Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Hakan Yener
Hakan Yener
1,525 UP
Üye
14

Kurban olarak kesilen hayvanlar acı çeker mi?

Bazı kişiler, "kurban olarak kesilen hayvanlar acı çekmez" diyor. Bunun bilimsel bir gerçekliği var mı? (Acı azaltan şeyler varsa onları demiyorum, bu örnek verdiğim insanlar "kurban olarak" kesildiği için acı çekmezler diyor.)
30,336 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
5 Cevap
Öne Çıkarılan Cevap

Evet, elbette acı çekerler. Bu onların tercihi olan bir şey değil zaten, acıyı bilinçli olarak çekmiyoruz. Acı beyinde işleniyor, sonra bilince ulaşıyor.[1][2] Zaten kontrol edilebilir olsaydı, hiçbir hayvan acı çekmeyi seçmezdi.[3] Dolayısıyla herhangi bir anestezi uygulanmayan bir hayvanı canlı canlı bıçakla doğradığınızda elbette beyinlerinde acı deneyimleniyor.

Bunu minimize etmek için geleneksel olarak iki yöntem uygulanıyor: Birincisi, hayvanı bir yandan okşayıp bir yandan kulağına melodik sesler söyleyerek sakinleştirme. Bunun çalışma nedeni, hayvanın uzak geleceğe yönelik düşünceler oluşturamaması (en azından kesim hayvanlarının çoğunda bu düşünceler oluşamıyor).[4][5][6][7] Dolayısıyla birçok hayvanın huzursuzluğu, o andaki sıkışmışlığından ve ortamdaki diğer kesilmekte olan hayvanların saldığı stres feromonlarını kokladığından kaynaklanıyor. Yoksa "Şimdi beni kesecekler." diye karmaşık düşünceler kuramıyorlar. Bu hayvanları, strese kapılmalarına gerek olmadığına inandırmak (okşama, melodik dua okuma, vs. ile), onların son darbe indirilene kadar görece sakin kalmalarına neden olabiliyor. Dolayısıyla sorunuza cevaben: Dua okuma veya okşama gibi şeyler sadece kısa bir süreliğine etki edebilen, her hayvanda etkileri görülebilecek şeyler; acıyı yok etme gibi bir etkisi yok. Zaten her zaman çalışmadığını da biliyoruz; o durumlarda da yaralanmalar ve kaçmalar oluyor. Çalıştığı zamansa, şimdi bahsedeceğim ikinci yöntemin daha kolay gerçekleşmesine fırsat tanıyor.

Tüm Reklamları Kapat

İkinci yöntemse, soluk borusu ve karotid arteri (şah damarını) olabildiğince hızlı bir şekilde kesmek. Soluk borusu kesilen bir hayvanın böğürmesi mümkün olmuyor, şah damarı kesildiğinde de beyne oksijen gidemiyor. Bu ikili, hayvanın hızlı bir şekilde ölmesine neden oluyor. Profesyonellerin hayvanı acısız gibi gözüken bir şekilde öldürebilmesi, bunları yeterince hızlı ve az sayıda hamlede yapabiliyor olmasından kaynaklanıyor.

Tabii ki ölüm yaşanana kadar beyin acı deneyimliyor; fakat o acının boyutundan ötürü muhtemelen hayvan hızla şoka giriyor ve kısa bir süre sonra da (genelde 4-5 saniye içinde) ölüyor. Bunun koreografisi yeterince iyi yapılırsa, hayvanın hiç acı çekmediğine dair bir imaj yaratılabilir. Tabii ki sinirbilimsel açıdan böyle bir şey mümkün değil.

Tüm Reklamları Kapat

Görece modern ülkelerde bu acıyı minimize etmek için sersemletme (İng: "stunning") denen bir basamak ekleniyor.[8] Bunun için özel olarak üretilen cihazlar var. Bunların bir kısmı fiziksel kuvvete dayalı cihazlar (İng: "captive-bolt stunning"), bir kısmıysa elektriğe dayalı cihazlar (İng: "electrical stunning" veya "electronarcosis"). Kafatasları üzerine yerleştirilen, elle taşınabilir düzeyde küçük olan bu cihazlar, çalışma prensibine bağlı olarak ya hayvanın kafatasını çok hızlı bir şekilde ezecek veya beyni parçalayacak bir darbe uyguluyor ya da hayvana çok yüksek voltajda elektrik şoku veriyor. Bu nedenle milisaniyeler içinde hayvanın damarları ve sinirleri harap oluyor, böylece (çoğu durumda) bilince "acı" bilgisi ulaşana kadar bilinçleri kapanmış oluyor. Bir yöntemde de ortama aşırı karbondioksit basılarak hayvanın bilincinin kapanması sağlanıyor; ama bu biraz daha maliyetli ve zor bir yöntem (ayrıca hayvana, bilinci kapanana kadar epey zarar veriyor). Bu yöntem, sonrasında gelen boğaz kesimini (İng: "neck-cutting") tamamen acısız hâle getiriyor, çünkü acıyı tespit edecek bilinç ortadan kalkmış oluyor. Gerçi sersemletme sürecinin de eşit derecede acılı olup olmadığı da tartışılan bir konu.[9]

Tabii ki bu anlattıklarım sadece kurban için geçerli değil; gündelik hayatta et tüketmemizi sağlayan firmaların ve çiftliklerin hepsi hayvanlarını benzer şekillerde öldürüyor. Dolayısıyla tabaklarımızdaki etlerin hepsi bu süreçten geçerek tabağımıza geliyor.

Bildiğim kadarıyla "helal kesim", "kosher" ve benzeri uygulamalar için hayvanın sersemletilmesi yasak; dolayısıyla bu hayvanlar genelde Kurban Bayramı'nda meydanlarda gördüğümüz üzere, kesen kişinin becerilerine bağlı olarak değişen miktarlarda acı çekiyorlar.[10][11][12][13] Bu şekilde acıyı sıfıra indirmek imkansız; ancak yetenekli birinin bunu olabildiğince azaltması mümkün (örneğin kullanılan bıçak türü, bıçağın nasıl kullanıldığı, kesi yeri ve yapılan hamlelerin sırası, hayvanın öncesinde asılıp asılmadığı, vb. sonucu çok etkiliyor).[14]

Bu bilgiler ışığında, ahlak felsefesi (etik) açısından sorulması gereken sorular doğuyor tabii:

  1. Canlıları öldürmek etik midir?
  2. Acı çeken (veya çekemeyen) canlıları öldürmek etik midir?
  3. Sebepsiz olarak hayvan öldürmek etik midir?
  4. Yemek amacıyla hayvan öldürmek etik midir?
  5. Şahsi inançlar dolayısıyla hayvan öldürmek etik midir?
  6. Yemek amacıyla öldürülen hayvanların acı çekmesine izin vermek etik midir?

gibi gibi... Burada bunların hepsine yanıt aramayacağım; ancak bunu inceleyen bir felsefe yazımızı buradan okuyabilirsiniz.

432 görüntülenme

Kaynaklar

  1. H. Bastuji, et al. (2016). Pain Networks From The Inside: Spatiotemporal Analysis Of Brain Responses Leading From Nociception To Conscious Perception. Wiley, sf: 4301-4315. doi: 10.1002/hbm.23310. | Arşiv Bağlantısı
  2. L. Garcia-Larrea, et al. (2018). Pain And Consciousness. Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry, sf: 193-199. doi: 10.1016/j.pnpbp.2017.10.007. | Arşiv Bağlantısı
  3. O. Kolodny, et al. (2021). A Possible Evolutionary Function Of Phenomenal Conscious Experience Of Pain. Neuroscience of Consciousness. doi: 10.1093/nc/niab012. | Arşiv Bağlantısı
  4. G. M. Edelman. (2005). Wider Than The Sky: The Phenomenal Gift Of Consciousness. ISBN: 9780300107616. Yayınevi: Yale University Press.
  5. G. M. Edelman. (2003). Naturalizing Consciousness: A Theoretical Framework. Proceedings of the National Academy of Sciences, sf: 5520-5524. doi: 10.1073/pnas.0931349100. | Arşiv Bağlantısı
  6. G. M. Edelman. (1993). Bright Air, Brilliant Fire: On The Matter Of The Mind. ISBN: 9780465007646. Yayınevi: Basic Books.
  7. J. A. Hobson. (2009). Rem Sleep And Dreaming: Towards A Theory Of Protoconsciousness. Nature Reviews Neuroscience, sf: 803-813. doi: 10.1038/nrn2716. | Arşiv Bağlantısı
  8. RSPCA. How Are Animals Stunned Prior To Slaughter?. Alındığı Yer: RSPCA | Arşiv Bağlantısı
  9. A. Coghlan. Animals Feel The Pain Of Religious Slaughter. (13 Ekim 2009). Alındığı Yer: New Scientist | Arşiv Bağlantısı
  10. RSPCA. Animal Slaughter - Methods Used. Alındığı Yer: RSPCA | Arşiv Bağlantısı
  11. T. . Gibson, et al. (2011). Electroencephalographic Responses Of Halothane-Anaesthetised Calves To Slaughter By Ventral-Neck Incision Without Prior Stunning. New Zealand Veterinary Journal, sf: 77-83. doi: 10.1080/00480169.2009.36882. | Arşiv Bağlantısı
  12. T. . Gibson, et al. (2011). Components Of Electroencephalographic Responses To Slaughter In Halothane-Anaesthetised Calves: Effects Of Cutting Neck Tissues Compared With Major Blood Vessels. New Zealand Veterinary Journal, sf: 84-89. doi: 10.1080/00480169.2009.36883. | Arşiv Bağlantısı
  13. A. B. Sabow, et al. (2016). Blood Parameters And Electroencephalographic Responses Of Goats To Slaughter Without Stunning. Meat Science, sf: 148-155. doi: 10.1016/j.meatsci.2016.05.009. | Arşiv Bağlantısı
  14. T. Grandin. Discussion Of Research That Shows That Kosher Or Halal Slaughter Without Stunning Causes Pain. (1 Ağustos 2017). Alındığı Yer: Grandin | Arşiv Bağlantısı
Bu cevabın içeriği ve doğruluğu, Evrim Ağacı editörleri tarafından kontrol edilmiş ve onaylanmıştır.
35
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Cevap
Mehmet Ali
Mehmet Ali
18K UP
bilimsever

Muhtemelen burada kastedilen ilahi sebeplerden dolayı hayvanın acı çekmediği varsayımıdır ve bilimsel kanıtları yoktur. Genelde hayvancılığın önemli olduğu toplumlarda hayvanlardan çıkar sağlamak için onların acı çekmedikleri dillendirilir -bir bakıma vicdan azabı dindirme ve insanı yüceltme memi- fakat diğer hayvanların davranışları, bu tür iddiaları aldatıcı kılar. Onlar bize fazlasıyla benziyorlar. Yüksek ihtimalle tüm memeliler acıyı hissetmektedirler, böyle olduğu sonucuna canlıda acı anında acıya verilen nörobiyolojik tepkilerden varabiliriz. Acı anında çoğu canlıda neredeyse aynı nosisepsiyon süreçlerinden geçer. İncindiğiniz zaman, hasarı algılayan özel doku sinir hücreleri yanar ve omuriliğe sonra da beyne sinyal gönderir, beyin bilgiyi işler ve refleks olarak tepki verir.

Burada değinilmesi gereken asıl nokta hayvanların acının ne kadar farkında olduğudur evet hayvanlarla neredeyse aynı acı mekanizmalarını paylaşıyoruz fakat hayvanlarda insanlar gibi acıyı bilinçli olarak hissederler mi? Bu konu oldukça tartışmalı. Bilinç konusunda ortaya atılan bir teori Edelmanın teorisidir. Bu teoride birincil ve ikincil olmak üzere iki tür bilinçten söz edilir. Birincil bilinç, bazı duyguları içeren çoğu hayvanda görülen basit farkındalık olarak tanımlanabilir. Beyin sapı ve limbik sistemlerde gözlenir. İkincil bilinç ise, Bireyin geçmişine ve planlarına erişilebilirliğidir. Kavram aynı zamanda kişinin kendi bilincinin farkında olmasıyla ilişkilidir. Talamus ve serebral korteks sistemlerinde gözlenir. Bu teoriye dayanarak hayvanlarında insanlar gibi olmasa da acı anında farkındalık yaşadığı sonucuna varılabilir. Bu teori güçlü bir bakış açısıdır, bilinç konusu hala tartışmalıdır ve konsensüs sağlanamamıştır.

Tüm Reklamları Kapat

5,757 görüntülenme

Kaynaklar

  1. wikipedia. Neural Darwinism. (19 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 19 Temmuz 2021. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
10
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Cevap
TİMUÇİN KURT
Memurum, bir bilimseverim.

Sadece empati yapmanın yeterli olacağını düşünüyorum.

Acaba bir canlı türü bizleri yani insanları bir inanç uğruna kurban etseydi ne hissederdik? Bence tabi ki acı hem de en kuvvetlisinden... Üstelik acını aktarabilecek ortak bir dil kullanamıyorsun bile...

Tüm Reklamları Kapat

Ama inanç faktörü işi değiştirir tabi. Yani kurban olan canlının ilahi bir mesaj alıp acı hissetmemesi gibi bir düşünce tam tersini düşünmenize neden olabilir.

Mesele "bilimsel düşünce" ise kesinlikle o andaki işleme göre acı, korku, dehşet vs. olacağıdır ve bu sadece kurban ritüelinde değil diğer tüm beslenme veya yok etme vs. amaçlı durumlarda da geçerli olacaktır.

3,211 görüntülenme
7
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Cevap
Genç Mühendis
Genç Mühendis
200K UP
Düşünür

bilimsel bir kaynaktan bağımsız bir şekilde düşünelim, kurban bayramında kurban kestiğimiz hayvanın boğazı bıçakla kesildiği zaman hiç can çekişmesi gibi bir ses çıkartıyor mu? öleceğini yada zarar göreceğini anlayıp buna göre çırpınıyor mu? tepki gösteriyor mu? rahatsız oluyor mu? bir insana bu yapılsa acı çeker mi?

ben direk cevabı vereyim vereyim evet acı çekerler. bi kere hayvanın boğazını kesiyorsun, direk bilinci kapanmıyor, kan kaybından dolayı yavaş yavaş ölüyor. ineklerin, boğaların biz insanlardan daha dayanıklı olduğunu söylememe gerek yoktur heralde, boğazı kesilen hayvan 2-3 dakika orada acıdan çırpınır, var gücüyle kaçmaya, kurtulmaya çalışır. bazen hayvan bağıramaz boğazı kesildiğinden ciğerlerine hava gitmediğinden yada aynı şekilde bilincini kaybetmeye başladığında kas faaliyetlerini gösteremeyebilir ama bu kesinlikle acı çekmediğini göstermez.

Tüm Reklamları Kapat

hayvanlara eziyet dinimizde yoktur tarzında içi boş iddaalara takılmamak lazım, bilinci açık olduğu sürece her canlı insan- hayvan farketmez acı çeker. bence biraz hayvan öldürmeyi kolaylaştırmak amacıyla söylenmiş içi boş bir iddaadır.(bu yazdıklarımı herhangi bir kaynaktan bağımsız kendi şahsi düşüncelerimdir)

4,292 görüntülenme
7
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Cevap
Kaan Locke 🐬
Kaan Locke 🐬
1,356 UP
Geçmiş araştırmalar

Eğer kurban kesimi izlemişseniz hayvanın boğazının kesilene kadar sakin kaldığını kurban kesimine geçişinde ise kurtulmaya çalıştığını başta bacakları olmak üzere kaçmaya çalıştığını görebilirsiniz. Ayrıca kesilen hayvanlarla aynı canlı grubunda yer alıyoruz yani başta acı olmak üzere benzer özelliklerimiz olduğunu söyleyebiliriz. Şimdi ufak bir empati yaparsak eğer kurbanın yerinde siz veya başka birisi olsaydı ve kurban kesme işlemleri sizin üzerinizde uygulansaydı örneğin boynun kesilip 2 3 dakika bekletilmesi gibi sizce bu durumdayken bir insan acı çekmez miydi ? Tabiki de acı eşiğinizde eğer doğuştan bir sıkıntınız yoksa her insan gibi hepimiz acı çekerdik. Ayrıca kesilen büyükbaş hayvanlar bizlerden daha güçlü boyun kas yapısına sahipler bu durumda hayvanın çekeceği ağrının artacağı gibi hayvanın ölümüde bir o kadar daha uzun sürecektir. Ayrıca mantık ve bilim çerçevesinde konuşursak objektif olarak bir tane bile bu durumu reddedecek makale bulamazsınız. Tabi burada canlıya şefkatle yaklaştığını iddaa eden bir din için kurban meselesi trajikomik bir hal alıyor orası ayrı

308 görüntülenme
6
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.