Sorulara Dön
2
Biyoloji & Genetik

Maymun dna'sı ile %98 benzerlik bu kadar fark yaratıyorsa iki insan arasındaki %0,01'lik farklılık da ırkları yaratmaz mı?

Soru dna farkının ırkçı fikirlere (kötü anlamda da olsa) bir dayanak olup olamayacağı üzerinedir. (ırkçı değilim ancak bilim olabilir. ) sonuçta muz ile olan %40'lık, maymun ile olan %98'lik benzerlik bu kadar fark yaratıyorken %0,01'lik fark da ırkların var olduğu anlamına gelmez mi?

2
376 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Hayır, çünkü bu yüzdelere bakarak türleri veya ırkları belirlemiyoruz. Şöyle düşünün: Bunun sınırı ne olacaktı? İki insan arasındaki fark %0.01 değil de, %0.00001 olsaydı da "Ama yine bir fark var, demek ki ırklar var!" mı diyecektik? Veya %0.01'lik fark ırklar için yeterli değildiyse, %0.05'te mi ırklardan söz etmeye başlayacaktık, %0.1'de mi, %1'de mi?

İşin aslı, dediğim gibi, bu sayıların tek başlarına tamamen anlamsız olduğudur. Daha önceki yazılarımızda da anlattığımız gibi, bu oranlar yalnızca, tüm türlerin birbirlerine göreli akrabalık ilişkisini belirlemek istediğinizde anlamlıdır. Öyle ki, farklı yöntemlerle elde edilen akrabalık yüzdelerini birbirine karıştırarak bile kullanamazsınız; çünkü örneğin genlerin protein kodlayan kısımları olan ekzonlara bakarak elde ettiğiniz bir benzerlik oranının mutlak değeri, intronlara bakarak elde ettiğiniz benzerlik oranının mutlak değerinden tamamen alakasızdır (veya alaka, çok muğlaktır ve tek bir sayıyla ifade edilemez). Dolayısıyla ancak ve ancak birebir aynı metodu kullanarak ve bu metodun ürettiği akrabalık oranlarına bakarak hangi iki canlının daha yakın, hangi iki canlının daha uzak akraba olduğunu görebilirsiniz.

Ama bu sayılara (daha doğrusu, sayıların mutlak değerlerine) tek başına bakarak, tek bir türü daha alt gruplara ayıramazsınız veya o türün altında birden fazla grup olması gerektiği sonucuna varamazsınız.

Bunu yapmak için, o türü oluşturan bireylerden rastgele aldığınız genom örneklerini, çok sayıda geni bir arada kullanarak kümelendirmeye çalışırsınız ve anlamlı bir kümelenme oluşuyorsa, yani bir coğrafyadan aldığınız genomları, diğer coğrafyadan aldığınız genomlardan, sadece birkaç adet gen ile değil, genom genelinde yaptığınız karşılaştırmalı analizle ayırabiliyorsanız (yani bu genler, coğrafyaya bağlı olarak belirgin bir öbeklenme gösteriyorsa), o tür içerisinde ayrık gruplar olduğunu söyleyebilirsiniz.

İnsanlar için böyle bir durum söz konusu değil, dolayısıyla insanlarda ırklardan bahsedemiyoruz.

Bununla ilgili ıncık cıncık tüm bilgileri tartıştığımız bu yayını izlemenizi tavsiye ederim.

581 görüntülenme
Öne Çıkarılan Cevap
6
Teşekkür (9)
Paylaş
6
Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır.

Öncelikle soruyu sorarken kullandığın figürlerin gerçek boyutlarını ve manalarını altını çizerek yeniden anlatmak isterim. Genetik benzerlik burada tüm genom dizileme (whole genome sequencing) ile iki organizmanın DNA dizilimindeki tek nükleotid polimorfizmlerinin hangi sıkılıkla aynı olduğunu gösterir. İnsan Genom Projesi, Craig Venter'in öncülüğünde 2000 yılında sonuçlanmıştır ve rastgele iki insanın genetik benzerliğinin 99.9% olduğu açıklanmıştır (99.99% değil soruyu sorarken kullanmış olduğun gibi). Fakat bu sonuçlar her ne kadar medyada hızla vulgarize edilip güncel genetik ve bilimsel bulgular hakkında çok da bilgi sahibi olmayan kitlelere iletilmişse de Craig Venter ve meslektaşlarının 2007 yılındaki çalışması aynı ilgiyi görmemesine rağmen çok önemli bir bulguyu öne sürmüşlerdir (Venter et al. 2007). Bu çalışmada coğrafi kökenleri benzer -birbirinden farklı ama coğrafi olarak yakın Avrupalı nüfuslar gibi- nüfuslardan seçilen iki rastgele bireyin genetik benzerliğinin bile ancak 99.5% olduğunu kanıtlanmıştır. Bu, ilk öne sürülen figürün beş katı bir farklılık olmasının yanında sadece coğrafi olarak birbirlerine yakın olan nüfuslar için geçerli olan bir figürdür. Bunun yanında da insanlar ve maymunların genetik benzerliği 98.6%'dır. Sadece bu iki figür bile benzer coğrafi konumlardan seçilen iki rastgele bireyin birbirleri ile olan genetik farklılıklarının maymunlara olan genetik farklılıklarının çeyreğinden bile yüksek olduğunu gösteriyor. Bu ise hayli yüksek bir rakam. Ancak bu kimseyi şaşırtmaması gereken bir bulgu, nitekim davranışsal genetik alanındaki bulgular bireyler arasındaki genetik farklılıklarının ne kadar büyük farklılıklar yarattığını yarım asırı aşan bir süredir defalarca kanıtladı. Fakat ırk meselesine gelince bireyler arasındaki büyük genetik farklılıkların ırkların varlığını kanıtlayacağı söylenemez. Irkların varlığının söz konusu olabilmesi için nüfus genetiği bağlamında yapılan çalışmalarda farklı ırklara mensup olan nüfusların birbirlerinden temel bileşen analizi yapılarak ayrıştırılabilmesi ve bu nüfusların birer genetik küme oluşturması beklenir. Bu türden bir kanıt, Luigi Cavalli-Sforza'nın 1994 yılında yayımladığı çığır açan çalışmasında mevcuttur. Kendisi toplam 10 büyük genetik küme bulmuştur. Cavalli-Sforza her ne kadar da "ırk" teriminin kullanılmasına karşı çıkmış olsa bile başka çalışmalarında "razza" (race/ırk) diyerek bu konudaki fikirlerini ağzından kaçırmıştır.

Cavalli-Sforza'nın nüfuslar arasındaki Fst değerleri ölçüleri.
Cavalli-Sforza'nın nüfuslar arasındaki Fst değerleri ölçüleri.
(Salter 2003)

Bu bulgu şüphesiz ırkların olabileceğini gösteren bir bulgu olmasına rağmen var olduğu hükmünü vermek için tek başına kesinlikle yeterli değildir. Gerçi bu tartışmanın tek bir cevapta barındırılamayacak kadar fazla yanı olduğundan burada Richard Lewontin'in 1972 argümanının nasıl A. W. F. Edwards tarafından hatalı olduğunun gösterildiğini, Richard Dawkins gibi önemli evrimsel biyologların ve Steven Pinker gibi önemli bilişsel psikologların ırkların varlığı hakkında fikirlerini, J. Philippe Rushton'ın çok büyük tartışmalar yaratan ırksal çalışmalarını özetlemem mümkün değil. Tek söyleyebileceğim bu tartışmanın daha kesin bir sonuca ulaşmadığı, ırkların varlığını da yokluğunu da su götürmez bir gerçek olarak kabul eden bilim insanlarının olduğu, insanların bu konu hakkında aşırı derecede duyarlı olmasından dolayı özellikle de ırkların olmadığını savunanların bilimsellik seviyesini düşürecek derecede duygusal bir yaklaşım sergiledikleridir.

Çağrı Mert Bakırcı'nın cevabında da eklediği yayın linkinde ise Lewontin, Kamin ve Gould gibi bilime adeta siyasi bir şekilde yaklaşan, sol fikirlere sahip olduklarını gizlemeyen bilim insanlarının fikirlerine her manada çok rağbet eden bir bilim insanının bakış açısının sunulduğu, E. O. Wilson gibi çığır açan bir evrimsel biyologun fikirlerinin bile bilim dışı olduğunu iddia eden bazı fahiş ve günümüzde çok da kabul görmeyen fikirlere sahip olduğunu da belirtmem gerekir. Kanımca bu yayının içeriği daha objektif olmalı idi ancak gene de tartışmanın bir kanadının bakış açısının sunulmuş olması da tartışmanın mizacı hakkında izleyicilere bir fikir vermiştir. Irkların varlığı ve ırklar arasındaki olası farkların varlığı hakkında daha objektif, profesyonel ve iki tarafın da fikirlerine yer veren bir belgesel izlemek istiyorsanız buradan izleyebilirsiniz.

Bu konuda daha fazla okumak istiyorsan özellikle John G. Fuerst'in 2015 tarihli, 195 sayfalık "The Nature of Race" çalışmasını tavsiye ederim. Bu çalışmasında ırk kavramını olabildiğince detaylıca ve çeşitli açılardan (kavramsal, ampirik, vs.) inceliyor ve var olduğuna hüküm veriyor. Daha kavramsal, kısa ve öz bir incelem için ise Sesardic (2010)'u öneririm.

176 görüntülenme
1
Teşekkür (1)
Paylaş
1

Kaynaklar

Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın