Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
0

Ne kadar uzağa bakarsak o kadar geçmişe bakıyoruz deniliyor. Tam tersi mümkün olabilir mi? Ya da dünyaya bakarsak binlerce yıl önceyi mi göreceğiz?

Geçmiş yok olduktan sonra nasıl görülebilir gelecek var olmadan nasıl bilinir? Bütün bunlardan yola çıkarak bir şeyin kağıt üzerinde mümkün olması pratikte onu ne kadar doğru yapıyor?

2
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
2 Cevap

Saatime bakıyorum. Saniye kolu 1'in üzerinde. 1 saniye sonra 2'nin üzerine geliyor. Ve ben tam o sırada, ışık hızında saatten uzaklaşmaya başlıyorum. Işık hızında gidiyorum. Ne olur? 1 saniye sonra saniye kolu 3'ün üzerine geldiğinde ben bunu göremem. Çünkü ortamdaki ışık saate vurup oradan yansıyıp bana saniye kolunun nerede olduğunu gösteriyor ya. E ben saatten ışık hızı ile kaçarsam o an yansıyan görüntüyü göremem. Hep 2'yi görmeye devam ederim. Biraz daha hızlanırsam 2'den önceki görüntüyü görürüm. Yani 1'i. Hızlanmaya devam edersem de saniye kolunun geriye aktığını yani geçmişi görmeye başlarım.

Bu tip deneylerin hiç biri, uygulanabilir deneyler değildir elbette. Zaten bu nedenle bunlara "düşünce deneyi" denir. "Kuramsal fizik" bunlarla uğraşır. Bu deneylerin fiilen uygulanabilir olması önemli değildir çünkü fizik, sistemler, galaksiler, gezegenler, yıldızlar gibi devasa yapıların dinamiklerini anlamaya çalıştığımız bir bilim olarak matematikle sıkı ilişki içerisindedir. Masa başında bir yıldızın süpernova patlaması ile yok oluşunu hesaplayabilirsiniz. Ama bunu yapabilmek için onlarca sıfır içeren rakamlarla hesaplamalar yapmalı ama neticede atomların hangi şartlarda nasıl davrandığını bilmek zorundasınız. E atomu da elimizle alıp kantarın üzerine koyamayacağımıza ya da tavada tencerede ısıtamayacağımıza göre düşüncelerimizde hareket ettirir, ısıtır, fırlatır, çeker, büker, kırar, ayırır, birleştiririz. Yani düşünce deneyi yaparız. Bu deneyi fiilen uygulamak için teknolojimiz yetmeyebilir ama bir gün yetecektir elbette. Ama fiziğin gelişimini sadece teknolojik seviyemize göre biçimlendirecek olursak bu oldukça sınırlı bir yöntem olur. Bir yandan da düşünce deneyi ile hesaplayamadığımız bir şeyi fiilen uygulamak zaten olanaksız ya da gereksizdir. Önce hesaplayıp planlamak, sonra da uygulayıp denemek ve gözlemlemek gerekir.

Bugün saatten ışık hızında kaçamayız, bunun farkındayız. Ama bir gün ışık hızına ulaşacak teknolojiye sahip olursak ilk deneyeceğimiz şeyi biliyoruz. Geçmişi görmek...

1
Teşekkür (1)
Paylaş
1

düşünce deneyleri kağıt üzerinde mümkün sadece. yukarıdaki cevapta saat örneğinde ışık hızında saatten uzaklaştıkça geçmişe gidilir diyor, o mantıkla yeterince uzağa gidersen büyük patlamanın saatine bile gidersin hatta saniyesine,( hatta anına varsa öncesine) kağıt üzerinde hiç bir şeyin sınırı yok ama pratikte bunların olması mümkün değil. o yüzden evreni açıklamak için teorik fizik yetersiz kalıyor. Kaldı ki kuantum fiziği dahi 1930' da ki sorularını bugünde soruyor. Hala aynı açmazlar yani.

0
Teşekkür
Paylaş
0
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Soru Sor
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilimde gerçek arayışı, ulusal sınırların ötesinde bir çabadır. Bizi nefretten, öfkeden, korkudan arındırır. İçimizde var olan en iyi şeydir.”
Arthur Eddington
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku