Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
Cem Güney
Cem Güney Üye
1

Mıknatıs tam olarak nedir?

Mıknatısın demir, nikel ve kobaltı çektiğini biliyoruz ama bunu nasıl yapıyor? Eğer kütleçekim derseniz kütleçekimin başka cisimleri de aynı oranda çekmesi gerekmez mi? Dünya'nın manyetik alanı ile ilgili ise bu manyetik alan neden var? Bu manyetik alan nasıl çalışır? Başka bir yerde böyle bir şey var mı? Uzayda var mı?
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
1 Cevap
Kabul Edilen Cevap
Lüzumsuz Adam
Lüzumsuz Adam Fizik öğrenicisi

Kütleçekimi değil. Doğal mıknatısın demiri çekmesinin dünyanın manyetik alanının varlığı ile de doğrudan ilişkisi yok. Doğada bulunan Fe3O4 minerali en yaygın olarak bilinen "doğal mıknatıs". Aslında manyetizma insanoğlunun antik Yunan'dan beri gözlemlediği bir etki, ancak teorik açıklaması ancak kuantum fiziğinin gelişimi ile 1900 lerden sonra yapılabildi.

İki farklı manyetik alan kaynağı düşünülebilir: akımlar ve manyetik dipol momentleri. Aslında bu ikisi birbirinden tamamen farklı değil, yani manyetik dipol momenti dediğimiz yapıyı da bir "akım halkası" olarak düşünebilirsiniz.

Bu Reklamı Kapat

Hareketli yükler (yani akım) bir manyetik alan oluşturur. Bu manyetik alan içerisindeki manyetik özellikli diğer bir sistem de bu manyetik alana yanıt verir, ondan etkilenir, bu akıma doğru itilir ya da çekilir. Bu olgu klasik elektromanyetik teorinin açıklayabildiği bir olgu.

Ancak manyetizmanın "manyetik dipol momenti" denilen yapı temelindeki açıklaması kuantum fiziğini gerektirir. Maddeyi oluşturan atomlar birer manyetik dipol momentine sahiptir. Yukarıda dediğim gibi bunu, çekirdek etrafında dönen elektrondan kaynaklı olarak düşünebilirsiniz bunu klasik fizik dahilinde. Ama elbette tam olarak böyle değil, çünkü atom, güneş sistemi gibi bir yapı değil. Yani çekirdek etrafında dönen elektron betimlemesi doğru değil. Bunu geçelim. Dönen elektron bir akım (hareket eden yük) demektir ve kapalı bir akım halkası bir manyetik dipol momenti oluşturur. Bu bir vektördür, yani atomun bu özelliğini yönlenmiş bir ok ile temsil edebilirsiniz. Aslında bu manyetik dipol momenti sadece atomların değil temel parçacıkların da bir özelliğidir, spin denilen kavram ile açıklanır. Bunun da geçelim. Şimdi tüm bu kavramları bir kenara bırakıp bu "ok" lara yoğunlaşalım, yani her atomda bulunan bir özellik olan manyetik dipol momentlerine.

Bu Reklamı Kapat

Her bir ok bir manyetik alan oluşturur. Bu alanın yönü okların yönüne bağlıdır. Maddeyi oluşturan çok sayıda atom çok sayıda ok demektir. Eğer bu okların hepsi aynı yöne bakıyorsa her birinin manyetik alanının toplamı (vektörel toplam) büyük bir değer verir. Bu, o maddenin manyetik özellik göstermesi demektir. Eğer oklar rastgele yönelmişse toplam manyetik alan sıfır olacaktır. Bu da o maddenin manyetik özellik göstermemesi olarak karşımıza çıkar.

Kendilerinin manyetik alan kaynağı olmasının yanında, bu oklar bir manyetik alana girdiklerinde manyetik alan yönüne göre yönlenirler. Bu durumda oklar aynı yöne yönelmiş olurlar ki bu da yukarıda yazdığım gibi maddenin -kendisine uygulanan alan dışında- bir manyetik alan oluşturması ile sonuçlanır. Madde manyetize olmuştur. Örneğin 90'lı yıllarda (hala var mı bilmiyorum:)) ortaokulda yaptırılan çivinin etrafına bobin teli sarıp teli bir pile bağlamak şeklindeki deney. Akım bir manyetik alan demektir ve bu da sarılı olduğu çiviyi manyetize eder. O çivi ile ataşları falan çekebilirsiniz.

Bazı maddelerde bu oklar kendiliğinden aynı yöne yönelmiştir, örneğin yukarıdaki doğal mıknatıs. Bu kendiliğinden aynı yöne yönelme durumu değiş-tokuş etkileşimi denilen kuantum mekaniksel kökenli bir etkileşim kaynaklıdır. Ancak çoğu maddede bu oklar kendiliğinden aynı yöne yönelmiş durumda değildir, yani çoğu madde kendiliğinden bir manyetik alan yaratmaz, manyetik değildir.

Hiç bir detaya girmeden manyetik alan kaynağı bu şekilde. Aslında bir hayli detaylı ve karmaşık bir mekanizma ama kabaca bu şekilde. Manyetik özellik (mıknatıs) için hareket noktası manyetik dipol momenti. Bazı matematiksel ayrıntılar ve temel seviyede anlatım burada [1]. Doğal mıknatıs konusundaki anlatım da burada [2]. Burada da manyetik dipol momenti konsuunda temel bir anlatım var [3].

125 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Ayşe Kaşkaş. Manyetik Alan Ders Notu. Alındığı Tarih: 3 Mart 2022. Alındığı Yer: Ankara Üniversitesi açık ders notları | Arşiv Bağlantısı
  2. Vikipedi. Mahyetit. Alındığı Tarih: 3 Mart 2022. Alındığı Yer: Vikipedi | Arşiv Bağlantısı
  3. --. Manyetik Dipol Nedir?. Alındığı Tarih: 3 Mart 2022. Alındığı Yer: www.netinbag.com | Arşiv Bağlantısı
Bu cevap, soru sahibi tarafından kabul edilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
3
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et