Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Emre Kılıçaslan
Üye
0

İyi dediğimiz şeyler neden iyidir, insanlar neden genel bir iyilikten bahseder?

666 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
2 Cevap
Azra Deniz
Azra Deniz
3,150 UP
Üye

Bu soru aslında "Kötü olan bir şey; Tanrı onu kötü ilan ettiği için mi, yoksa o şey kötü olduğu için mi Tanrı kötü ilan eder?" sorusu ile çok benzer nitelikte. İyi dediğimiz şeylerin iyiliğine dair bir kanıt var mı? Biraz da bunu sorgulamak lazım aslında. "İyi" diye adlandırılan şeyler toplumun ahlaki yapısına bağlıdır. Toplumun çoğunluğu neyi iyi göriyorsa onu iyi kabul eder, ona uymayanı dışlar. Farklı toplumlarda ve kültürlerde bu ayrımı net bir şekilde görebiliriz. Kimi toplumda "iyilik" kavramı beden üzerinden ilişkilendirilirken, kimi toplumlar da davranış açısından ilişkilendirmiştir. İnsanların genel bir iyilikten bahsetmesi duyulan ihtiyaçlardan yola çıkar. İnsan hep bir anlam arama içerisindedir. Hep bir mucizeye, açıklamaya veya en basit tabiri ile tanrıya ihtiyaç duymuştur ve bir takım olayları toplumsal olarak nitelendirmiştir. İnsanın hayatta kalmaktan ziyade yaşadığı hayattan zevk alması da gerekir. Ve bunu ancak bir şeylere anlam yükleyerek yaparlar. İyi ve kötüyü yaratmak, güzellik algısını çıkarmak, Tanrıya olan inanç, hayatın anlamına göre yaşamak. Bunlar insana doğuştan gelen ihtiyaçlardan bazılarıdır. Bunlar olmasaydı insanı hayatta tutmak için de bir sebep olmazdı.

1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Esat Kudret
Esat Kudret
119K UP
Akıl yürütmeyi öğrenmeye çalışan bir öğretmenim.

Evrimimizin, türümüzü ortaklaşmaya mecbur edişinden gibi sanki...

Bir şeyi iyi olarak niteliyorsak, ya aklımıza, mantığımıza yattığı ya düşünce ve duygularımızla örtüştüğü ya da yaşadığımız coğrafyanın “ iyi” kategorisine uyduğu içindir. Dolayısı ile bizim iyi dediğimiz şey kimi yerde “nesnel-genel” olarak ifade edilen iyi tanımı ile örtüşse de bizim için ve öznel olarak iyidir.

İyi tanımının nesnelliği de aslında kendi içinde bir öznellik taşır. Ancak onu nesnel kategorisine sokmamıza vesile olan şey “evrensel ölçekte” genel geçer kabul görmesidir.

Tüm Reklamları Kapat

Bu tür öznel değerlendirmeler tıpkı yazılı hukuk ve yazısız ahlak kuralları gibi hem toplumdan topluma hem de aynı toplumda zamanla değişebilmekte; bir zamanlar iyi olan (aslında genel geçer kabul gören demek daha doğru olur) bu vasfını yitirmekte, kötü olarak ifade edilen ise evrimleşip olağanlaşabilmekte ve dolayısı ile iyi (zamanla) sayılabilmektedir.

Örneğin “savaş karşıtlarının” bir zamanlar hain ve kötü ilan edildiği bir coğrafyada bugün buna vesile olan askerlik hizmetinin, savaşı ve ölümü çağrıştırdığı, kutsadığı “gerekçesi ile” reddi ve bunun üzerinden var olan “vicdani ret”çilik, henüz toplumsal normlar açısından genel geçer iyi olarak sayılmasa da en azından kötü olarak tanımlanmamaktadır.

Dünya genelinde insanların genel bir iyilik kavramından bahsetmesi meselesi aslında “güzel” olarak adlandırabileceğimiz türümüzün empatik yanının gelişkinliği ile ilgilidir. Bu biraz da toplumsal varlık oluşumuzun genetiğimize kazıdığı ortaklaşa yaşamın bir dayatması.

Temel ahlak kuralları ile yazılı-ve yazılı olmadan önceki hukuk kuralları zamanla sadece mensubu olunan topluluğu bağlamakla kalmamış bu kuralların bir bölümü ilgili toplulukların dışında ve dost yahut düşman fark etmeksizin temas alanlarında her topluluğu kapsayan ve empatik temelde uzlaşılan kurallara dönüşmüştür. Örneğin savaş esirlerine insani muamele günümüzde de geçerli olan bir evrensel normdur. (Uyulsa da uyulmasa da)

Tüm Reklamları Kapat

Farklı toplulukların insanlık tarihi boyunca temas noktaları arttıkça kültürel, ahlaki, sosyal vb. alışverişleri artmış ve adı konmamış bir dünya toplumunun temel ahlaki ve hukuksal normlarının yine empatik temelde temelini atmıştır. Bugün bunun en güzel meyvesi Evrensel İnsan Hakları Bildirgesi ile Çocuk Hakları Sözleşmesidir.

Burada üzerinde sık sık durduğumuz empati doğrudan anlamı ile kendini başkasının yerine koymak şeklinde kullanılmıştır. Yani daha bir halk dili ile: Kendimize, ailemize, sevdiklerimize, topluluğumuza ve toplumumuza yapılmasını istemediğimiz şeyi, aynı silsile ile başkasına, başkasının ailesine, başkalarının topluluğuna ve toplumuna reva görmemektir.

Dünya genelinde insanlığın genel bir iyilikten bahsetmesinin ve en kötü olanımızın bile “yaşasın kötülük” diyememesinin temelinde bu adı konmamış ortaklaşma yatmaktadır diye düşünüyorum. Fena mı? Hiç de değil…

0
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close