar

  1. Kaynak 1
  2. Kaynak 2

Bana kalırsa bir sözcüğün kökeninin cinsiyetçilik ile hiçbir alakası yok. Buradaki tartışma etimolojik bir tartışma değil, sosyolojik bir tartışma. Dil, düşünceyi şekillendirir, düşünce dili biçimlendirir. Eğer belli bir grup, neredeyse evrensel bir şekilde kendilerine belli bir şekilde hitap edilmesini istiyorsa, burada etimolojik argümanlar falan üretmeye çalışmak anlamsız bir çaba olacaktır.

Önemli olan, kelimelerin nasıl algılandığı, günümüzde ne anlama geldiği ve neyi temsil ettiğidir. Zira "adam" sözcüğünün "insan" anlamında kullanıldığı argümanını ileri süren kişilerin hiçbirinin aklına "bilim adamı" veya "iş adamı" deyince muğlak bir "insan" figürü gelmediğini, erkek geldiğini biliyoruz. Çünkü dil, düşünceyi şekillendirir.

Bunu anlamsız buluyor olsanız bile, bir grubun bu yönde samimi talepleri varken, buna göz göre göre sırt çevirmek, bana kalırsa anlamsız bir ayak diremeden ibaret. Çünkü sözcüğün/kalıbın cinsiyetçi olup olmamasından da önemlisi, bir grup türdaşımızdan bu yönde net bir talep geliyor ve uygulaması çok basit. Ne var uygulansa? Bir insanın "bilim insanı"ndan söz ederken kullandığı sözcüğü birazcık değiştirmesi inanılmaz kolay bir iş; ancak asırlardır baskılanan belirli grupların kendilerini bu dünyaya tam olarak ait ve entegre hissetmelerini sağlamak çok daha zor bir iş.

Ayrıca bu tür bir değişimin dili bozacağı iddiası, dil denen kavramı fazlasıyla hafife almaktır. Dil yaşayan, evrimleşen, gelişen bir olgu ve (düşüncelerin toplamı olan) kültür, dili şekillendirir. Bu, dilin doğal döngüsünün bir parçasıdır ve atasal formlarını koruma yönündeki inatçı çaba bir yere kadar anlaşılır olsa da, bir yerden sonra manasız bir muhafazakarlıktan öteye gidemez. Zaten dil, zorla korunmaz. Toplumun genelindeki eğilimler o yönde bir yapıya sahipse, dil de orijinal özelliklerini koruyacaktır. Siz ne kadar dayatırsanız dayatın, dil dayatma ile değişmez; kültürel evrimin bir parçası olarak değişir (bunu, "evrimleşen bireyler değil, popülasyonlardır" olguyusla ilişkilendirmek mümkün).

Dil konusundaki ufak tefek talepleri, o dilden etkilenmeyenler olarak yerine getirmemiz, belki eşitliği sağlamayacak bile olsa, bu yönde atılacak en kolay adımlardan birisi. Bunu atmak yerine, derin felsefi ve linguistik argümanlar üretme çabası, en azından bana, üstü örtük bir şekilde, söz konusu baskıları olumlama çabası gibi geliyor. Yani az önce dilin düşünceyi şekillendirdiğini gördük, burada da düşüncenin dili biçimlendirdiği bir örnek görüyoruz: Bu basit değişimi yapmak istemeyen kişilerin bu konuyla ilgili altta yatan düşüncelerinin, bu değişime ayak diremelerine neden olduğunu düşünüyorum.

Ben, eğer bir zümre olarak bilim üreticilerinden söz ediyorsam "bilim insanı" kalıbını tercih ediyorum. Hatta diğer durumlarda da bunu tercih ediyorum, çünkü çok kolay. Ama illa diğer kalıpları da korumak istiyorsanız, erkek olduğunu bildiğiniz spesifik kişilerden söz ederken "bilim adamı", kadın olduğunu bildiğiniz kişilerden söz ederken "bilim kadını" kullanabilirsiniz; ama bu da bazı durumlarda sorunlar yaratabilir. Ne gereği var?

Madem dilimiz diğer diller gibi cinsiyetleri barındırmayan bir dil, o zaman kökeninden bağımsız olarak, günümüzde bariz ve tartışmasız bir şekilde tek bir cinsiyet ile ilişkilendirilen bir sözcükte ayak diremek yerine, daha kapsayıcı bir sözcüğü kullanmak dilin yapısına da daha uygun olacaktır. Uyun, uymayın, çok da fark etmez. Nasıl olsa nihai sonucu tekil kişiler değil, popülasyonun geneli, nesiller içinde belirleyecek.

Puan Ver
4
Puan Ver
Teşekkür (3)
Paylaş
4
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Evrim, sadece nereden geldiğimizle ilgili bir hikaye değildir. Aynı zamanda, yaşamın merkezinde yer alan epik bir şiir gibidir.”
Kenneth R. Miller