Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
25
Puan Ver

Kuantum dolanıklıklığa göre iki benzer parçacıktan birini karadeliğe gönderip diğerinin de hareketlerinden karadelikte neler olduğunu bilebilir miyiz?

Demek istediğim kuantum dolanıklıkta benzer parçacıklardan birini alıp bir şey yaparsak aynı anda diğer parcacıkta da bu gerçekleşir. Peki bu durumu karadeliğin içindeki olayları öğrenmek için kullanabilir miyiz?

5
311 görüntülenme
Teşekkür (4)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
5 Cevap

Kuantum dolanıklığı ve kuantum fiziğinin doğası bazı çelişkiler içermektedir. Özellikle de genel görelilik teorisiyle olan çelişkilerinin ortaya konulduğu EPR paradoksu tam da dolanıklık ile ilgilidir.

Aynı anda birbirini yalanlayan iki görüşü destekleyemezsiniz. (ışığın ikililiği birbirini yalanlamaz sadece bir olaya iki açıdan bakılmasının verdiği sonuçlardır) Ancak kuantum dolanıklık, görelilik teorisinin hiç bir şey ışık hızından hızlı hareket edemez ilkesine bilgiyi ışıktan hızlı ileterek ters düşmektedir. (bu durumu bir çift eldiven ile açıklamak bana çok saçma geliyor çünkü sol eldivenin parçalanıp sağ teki gibi dikilmesi sağ tekini etkilemez) [lütfen göndermeyi anlamak için kaynaklara gözat] )Bu sebeple birbiriyle zaten çelişkili olan iki teoriyi aynı düşünce deneyinde kullanırsak sanırım evet, kara deliğin içinden bilgi alınabilir. Ama çelişkili iki teori sonuçta. Ben olsam bu sonuca güvenmezdim.

309 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
Puan Ver
5
Puan Ver
Teşekkür (2)
Paylaş
5

Kaynaklar

  1. Oggito Eldiven örneği
  2. Evrim Ağacı Kuantum fiziğinin olasılık temelli olmasına Albert Einstein'ın karşı çıkışı. Bana sorarsan olasılık dediğimiz şey determinizmin bir sonucu.
  3. Evrim Ağacı Evrim Ağacı'nın dolanıklığa dair açıklaması

Sorduğun sorunun net bir cevabı yok, çünkü kara delikleri tam anlayabilmemiz için gereken teori henüz geliştirilmedi. Daha doğru bir ifadeyle, Einstein'ın genel göreliliğini kuantum fiziği ile birleştirecek olan quantum theory of gravity henüz bilinmiyor.

Fakat bugün anladığımız şekliyle sorduğun soruya fizikçiler muhtemelen hayır diyeceklerdir. Bunun sebebi de şu anki teorilerimize göre kara delikler hakkında dışarıdan elde edebileceğimiz bilgilerin kara deliğin sadece kütlesi, elektrik yükü, ve açısal momentumu olması. Bu beklentimize no hair theorem deniyor!

208 görüntülenme
Puan Ver
4
Puan Ver
Teşekkür (2)
Paylaş
4

Kaynaklar

  1. Wikipedia No Hair Theorem

Sorunuz çok güzel. Bilimadamlarının bununla ilgili bir fikri var. Ekte bulabilirsiniz.

Fakat şu an için bunun çok mümkünatı yok görünüyor. Karadeliğe giren herhangi birşey kendisine ait tüm bilgiyi de karadelik yüzeyinde bırakır. Bu bilgi miktarı 1 planck kare'lik alana 1 bit şeklindedir.

Karadeliğe giren bir foton ise kendi çiftini oluşturarak deliğe düşer. Bu durumda karadelikten ayrılan çiftlerden biri hawking radyasyonuna sebep olur ve biz bunu gözlemleyebiliriz. Fakat böyle de olsa fotonların dolanıklık durumları bilgi içerdiğinden ve evrenimiz bilgiyi koruduğundan onun dışarıya çıkmasına izin vermez.

Yani bildiğimiz kadarı ile dolanık durumdaki bir fotondan karadelik içinde bilgi elde edemezsiniz.

Fakat ekteki yazıyı okursanız bilim insanlarının bu konuda umutlu olduğunu söyleyebiliriz.


115 görüntülenme
Puan Ver
2
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
2

Kaynaklar

  1. Cosmos Magazine

Burada bir başka problem de dolanıklığın doğasının gereği çok kolay bozulabildiği. Dolanık parçacıklardan birinin etrafındaki tek bir parçacığın bulunması ve bu parçacıkla etkileşime girmesi bile dolanıklığı hemen bozuyor. Bilim insanları karadeliğin etrafındaki yığılma diski sebebi ile teorik olarak dolanık parçacığı karadeliğe sokmaya çalışsak bile başarılı olmamızın çok zor olduğunu düşünmekteler.

Bir başka durum da dolanıklığın ışıktan hızlı gitmesi ile ilgili. Burada iki yanılgı var.

    Birincisi şu ki dolanık iki parçacık oluşsa bile bunlar birbirlerinden yine ancak ışık hızında uzaklaşabilirler. Dolayısı ile Göreliliği bu bağlamda ihmal eden bir durum yokBir diğeri de burada olan doğrudan bir enformasyon aktarımı değil. Bir durum değişikliği olduğu için (ki biz bu durum/faz değişimini bilgi olarak kodlayabiliriz buna engel yok) yine aslında görelilik ile çelişmemiş oluyor
Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0

bu soylediginiz sorunun kismen cevabi suskind ve hawkingin uzerinde birlestikleri konu olan holographic principle hani hologragik prensiptir. karadeligin tam olay ufkunun cizgisinde sanal parcaciklar olusmasi sonucu bi parcanin olay ufkundan iceri girip digerinin karadelik yuzeyinde kalmasi sonucu hologragik prensip olusmustur. suskind bunu tum evrene uyarlamis ve evrenimizin 2 boyutlu olabilecegini, 2 boyutlu olmasinin matematik ve fizik acisindan daha mantikli sonuclar verdigini da ispat etmistir. tabi bu teori benim burda yazdigim 3-5 kelime ile anlasilabilecek bi teori degil. yani "aslinda 2 boyutluyuz hehe" demek hic degil. ama bence hologragik prensip cok saglam dayanaklari olan bi teoridir, daha derin arastirmanizi oneririm.

150 görüntülenme
Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Doğayı olduğu gibi kabullenmeliyiz: Absürt!”
Richard Feynman