Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Anonim
Anonim Üye
1

Mıknatıs tam olarak nedir?

Mıknatısın demir, nikel ve kobaltı çektiğini biliyoruz ama bunu nasıl yapıyor?
605 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap
Lüzumsuz Adam
Fizik öğrenicisi

Kütleçekimi değil. Doğal mıknatısın demiri çekmesinin dünyanın manyetik alanının varlığı ile de doğrudan ilişkisi yok. Doğada bulunan Fe3O4 minerali en yaygın olarak bilinen "doğal mıknatıs". Aslında manyetizma insanoğlunun antik Yunan'dan beri gözlemlediği bir etki, ancak teorik açıklaması ancak kuantum fiziğinin gelişimi ile 1900 lerden sonra yapılabildi.

İki farklı manyetik alan kaynağı düşünülebilir: akımlar ve manyetik dipol momentleri. Aslında bu ikisi birbirinden tamamen farklı değil, yani manyetik dipol momenti dediğimiz yapıyı da bir "akım halkası" olarak düşünebilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Hareketli yükler (yani akım) bir manyetik alan oluşturur. Bu manyetik alan içerisindeki manyetik özellikli diğer bir sistem de bu manyetik alana yanıt verir, ondan etkilenir, bu akıma doğru itilir ya da çekilir. Bu olgu klasik elektromanyetik teorinin açıklayabildiği bir olgu.

Ancak manyetizmanın "manyetik dipol momenti" denilen yapı temelindeki açıklaması kuantum fiziğini gerektirir. Maddeyi oluşturan atomlar birer manyetik dipol momentine sahiptir. Yukarıda dediğim gibi bunu, çekirdek etrafında dönen elektrondan kaynaklı olarak düşünebilirsiniz bunu klasik fizik dahilinde. Ama elbette tam olarak böyle değil, çünkü atom, güneş sistemi gibi bir yapı değil. Yani çekirdek etrafında dönen elektron betimlemesi doğru değil. Bunu geçelim. Dönen elektron bir akım (hareket eden yük) demektir ve kapalı bir akım halkası bir manyetik dipol momenti oluşturur. Bu bir vektördür, yani atomun bu özelliğini yönlenmiş bir ok ile temsil edebilirsiniz. Aslında bu manyetik dipol momenti sadece atomların değil temel parçacıkların da bir özelliğidir, spin denilen kavram ile açıklanır. Bunun da geçelim. Şimdi tüm bu kavramları bir kenara bırakıp bu "ok" lara yoğunlaşalım, yani her atomda bulunan bir özellik olan manyetik dipol momentlerine.

Tüm Reklamları Kapat

Her bir ok bir manyetik alan oluşturur. Bu alanın yönü okların yönüne bağlıdır. Maddeyi oluşturan çok sayıda atom çok sayıda ok demektir. Eğer bu okların hepsi aynı yöne bakıyorsa her birinin manyetik alanının toplamı (vektörel toplam) büyük bir değer verir. Bu, o maddenin manyetik özellik göstermesi demektir. Eğer oklar rastgele yönelmişse toplam manyetik alan sıfır olacaktır. Bu da o maddenin manyetik özellik göstermemesi olarak karşımıza çıkar.

Kendilerinin manyetik alan kaynağı olmasının yanında, bu oklar bir manyetik alana girdiklerinde manyetik alan yönüne göre yönlenirler. Bu durumda oklar aynı yöne yönelmiş olurlar ki bu da yukarıda yazdığım gibi maddenin -kendisine uygulanan alan dışında- bir manyetik alan oluşturması ile sonuçlanır. Madde manyetize olmuştur. Örneğin 90'lı yıllarda (hala var mı bilmiyorum:)) ortaokulda yaptırılan çivinin etrafına bobin teli sarıp teli bir pile bağlamak şeklindeki deney. Akım bir manyetik alan demektir ve bu da sarılı olduğu çiviyi manyetize eder. O çivi ile ataşları falan çekebilirsiniz.

Bazı maddelerde bu oklar kendiliğinden aynı yöne yönelmiştir, örneğin yukarıdaki doğal mıknatıs. Bu kendiliğinden aynı yöne yönelme durumu değiş-tokuş etkileşimi denilen kuantum mekaniksel kökenli bir etkileşim kaynaklıdır. Ancak çoğu maddede bu oklar kendiliğinden aynı yöne yönelmiş durumda değildir, yani çoğu madde kendiliğinden bir manyetik alan yaratmaz, manyetik değildir.

Hiç bir detaya girmeden manyetik alan kaynağı bu şekilde. Aslında bir hayli detaylı ve karmaşık bir mekanizma ama kabaca bu şekilde. Manyetik özellik (mıknatıs) için hareket noktası manyetik dipol momenti. Bazı matematiksel ayrıntılar ve temel seviyede anlatım burada [1]. Doğal mıknatıs konusundaki anlatım da burada [2]. Burada da manyetik dipol momenti konsuunda temel bir anlatım var [3].

183 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Ayşe Kaşkaş. Manyetik Alan Ders Notu. Alındığı Tarih: 3 Mart 2022. Alındığı Yer: Ankara Üniversitesi açık ders notları | Arşiv Bağlantısı
  2. Vikipedi. Mahyetit. Alındığı Tarih: 3 Mart 2022. Alındığı Yer: Vikipedi | Arşiv Bağlantısı
  3. --. Manyetik Dipol Nedir?. Alındığı Tarih: 3 Mart 2022. Alındığı Yer: www.netinbag.com | Arşiv Bağlantısı
Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
5
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
2025'teki Güneş Fırtınasını Atlatabilecek miyiz?
2025'teki Güneş Fırtınasını Atlatabilecek miyiz?
İnternet Nasıl Çalışıyor? İzlemek İstediğimiz Videoları Bize Nasıl Gösteriyor?
İnternet Nasıl Çalışıyor? İzlemek İstediğimiz Videoları Bize Nasıl Gösteriyor?
Deprem Sırasında Gökyüzünde Neden Mavi Işıklar Oluşuyor?
Deprem Sırasında Gökyüzünde Neden Mavi Işıklar Oluşuyor?
Depremzedeler İçin Bilimseverler El Ele! [CANLI YAYIN]
Depremzedeler İçin Bilimseverler El Ele! [CANLI YAYIN]
Güneş Yerine Karadelik Koysak Ne Olur?
Güneş Yerine Karadelik Koysak Ne Olur?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close