Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
1
Puan Ver

Kütlenin uzayı bükmesi nasıl mümkün olabiliyor?

Uzayın bükülmesi anlatılırken, gergin bir yüzeye bırakılan bir bowling topuyla örneklendiriliyor. Ancak dünyadaki deneyimlerimizde yüzeye bırakılan bowling topu o yüzeyi kütle çekiminin etkisiyle büküyor. Uzayda bir gezegenin/yıldızın uzayı bükmesi başka bir kuvvet etkisi olmadan nasıl gerçekleşebiliyor?

2
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Aslında burada bükülen bizim duyu organlarımızla algıladığımız 3 boyutlu uzay değil. Bükülen 4 boyutlu uzay-zaman dediğimiz yapı.

Şimdi kütle çekimini tamamen bir kenara bırakın. Büyükçe bir süngerin üstünde farklı yerlerde, çeşitli büyüklük ve kütlelerde bowling topları olsun. Yukarıdan baktığınızda, süngerin farklı bölgelerinin farklı farklı şekilde büküldüğünü, eğriliğin farklı yerlerde farklı farklı olduğunu göreceksiniz. Şimdi küçük bir bilyeyi süngerin herhangi bir yerinden serbest bıraktığınızı düşünün. Bu bilye süngerdeki eğrilikler nedeniyle hareket edecektir, büyük kütleli bowling toplarının olduğu bölgelere doğru çekilecektir, bu kütlelerin etrafındaki eğrilik nedeniyle dairesel hareket yapacaktır vb. Buradaki anahtar nokta hereketin, bowling toplarının bilyeyi çekmesinden dolayı değil, süngerdeki değişen eğriliklerden dolayı olması.

İşte bu hareketler, uzaydaki gezegenlerin kütle çekimi etkisi ile yaptığı hareketler gibidir. Kütle çekimini tamamen bir kenara bırakıp "bükülen uzay" içindeki bilyenin hareketinin, sanki uzay düzmüş de kütleler birbirini çekiyormuş gibi olduğunu görebilirsiniz. Yani kütle çekimini, uzayın bükülmesi ile anlatabilirsiniz.

Ancak 4 boyutlu uzayda (uzay-zaman) durum bu kadar basit değil. Einstein, özel görecelikte yaptıkları ile kütle çekimini birleştirmek için çalışıp genel göreceliği ortaya attı. İşte uzay-zaman yapısının bükülmesi burada ortaya çıkıyor. Uzay-zamanın kütlelerce bükülmesinin sebebi kuvvet vb. değil. Bükülmüş uzay-zaman verili bir durum ve uzay-zamanın bir bölgesinin ne kadar büküldmüş olduğu oradaki kütlenin büyüklüğü ile belirleniyor. Uzayın bir bölgesinin ne kadar bükülmüş olduğu (eğriliği) o bölgedeki kütle çekimini belirliyor.

Puan Ver
1
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
1

Kaynaklar

  1. Feynman "lecture of physics-curved space" İngilizce okuyabiliyorsanız harika bir anlatım
  2. Uzay-zaman wiki (TR)

Başka bir kuvvetin etkisi olmadığı bilgisine nereden eriştiniz?

Dünya güneş etrafında dönüyor. Güneş kendi bulunduğu uzay zamanı öyle bir bükmüştür ki ona doğru hızla gitmemiz gerekir normalde. Fakat jüpiter isimli dev kendi büktüğü uzay zaman ile buna mani oluyor.

Güneş sistemi ise samanyolu galaksisinin merkezinde bulunan dev karadeliğin yöründesinde dönmektedir.

Kısacası evrende her şey hareket halindedir ve bu hareketin uzay zamanı büken bir sorumlusu vardır.

Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0

Kaynaklar

  1. Evrim Ağacı
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Sıradışı olun. Tuhaflığınız, sizi sihirli yapan şeydir.”
Parker Lewis