Evrim Ağacı LogoEvrim Ağacı
  • Keşfet
  • Aktif Kullanıcılar
  • Uygulamayı İndir
  • Videolar

  • Güncel Makaleler
  • Bilimdeki Son Gelişmeler
  • EA Akademi
  • Kategoriler
  • Rastgele Makale
  • Bilim Sözlüğü

  • Size Özel
  • EA Sosyal & Gönderiler
  • Soru & Cevap
  • Argümanlar
  • Münazara
  • Podcast
  • Etkinlik & İlan
  • Eser
  • Söz
  • Blog
  • Quiz & Anket
  • Oyun
  • Keşif Kulübü

  • Yaşam Ağacı
  • NASA APOD
  • Sismik Harita
  • Periodum
  • Agora Bilim Pazarı
  • Bilim Turları
  • Premium
  • Darvin
  • Apex Notepad
  • Notopod

©2010-2026 Evrim Ağacı
©2010-2026 Evrim Ağacı
Premium
Sorulara Dön
Ali Ali
Ali Ali
ÜyeFizik & Kuantum
Kütle ve Kuvvet Nedir?
Vikipedi'de kütlenin tanımı 'herhangi bir kuvvet tarafından ivmelenmeye karşı gösterdiği direnç.' olarak verilmiş; kuvvete 'kütleli bir cisme hareket kazandıran etki' denmiş. Tavuk mu yumurtadan çıkar yumurta mı tavuktan gibi bir şey anladım. Bir de Quora'da birisi kütlenin Plank Sabitinden temel bir büyüklük olmadığını söylemiş.
788 görüntülenme
Cevap Ver
0
Paylaş
1 Cevap Bulundu.
Alperen Yüncü
Alperen Yüncü
Üye CevabıSen de Cevap Ver

Kütlenin iki farklı tanımı mevcut:

  1. Fiziksel bir objenin madde miktarı.[1] Bunu objenin kütle çekim kuvveti ile etkileşme miktarı olarak veya uzayzamanı ne kadar büktüğü olarak da düşünebilirsiniz. Bu tanımın tanımladığı kütleye çekim kütlesi (gravitational mass) ismi de verilir.
  2. Eylemsizliğin ölçütü.[1] Bunu cismin hareketini değiştirmek için gerekli momentumun miktarı olarak da düşünebilirsiniz. Bu tanımın tanımladığı kütleye de eylemsizlik kütlesi (inertial mass) ismi verilir.

Bu iki tanımın birbiri ile ilişkisi fizik felsefesinde en önemli konulardan biridir. "Bu iki tanım aynı şeyi mi tanımlar yoksa iki farklı büyüklüğü tanımlar ama içinde bulunduğumuz evrende bu ikisi birbirine eşit midir?" sorusu üzerine uzun uzun düşünülüp tartışılması gerekmektedir. Benzer şekilde "Fizik kanunlarının farklı olduğu bir evrende bu ikisinin birbirinden farklı olması mümkün müdür ve öyle bir durumda fizik kanunları nasıl değişir?" çok eğlenceli ve fiziği anlama konusunda çok faydalı bir egzersizdir.

Bu ikilemi bir kenara bırakırsak Einstein'ın Genel Görelilik Kuramı kütle anlayışına bambaşka bir yaklaşım getirmiş ve yukarda mevzu bahis kütle ile etkileşimlerin ikisinde de cisimlerin kütlesi kadar enerjileri ile de alakalı olduğunu göstermiştir. Cismin kütlesini de içine alan toplam Enerji tanımlayıp (E=mc2+pc) hesaplamaları bunun üzerinden yapmak gerekiyor. Bu enerjiyi de aslında cismin hızına bağlı olan: ifadesi ile tanımlıyoruz. Burdaki katsayı ise lorentz katsayısı:

Tüm Reklamları Kapat

Lorentz Katsayısını Taylor expension ile açtığımız zaman elde ettiğimiz ifade şu şekilde oluyor:

Burdaki ilk terim aslında kütleye ikinci terim ise Newton mekaniğindeki kinetik enerjiye tekabül ediyor. Geri kalan terimlere görelilik düzeltmesi(relativistic correction) diyoruz ve o kısım ışık hızına yakın olmayan hızlarda 0'a çok yakın oluyor. Bu durumda benim şahsi kanaatim kütleyi

  • objenin var olmasından kaynaklanan içsel enerjisi (intrinsic energy) olarak tanımlamak

bence en doğrusu.

Tüm Reklamları Kapat

(Hamiş: bunu istatisiksel fizikte kullanılan iç enerji (internal energy) ile karıştırmayın. İç enerji bir sistemin alt mekanizmelerinin sahip olduğu enerjidir. Benim içsel enerji diye tanımladığım ise bir maddenin var olması dolayısıyla sahip olduğu bir enerji. Herhangi bir altsistem gerektirmiyor.)

Bu durumda tanımlamamız gereken tek şey enerjinin ne olduğudur. Sorudaki çelişkili tanımlar bir çok ders kitabında iş ve enerji arasında da mevcut o yüzden enerjiyi en temel konudan tanımlamak daha uygun o da matematikte bulunan Noether teoremi. Evrende fizik kanunları zamanla değişmez. Yani bugün var olan fizik yasaları yarınki yasalarla ve dünkü yasalarla farklı değildir. Bu duruma fiziğin zaman ötelemerine karşı simetrik olması diyoruz. Yani her hangi bir fizik deneyini zamanda ötelenirse sonuç değişmez. Ve Neother teoremi bütün simetriler beraberinde korunan bir büyüklük getirir diyor. Bu büyüklüklere Noether yükü ismi veriliyor. Gerekli hesaplamalar yapıldığında zaman ötelemelerine karşı simetrik olmanın getirdiği korunabilir büyüklüğün enerji olduğunu görüyoruz.[2] Ben duruma tersten bakıp enerjiyi burdan tanımlamanın doğru olduğunu düşünüyorum.

Yani, enerjinin tanımı:

  • Fizik kanunlarının zaman ötelemelerine karşı simetrik olmasından kaynaklı Noether yüküne enerji denir.

şeklinde oluyor.

Kuvvet kısmı daha az karışık. Wikipedia'nın kaynak kısmına bakarsanız orda orjinal tanımın:

  • Any external agent that causes a change in the motion of a free body, or that causes stress in a fixed body.

Şeklinde olduğunu görürsünüz ki tercümesi:

  • Serbest bir cismin hareketinde bir değişikliğe veya sabit bir cismin üzerinde gerilime neden olan herhangi bir dış etki.

Bu tanım daha uygun.

Hamiş: Bu cevabı girdikten hemen sonra wikipedia için değişiklik önerisinde bulunacağım. Değişmiş olabilir.

Kaynaklar

  1. Wikipedia. Mass. (27 Temmuz 2001). Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  2. Wikipedia. Noether's Theorem. (21 Kasım 2021). Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
185 görüntülenme
3
0
Paylaş
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.