Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
La Rossa
La Rossa Üye
0

Özel görelilik teorisinde düşünce deneyleri niçin önemlidir?

  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
2 Cevap
Cevap
Ögetay Kayalı
Ögetay Kayalı Astrofizikçi

Sadece özel görelilik için değil, her konu için düşünce deneyleri, konseptin kapsamlı bir şekilde anlaşılabilmesi açısından son derece önemlidir. Özel görelilik ve kuantum, sezgilere daha aykırı olduğu için, olası senaryoların sonuçlarını değerlendirerek onları anlamayı kolaylaştırmak, popüler bilimde biraz daha fazla yere sahip.

Fakat bulduğumuz ya da bulmayı arzuladığımız bilimsel keşifler için zaten sürekli olarak düşünce deneyleri tasarlarız. Bu bazı alanlar ve konularda sadece daha belirgin ve gereklidir.

Bu Reklamı Kapat

195 görüntülenme
3
  • Raporla
Cevap
Görkem Öge
Görkem Öge Kozmoloji meraklısı.

Fizik bilimi, son yıllarda inanılmaz ölçekte ilerledi. Bilimin başlangıcını, kabaca Thales ve Anaksimandros'un sohbetleri ve fikir yürütmeleri olarak kabul edersek yaklaşık olarak 2600 yıldır insanlar, bugünkü bilim tanımı ile tutarlı fikir yürütmelerde bulunup çalışmalar yapıyorlar, bu hiç de kısa bir süre değil belki ama hemen her bilim dalında ama daha çok fizikte son 100 yılda keşfedilenler, önceki 2500 yılda keşfedilenlerin toplamında fazla. Gerçekten insanın evrene, dünyaya ve kendisine bakışını tamamen değiştirecek ölçekte önemli.

Ve artık fiziğin kapsamı öyle hayal edilemez büyüklükte ve küçüklükte yapılara ulaştı ki... Bir şüphe ve hipotez üzerine bir deney ya da sınama yapmak, 200 yıl öncesine göre çok daha zor. Einstein'ın Genel Görelilik kuramını, sadece bir güneş tutulmasına bakarak ve bir yıldızın dünyaya gelen ışığının güneşin uzayı bükmesi nedeni ile yolunu değiştirmesini gözlemleyerek ispatlayabildik. Bu gözlem, o gün için oldukça zor ve çarpıcıydı ama bugün için öylesine basit bir ispatlama yolu ki. Artık keşfedilmemiş gerçekler, ya çok büyük ya da çok küçük perdelerin arkasına saklanmış durumda. Evrenin, gözlemlenmesi olanaksız olan karanlıklarına bakıp 1 santigrat derecenin devasa büyüklükteki paylarının tek bir kesrindeki sıcaklık farklarını tespit etmeye çalışıyoruz. Ya da protonun içindeki leptonun içindeki quarkı görmeye çalışıyoruz.

Bu Reklamı Kapat

Tüm bu çabalar büyük bütçeler, uzun süreler ve başka keşifleri gerektiren mühendislik çalışmaları gerektiriyor. CERN'deki parçacık hızlandırıcısı, yanlış hatırlamıyorsam 15 milyar euroya mal olmuştu (ondan önceki hızlandırıcının altyapısının kullanılması bütçeyi bayağı azaltmıştı) Geliştirilmesi ve inşası yıllar sürdü.

Özetle, fiziği ilerletmek artık güneşe bir teleskop çevirmeyle olacak gibi değil. Ama hâlen cevaplanmayı bekleyen sorular var ve hemen her cevap başka sorular doğuruyor. Böyle bir iklimde, önce doğru soruyu sormak, bizi doğru odağa yönlendirecek hipotezleri oluşturmak (ki çoğu aslında belli) gerekli. Bunları yapabilmek için de bol bol düşünce deneyi yapmak gerekli. Çünkü bu kolay, hızlı, çoğu zaman aydınlatıcı ve geliştirici bir çaba. 15 milyar euro ve 10 yıl harcayıp, binlerce kişiyi yıllarca meşgul edip "Hay allah, Higgs miggs yokmuş, iyi hadi kapatın cihazı, çekin fişi. Bu 27 kmlik tünele de otel yapalım bari" demek korkunç olurdu. O nedenle bol bol düşünce deneyi yapmak, hedefimizi bize gösterecek en önemli ön çalışmalardan biri. Zihnimizde verebileceğimiz cevaplar için yıllar harcamaktansa gerçekten çözemediğimiz problemlere odaklanmamız akıllıca olur. Ve zaten bilim dünyası da aynen böyle yapıyor. Sağolsunlar... :)

1
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et