Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
3
Kediler günümüzde evde mi yaşamaya daha uygundur doğada mı?
353 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
2 Cevap
Bu Reklamı Kapat
Cevap
İhsan Doğu
İhsan Doğu Öğrenci

Evcil kedinin evrimi

Moleküler araştırmalara göre Felidae ailesi cinsi 10-15 milyon yıl önce ortaya çıkmıştır,[1] evcil kedilerin içerisinde bulunduğu Felis cinsi 6-7 milyon yıl önce ayrılmıştır.[2] Evcil kedinin ata türü olan Felis silvestris, 2 milyon yıl önce görülmeye başlanan Felis lunensis'ten Orta Pleistosende 450-350bin yıl önce evrilmiştir. Kafatası incelemelerine göre F.silvestris'in bir soyu Geç Pleistosen'de (muhtemelen 50bin yıldan önce) yaklaşık iki milyon yıl boyunca yaban kedisi evriminin merkezi olan Avrupa'dan ayrıldı ve bu göç bozkır yaban kedisi (Felis silvestris ornata) fenotipinin ortaya çıkmasına eşlik etmiş olabilir.[3] mtDNA verilerine dayanarak yapılan bir çalışmaya göre bütün Felis silvestris alt türleri 230bin yıl önce ayrılarak oluşmaya başlamıştır. Evcil kedilerin genomunun çoğunluğunu yansıtan Felis silvestris lybica* 173bin yıl önce Asya vahşi kedisi (Felis silvestris ornata) ve Güney Afrika vahşi kedilerinden (Felis silvestris cafra) ayrı bir soy hattını sürdürmeye başlamıştır ve nihayetinde 131bin yıl önce F.s. lybica olarak ayrılmıştır.[4]

Evcil kedinin evcilleştirilmesi

Bu Reklamı Kapat

İstanbul Boğazı'nın doğusunda ve batısında bulunan antik kedi mtDNA incelemelerine göre, Neolitik Çağ'da tarımın başlamasından ve Karadeniz'in güneydoğu Avrupa'ya doğru genişlemesinden önce F. s. lybica'nın Erken Holosen döneminin sonlarında (Yaklaşık 80bin yıl önce) Anadolu'ya girmeye başladığı bulunmuştur. İnsanların tarıma başlamasından önce Anadolu'da olan F. s. lybica[5] En az 9000 yıl önce Çatalhöyük'te yaşayanlar tarafından, hasatlarına zarar veren fareleri yedikleri için memnuniyetle yaşadıkları yerde kabul edilmiştir. [6] Kıbrıs’ta bulunan, M.Ö 7500’e tarihlenen gömülü insan ve kedinin birlikte bulunduğu iskeletler evcil kedinin kökeninin Anadolu olduğunu desteklemiştir.[5] Ayrıca kediler Anadolu'dan bağımsız olarak 4000 yıl önce Mısır'da da ehilleştirilmeye başlanmıştır.[7] Ayrıca buna destekleyici olarak ilk kedi başlı tanrı Mısırın ilk hanedanlığı zamanında (M.Ö 2920–2770) ortaya çıkmıştır.[8]

Genetik analizlere göre Mısır’da kutsal sayılan kedilerin ticareti M.Ö 1700’lerde yasaklanmış olmasına rağmen Mısır’daki kedilerin Eski Dünya’nın çoğuna yayılmıştır. [5]

Sonuç olarak kediler Anadolu’dan ve Mısır’dan çeşitli ticaret yolları ile tüm dünyaya yayılmıştır, insanlarla birlikte yaşamayan bazı popülasyonlarla ve birbirleriyle (Mısır ve Anadolu kökenli olanlar) karışmışlardır. Evcil kediler yabani atalarından genetik olarak farklı değildir. Evcil kediler yabani atalarına yalnızca genetik olarak değil, morfolojik ve davranışsal olarak da çok benzerler. Seçilerek üretilmiş ırklarda morfolojik ve az da olsa davranışlar farklar olsa da [11] insan üretimi olan bazı sorunlu olup sorunlu olmadığı sanılan ırklar (rahatsızlık oluşturacak genetik hataları olan Scottish Fold, Manx kedileri ve kısa bacakları olan Munchin gibi ırklar) haricinde vahşi kedilere genetik olarak çok yakın olduklarından doğa da da evde de yaşamaya uygundurlar.

Bu Reklamı Kapat

İnsanlar tarafından seçilerek üretilmiş kedi ırkları ilk defa 1871’de Lonndra Crystal Palace’da düzenlenen bir kedi gösterisinde görüldü.[10]

*2017 Ocak ayında yayınlanan bir makalede Felidae ailesinin sistematiğinin yeniden düzenlemesinde Felis silvestris lybica yerine Felis lybica kullanılmıştır.[9]

[6] https://www.researchgate.net/publication/258157955_Mice_scats_and_burials_Unusual_concentrations_of_microfauna_found_in_human_burials_at_the_Neolithic_site_of_Catalhoyuk_Central_Anatolia

 [7] https://www.researchgate.net/publication/316880566_A_revised_taxonomy_of_the_Felidae_The_final_report_of_the_Cat_Classification_Task_Force_of_the_IUCNSSC_Cat_Specialist_Group

[8] https://en.wikipedia.org/wiki/Cats_in_ancient_Egypt

Bu Reklamı Kapat

[9]https://www.researchgate.net/publication/316880566_A_revised_taxonomy_of_the_Felidae_The_final_report_of_the_Cat_Classification_Task_Force_of_the_IUCNSSC_Cat_Specialist_Group

[10] https://www.researchgate.net/publication/253955800_The_Taming_of_the_Cat

[11] https://www.researchgate.net/publication/307444804_Health_and_Behavioral_Survey_of_over_8000_Finnish_Cats

Bu Reklamı Kapat

301 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Yazar Yok. Springerlink. (26 June 2019). Alındığı Tarih: 26 June 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  2. Yazar Yok. The New York Times. (26 June 2019). Alındığı Tarih: 26 June 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  3. Yazar Yok. The Linnean Society Of London, Biological Journal Of The Linnean Society. (26 June 2019). Alındığı Tarih: 26 June 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  4. Yazar Yok. Science. (26 June 2019). Alındığı Tarih: 26 June 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  5. Yazar Yok. Nature Ecology And Evolution. (26 June 2019). Alındığı Tarih: 26 June 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
2
  • Raporla
Cevap
Mahsun Yaşar
Mahsun Yaşar Lise öğrencisi

Eğer kastınız evcil kediler ise evcilleştirildiği için doğada yaşamasını kolaylaştıracak birçok özelliği eksilmiştir.

Vahşi yani doğada yaşayan kedi, evcil kediden oldukça farklıdır bu farklılık sadece fenotipe bakıldığında anlaşılır.

Evcil kedinin doğadaki yaşamı çok zor olacaktır. Rakipleri ondan çok daha güçlü ve antrenmanlıdır.

Bu Reklamı Kapat

Evde yaşayan kediler 12 yıl yaşarken, sokak kedileri 6 yıl yaşarlar.

121 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Yazar Yok. Kediler Kaç Yıl Yaşar?. (19 June 2019). Alındığı Tarih: 19 June 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  2. Yazar Yok. Evcil Kedi Ataları. (19 June 2019). Alındığı Tarih: 19 June 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
0
  • Raporla
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et