Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Hasan Kara
Üye
2

Maymun dna'sı ile %98 benzerlik bu kadar fark yaratıyorsa iki insan arasındaki %0,01'lik farklılık da ırkları yaratmaz mı?

Soru dna farkının ırkçı fikirlere (kötü anlamda da olsa) bir dayanak olup olamayacağı üzerinedir. (Irkçı değilim ancak bilim olabilir.) Sonuçta muz ile olan %40'lık, maymun ile olan %98'lik benzerlik bu kadar fark yaratıyorken %0,01'lik fark da ırkların var olduğu anlamına gelmez mi?
2,924 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
Tüm Reklamları Kapat
2 Cevap
Öne Çıkarılan Cevap

Hayır, çünkü bu yüzdelere bakarak türleri veya ırkları belirlemiyoruz. Şöyle düşünün: Bunun sınırı ne olacaktı? İki insan arasındaki fark %0.01 değil de, %0.00001 olsaydı da "Ama yine bir fark var, demek ki ırklar var!" mı diyecektik? Veya %0.01'lik fark ırklar için yeterli değildiyse, %0.05'te mi ırklardan söz etmeye başlayacaktık, %0.1'de mi, %1'de mi?

İşin aslı, dediğim gibi, bu sayıların tek başlarına tamamen anlamsız olduğudur. Daha önceki yazılarımızda da anlattığımız gibi, bu oranlar yalnızca, tüm türlerin birbirlerine göreli akrabalık ilişkisini belirlemek istediğinizde anlamlıdır. Öyle ki, farklı yöntemlerle elde edilen akrabalık yüzdelerini birbirine karıştırarak bile kullanamazsınız; çünkü örneğin genlerin protein kodlayan kısımları olan ekzonlara bakarak elde ettiğiniz bir benzerlik oranının mutlak değeri, intronlara bakarak elde ettiğiniz benzerlik oranının mutlak değerinden tamamen alakasızdır (veya alaka, çok muğlaktır ve tek bir sayıyla ifade edilemez). Dolayısıyla ancak ve ancak birebir aynı metodu kullanarak ve bu metodun ürettiği akrabalık oranlarına bakarak hangi iki canlının daha yakın, hangi iki canlının daha uzak akraba olduğunu görebilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Ama bu sayılara (daha doğrusu, sayıların mutlak değerlerine) tek başına bakarak, tek bir türü daha alt gruplara ayıramazsınız veya o türün altında birden fazla grup olması gerektiği sonucuna varamazsınız.

Bunu yapmak için, o türü oluşturan bireylerden rastgele aldığınız genom örneklerini, çok sayıda geni bir arada kullanarak kümelendirmeye çalışırsınız ve anlamlı bir kümelenme oluşuyorsa, yani bir coğrafyadan aldığınız genomları, diğer coğrafyadan aldığınız genomlardan, sadece birkaç adet gen ile değil, genom genelinde yaptığınız karşılaştırmalı analizle ayırabiliyorsanız (yani bu genler, coğrafyaya bağlı olarak belirgin bir öbeklenme gösteriyorsa), o tür içerisinde ayrık gruplar olduğunu söyleyebilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

İnsanlar için böyle bir durum söz konusu değil, dolayısıyla insanlarda ırklardan bahsedemiyoruz.

Bununla ilgili ıncık cıncık tüm bilgileri tartıştığımız bu yayını izlemenizi tavsiye ederim.

1,002 görüntülenme
Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır.
6
  • Raporla
Cevap
Tan Yıldız
Tan Yıldız
46K UP
Nüfus Genetiği, Evrimsel Biyoloji ve Fiziksel Antropolojisi meraklısı

Öncelikle soruyu sorarken kullandığın figürlerin gerçek boyutlarını ve manalarını altını çizerek yeniden anlatmak isterim. Genetik benzerlik burada tüm genom dizileme (whole genome sequencing) ile iki organizmanın DNA dizilimindeki tek nükleotid polimorfizmlerinin hangi sıkılıkla aynı olduğunu gösterir. İnsan Genom Projesi, Craig Venter'in öncülüğünde 2000 yılında sonuçlanmıştır ve rastgele iki insanın genetik benzerliğinin 99.9% olduğu açıklanmıştır (99.99% değil soruyu sorarken kullanmış olduğun gibi). Fakat bu sonuçlar her ne kadar medyada hızla vulgarize edilip güncel genetik ve bilimsel bulgular hakkında çok da bilgi sahibi olmayan kitlelere iletilmişse de Craig Venter ve meslektaşlarının 2007 yılındaki çalışması aynı ilgiyi görmemesine rağmen çok önemli bir bulguyu öne sürmüşlerdir (Venter et al. 2007). Bu çalışmada coğrafi kökenleri benzer -birbirinden farklı ama coğrafi olarak yakın Avrupalı nüfuslar gibi- nüfuslardan seçilen iki rastgele bireyin genetik benzerliğinin bile ancak 99.5% olduğunu kanıtlanmıştır. Bu, ilk öne sürülen figürün beş katı bir farklılık olmasının yanında sadece coğrafi olarak birbirlerine yakın olan nüfuslar için geçerli olan bir figürdür. Bunun yanında da insanlar ve maymunların genetik benzerliği 98.6%'dır. Sadece bu iki figür bile benzer coğrafi konumlardan seçilen iki rastgele bireyin birbirleri ile olan genetik farklılıklarının maymunlara olan genetik farklılıklarının çeyreğinden bile yüksek olduğunu gösteriyor. Bu ise hayli yüksek bir rakam. Ancak bu kimseyi şaşırtmaması gereken bir bulgu, nitekim davranışsal genetik alanındaki bulgular bireyler arasındaki genetik farklılıklarının ne kadar büyük farklılıklar yarattığını yarım asırı aşan bir süredir defalarca kanıtladı. Fakat ırk meselesine gelince bireyler arasındaki büyük genetik farklılıkların ırkların varlığını kanıtlayacağı söylenemez. Irkların varlığının söz konusu olabilmesi için nüfus genetiği bağlamında yapılan çalışmalarda farklı ırklara mensup olan nüfusların birbirlerinden temel bileşen analizi yapılarak ayrıştırılabilmesi ve bu nüfusların birer genetik küme oluşturması beklenir. Bu türden bir kanıt, Luigi Cavalli-Sforza'nın 1994 yılında yayımladığı çığır açan çalışmasında mevcuttur. Kendisi toplam 10 büyük genetik küme bulmuştur. Cavalli-Sforza her ne kadar da "ırk" teriminin kullanılmasına karşı çıkmış olsa bile başka çalışmalarında "razza" (race/ırk) diyerek bu konudaki fikirlerini ağzından kaçırmıştır.

Cavalli-Sforza'nın nüfuslar arasındaki Fst değerleri ölçüleri.
Cavalli-Sforza'nın nüfuslar arasındaki Fst değerleri ölçüleri.
(Salter 2003)

Bu bulgu şüphesiz ırkların olabileceğini gösteren bir bulgu olmasına rağmen var olduğu hükmünü vermek için tek başına kesinlikle yeterli değildir. Gerçi bu tartışmanın tek bir cevapta barındırılamayacak kadar fazla yanı olduğundan burada Richard Lewontin'in 1972 argümanının nasıl A. W. F. Edwards tarafından hatalı olduğunun gösterildiğini, Richard Dawkins gibi önemli evrimsel biyologların ve Steven Pinker gibi önemli bilişsel psikologların ırkların varlığı hakkında fikirlerini, J. Philippe Rushton'ın çok büyük tartışmalar yaratan ırksal çalışmalarını özetlemem mümkün değil. Tek söyleyebileceğim bu tartışmanın daha kesin bir sonuca ulaşmadığı, ırkların varlığını da yokluğunu da su götürmez bir gerçek olarak kabul eden bilim insanlarının olduğu, insanların bu konu hakkında aşırı derecede duyarlı olmasından dolayı özellikle de ırkların olmadığını savunanların bilimsellik seviyesini düşürecek derecede duygusal bir yaklaşım sergiledikleridir.

Tüm Reklamları Kapat

Çağrı Mert Bakırcı'nın cevabında da eklediği yayın linkinde ise Lewontin, Kamin ve Gould gibi bilime adeta siyasi bir şekilde yaklaşan, sol fikirlere sahip olduklarını gizlemeyen bilim insanlarının fikirlerine her manada çok rağbet eden bir bilim insanının bakış açısının sunulduğu, E. O. Wilson gibi çığır açan bir evrimsel biyologun fikirlerinin bile bilim dışı olduğunu iddia eden bazı fahiş ve günümüzde çok da kabul görmeyen fikirlere sahip olduğunu da belirtmem gerekir. Kanımca bu yayının içeriği daha objektif olmalı idi ancak gene de tartışmanın bir kanadının bakış açısının sunulmuş olması da tartışmanın mizacı hakkında izleyicilere bir fikir vermiştir. Irkların varlığı ve ırklar arasındaki olası farkların varlığı hakkında daha objektif, profesyonel ve iki tarafın da fikirlerine yer veren bir belgesel izlemek istiyorsanız buradan izleyebilirsiniz.

Bu konuda daha fazla okumak istiyorsan özellikle John G. Fuerst'in 2015 tarihli, 195 sayfalık "The Nature of Race" çalışmasını tavsiye ederim. Bu çalışmasında ırk kavramını olabildiğince detaylıca ve çeşitli açılardan (kavramsal, ampirik, vs.) inceliyor ve var olduğuna hüküm veriyor. Daha kavramsal, kısa ve öz bir incelem için ise Sesardic (2010)'u öneririm.

380 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Venter, et al. (2007). The Diploid Genome Sequence Of An Individual Human. PLoS Biology. | Arşiv Bağlantısı
  2. Neven Sesardic. (2010). Race: The Social Destruction Of A Biological Concept. Biology & Philosophy. doi: 10.1007/s10539-009-9193-7. | Arşiv Bağlantısı
  3. John Fuerst. (2015). The Nature Of Race: The Genealogy Of The Concept And The Biological Construct’s Contemporaneous Utility. Open Behavioral Genetics. | Arşiv Bağlantısı
  4. Luigi Luca Cavalli-Sforza. (2021). The History And Geography Of Human Genes.
1
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.