Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
0

psikoloji nasıl evrimleşti? ilk insanların psikolojisi nasıldı?

  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
2 Cevap
Cevap
Emre Yıldırım
Emre Yıldırım Psikolog

"Psikoloji nasıl evrimleşti" sorusunun yanıtını psikoloji tarihine bakarak bulabiliriz. Psikoloji tarihi ise Antik Yunan’a kadar uzanıyor. O dönemden günümüze kadar canlıların davranışları merak konusu oldu ve hala da incelenmeye devam ediyor. Örneğin Orta Çağ döneminde insanın ruh ve beden olmak üzere iki ayrı varlıktan oluştuğu söyleniyordu. Bu anlayış, zamanla Descartes'ın görüşleriyle birlikte evrildi ve psikolojinin temelleri üzerinde etkili oldu.

Psikolojinin temellerinin oluşmasında insan zihninin boş bir levha olduğunu düşünen John Locke'un da katkısı vardır. John Locke "empirizm" adı verilen görüşleriyle bilgilerin yaşantılarla öğrenildiğine değiniyordu. Psikolojinin temellerinin oluşmasında etkili olan isimlerden Charles Darwin ise zihinsel süreçler ile davranışların evrimsel süreçte değiştiğini öne sürüyordu. Bu görüş, ruh sağlığı ile ilgilenen kişileri etkiledi ve psikolojinin ortaya çıkmasında etkili oldu.

Bu Reklamı Kapat

Psikolojinin bir bilim olarak ortaya çıkması ise 1879'da Wilhelm Wundt'un Almanya'da açtığı ilk psikoloji laboratuvarı ile gerçekleşti. Wilhelm Wundt, zihnin yapısını inceledi ve onun çalışmaları davranışçılık, psikanaliz ve bilişselcilik gibi yeni psikoloji yaklaşımlarının ortaya çıkmasına aracı oldu.

Bu yaklaşımların ardından yeni terapi ekolleri ortaya çıktı ve terapinin odağı zamanla değişip gelişti. Psikoloji bilimi, günümüzde de yeni araştırmalarla birlikte gelişmeye devam ediyor.

Kaynaklar

  1. O. Tarhan. Psikoloji Nedir?. (6 Eylül 2021). Alındığı Tarih: 28 Şubat 2022. Alındığı Yer: Boğaziçi Enstitüsü | Arşiv Bağlantısı
0
  • Raporla
Cevap
Yasin Kayalar
Yasin Kayalar Bilim ve felsefe okuru

İnsan psikolojisinin evrimleşmişi derinlerde çok büyük bir hayvan psikolojisi mirasınının izlerini taşır. Kalıtımsal yolla bu psikoloji (gerek hayvan ve gerekse de insan nesli içinde) nesilden nesile geçerek insandaki bilinçdışı beynin özelliklerini oluşturmuştur. Tabi neokorteksden kaynaklı bilinç unsuru çok daha başka bir olgu. Çünkü bilinç bilinçdışı beyin bölgelerine karşı farkındalık edinme ve (örneğin cinsel dürtüler gibi) karşı koyma (irade) potansiyelini taşır. Her ne kadar bilinçdışı beyin bilincin üzerinde ciddi yönlendirme ve onu etkileme imkanına sahip olsa da bu potansiyel bilinçte vardır. Örneğin şuan buraya size bunları yazarken beyindeki bilinçdışılığın durumuna dair farkındalığı dile getirebiliyor oluşum esasen bilinçin ne kadar sıradışı bir şey olduğunun göstergesidir.

İlk insanların yani avcı toplayıcı bir yaşam biçimi süren insanların psikolojisini belirleyen şey elbette hayatta kalma mücadelesi ve çabasıydı. En belirleyici şey buydu. İkinci şey ise üreme diye geçse de canlılarda neslini devam ettirme düşüncesi cinsellikte canlı için çok baskın psikoloji değildir. Bunun yerine canlı için cinsellikteki ödül olan hazza odaklanma 'düşüncesi' ve bu hazzı bedenin cinsel dürtülerinin baskınlığı ve yönlendirmesi elde etme 'düşüncesi' canlı için daha ön plandaki bireysel hedef ve psikolojidir. Öyle ki yavru edinme güdüsü bile doğrudan canlı için üreme psikolojisi içermez. Canlı yavru sahibi olmak ister ancak canlı da soy devam ettirme düşüncesi yoktur. Bunun yerine canlı yavru edinmekten ve onunla etkileşimden haz almaktadır. Canlının odaklandığı şey ve onu yönlendiren şey doğrudan bunlardır. Zaten bir canlı da aksi yönde bir düşüncenin olması da bilinci gerektirir. Dolayısıyla canlılığı yönlendiren şey acıdan (yerine göre acı yaratacak tehlikelerden) kaçma, hazza yönelim gibi bedensel dürtü ihtiyaç ve eğilimlerdir. Tabi insandaki durum bilinçten dolayı biraz daha farklılaşıyor. Yukarıda söylediğim gibi bilinçin potansiyeli insanda örneğin sadece hazza odaklanma yerine gelecek öngörüsü sağlayan bilinç nedeniyle doğrudan üreme amaçlı cinsellik yaşamasına yani bir amaç edinmesini sağlayabiliyor. Bilincin sıradışılığı derken bu ve benzeri durumları zaten kast etmiştim. İşin diğer canlılarda görünen en tuhaf tarafı ise canlı haz ve acı ile veya bedensel ihtiyaçlara göre hareket ederken bizim bilincimizle yapabildiğimiz üreme amacı gütme diye ifade edebileceğimiz bir nitelemeyi yapacak şekilde üst (amaçsal) planda bir tablo çiziyor olmaları. Bu da çok çok ilginç bir durum. Çünkü bu durum birey olarak canlının başka şeylere odaklanarak hareket ederken bilinçli gözlemle baktığımız da üst bir amaçsal hedef varmış olarak görmemize neden oluyor. Richard dawkinks de bu yüzden bencil gen teorisinde bu durumu genlerin 'psikolijisi' ile açıklamaya girişiyor ve canlıyı değil genleri esas alarak bunun Açıklanabilecegıni özünde söylüyor. Çünkü canlı değil genler çoğalmak ister diyor. Canlı hazza veya ihtiyaçlara odaklanır ama genlerin 'amacı' mikro yaşam unsuru bir virüsün çoğalması gibi bedenleri kullanarak bir konakçı gibi çoğalmak ve bedenden bedene geçerek veya aktarılarak varlığını devam ettirmektir diyor. Tıpkı kuduz virüsünün canlıyı başka bir canlıyı ısırmaya yönlendirmesi gibi ve canlının kuduz virüsünü yayma gibi bir amacı yokken ısırma güdüsünü virüsün oluşturması gibi genler de canlı bedeninde hazzı oluşturur, onunla canlıyı yönlendirir ve böylece canlıyı kendi 'amacına' yönlendirmiş olur. Bu yüzden de canlı genler için sadece bir yaşam kalım makinesidir diyor.

Bu Reklamı Kapat

Kısacası insan hayvan psikolojisi kalıtımının mirasını ve bunun izlerini beyninde taşısa da bilincin ortaya çıkmasıyla insan psikolojisinde bilincin etkileri çok belirleyici bir yön veren duruma gelmiştir. Gerek insan yaşam biçiminin avcı toplayıcılıktsn uzaklaşması gerekse tarım kültürüne geçip sanayi devrimi gibi olgularla bu psikoloji Avcı toplayıcı psikolojisine göre zaman içinde çok başkalaşmış başka unsurların etkisi altına girmiştir. Ancak derinlerde özellikle bilinç dışı veya bilinçaltı beyin elbette bir çok konuda hayvansal kalıtımın izlerini taşıyor.

0
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et