Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
2
Puan Ver

Kediler günümüzde evde mi yaşamaya daha uygundur doğada mı

2
135 görüntülenme
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Evcil kedinin evrimi

Moleküler araştırmalara göre Felidae ailesi cinsi 10-15 milyon yıl önce ortaya çıkmıştır,[1] evcil kedilerin içerisinde bulunduğu Felis cinsi 6-7 milyon yıl önce ayrılmıştır.[2] Evcil kedinin ata türü olan Felis silvestris, 2 milyon yıl önce görülmeye başlanan Felis lunensis'ten Orta Pleistosende 450-350bin yıl önce evrilmiştir. Kafatası incelemelerine göre F.silvestris'in bir soyu Geç Pleistosen'de (muhtemelen 50bin yıldan önce) yaklaşık iki milyon yıl boyunca yaban kedisi evriminin merkezi olan Avrupa'dan ayrıldı ve bu göç bozkır yaban kedisi (Felis silvestris ornata) fenotipinin ortaya çıkmasına eşlik etmiş olabilir.[3] mtDNA verilerine dayanarak yapılan bir çalışmaya göre bütün Felis silvestris alt türleri 230bin yıl önce ayrılarak oluşmaya başlamıştır. Evcil kedilerin genomunun çoğunluğunu yansıtan Felis silvestris lybica* 173bin yıl önce Asya vahşi kedisi (Felis silvestris ornata) ve Güney Afrika vahşi kedilerinden (Felis silvestris cafra) ayrı bir soy hattını sürdürmeye başlamıştır ve nihayetinde 131bin yıl önce F.s. lybica olarak ayrılmıştır.[4]

Evcil kedinin evcilleştirilmesi

İstanbul Boğazı'nın doğusunda ve batısında bulunan antik kedi mtDNA incelemelerine göre, Neolitik Çağ'da tarımın başlamasından ve Karadeniz'in güneydoğu Avrupa'ya doğru genişlemesinden önce F. s. lybica'nın Erken Holosen döneminin sonlarında (Yaklaşık 80bin yıl önce) Anadolu'ya girmeye başladığı bulunmuştur. İnsanların tarıma başlamasından önce Anadolu'da olan F. s. lybica[5] En az 9000 yıl önce Çatalhöyük'te yaşayanlar tarafından, hasatlarına zarar veren fareleri yedikleri için memnuniyetle yaşadıkları yerde kabul edilmiştir. [6] Kıbrıs’ta bulunan, M.Ö 7500’e tarihlenen gömülü insan ve kedinin birlikte bulunduğu iskeletler evcil kedinin kökeninin Anadolu olduğunu desteklemiştir.[5] Ayrıca kediler Anadolu'dan bağımsız olarak 4000 yıl önce Mısır'da da ehilleştirilmeye başlanmıştır.[7] Ayrıca buna destekleyici olarak ilk kedi başlı tanrı Mısırın ilk hanedanlığı zamanında (M.Ö 2920–2770) ortaya çıkmıştır.[8]

Genetik analizlere göre Mısır’da kutsal sayılan kedilerin ticareti M.Ö 1700’lerde yasaklanmış olmasına rağmen Mısır’daki kedilerin Eski Dünya’nın çoğuna yayılmıştır. [5]

Sonuç olarak kediler Anadolu’dan ve Mısır’dan çeşitli ticaret yolları ile tüm dünyaya yayılmıştır, insanlarla birlikte yaşamayan bazı popülasyonlarla ve birbirleriyle (Mısır ve Anadolu kökenli olanlar) karışmışlardır. Evcil kediler yabani atalarından genetik olarak farklı değildir. Evcil kediler yabani atalarına yalnızca genetik olarak değil, morfolojik ve davranışsal olarak da çok benzerler. Seçilerek üretilmiş ırklarda morfolojik ve az da olsa davranışlar farklar olsa da [11] insan üretimi olan bazı sorunlu olup sorunlu olmadığı sanılan ırklar (rahatsızlık oluşturacak genetik hataları olan Scottish Fold, Manx kedileri ve kısa bacakları olan Munchin gibi ırklar) haricinde vahşi kedilere genetik olarak çok yakın olduklarından doğa da da evde de yaşamaya uygundurlar.

İnsanlar tarafından seçilerek üretilmiş kedi ırkları ilk defa 1871’de Lonndra Crystal Palace’da düzenlenen bir kedi gösterisinde görüldü.[10]

*2017 Ocak ayında yayınlanan bir makalede Felidae ailesinin sistematiğinin yeniden düzenlemesinde Felis silvestris lybica yerine Felis lybica kullanılmıştır.[9]

[6] https://www.researchgate.net/publication/258157955_Mice_scats_and_burials_Unusual_concentrations_of_microfauna_found_in_human_burials_at_the_Neolithic_site_of_Catalhoyuk_Central_Anatolia

 [7] https://www.researchgate.net/publication/316880566_A_revised_taxonomy_of_the_Felidae_The_final_report_of_the_Cat_Classification_Task_Force_of_the_IUCNSSC_Cat_Specialist_Group

[8] https://en.wikipedia.org/wiki/Cats_in_ancient_Egypt

[9]https://www.researchgate.net/publication/316880566_A_revised_taxonomy_of_the_Felidae_The_final_report_of_the_Cat_Classification_Task_Force_of_the_IUCNSSC_Cat_Specialist_Group

[10] https://www.researchgate.net/publication/253955800_The_Taming_of_the_Cat

[11] https://www.researchgate.net/publication/307444804_Health_and_Behavioral_Survey_of_over_8000_Finnish_Cats

118 görüntülenme
Puan Ver
1
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
1

Eğer kastınız evcil kediler ise evcilleştirildiği için doğada yaşamasını kolaylaştıracak birçok özelliği eksilmiştir.

Vahşi yani doğada yaşayan kedi, evcil kediden oldukça farklıdır bu farklılık sadece fenotipe bakıldığında anlaşılır.

Evcil kedinin doğadaki yaşamı çok zor olacaktır. Rakipleri ondan çok daha güçlü ve antrenmanlıdır.

Evde yaşayan kediler 12 yıl yaşarken, sokak kedileri 6 yıl yaşarlar.

Puan Ver
0
Puan Ver
Teşekkür
Paylaş
0
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Halkın ekmeği ve sığınağı olması yetmez, kitapları da olmalıdır. Zihni açlıktan ölen birinin karnının dolu olmasının pek bir değeri yoktur.”
Mark Twain