Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
1

İnsanlar neden kendi görüşünü ya da durumunu tek kelime ile anlatıp kendini bir kalıba sokar?

İnsanlar kendini neden tek bir kalıba tek bir kelimeye sığdırıyor anlayamıyorum. Örneğin kişi heteroseksüsel olduğunu söylediğinde kendi cinsinden hoşlanmayacağını nereden bilebilir?
116 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
2 Cevap
Kabul Edilen Cevap
Ufuk Derin
Ufuk Derin Öğrenci-Okur

Sizin bahsettiğiniz anlamı ile "kendimizi bir kalıba sokmanın" o kadar kötü olduğunu düşünmüyorum.

İletişim kurarken kendi durumunuzu/görüşünüzü karşınızdaki kişiye aktarmanız gerekir. Bu yüzden önce devasa olasılık yığınından bir eleme yapmak için "özet" niteliğinde "bir kelime" söylersiniz. Bu bir kelime bütün durumunuzu ifade etmez, bu kelimeyi aktarırken bilgi kayıpları yaşanır ama devasa olasılık yığınından kendinize uygun olanı makul seviyede/kısa sürede ayıklayıp kendinizi ifade etme şansı sağlar. İletişim ilerledikçe o konu üzerine daha ayrıntılı ifadeler ile o bilgi kayıplarını da kapatırsınız. Yani kendinizi o tek kelimelik kalıptan çıkarıp ayrıntılı ifade etmeden önce iletişimi hızlandırmak için bu gereklidir.

Bu Reklamı Kapat

Örneğin ben öğrenci olduğumu söylediğimde aslında kendimi tam ifade etmedim. "Nerede okuyorum, ne okuyorum, memnun muyum, istiyor muyum, notlarım nasıl?" gibi birçok detayı söylemedim. Ama mesleklerin olasılık yığınından makul seviyede bir ayıklama yapıp iletişimi kolaylaştırdım. Daha sonra "öğrenci" olmamla ilgili bu geçici kalıbı kırıp kendimi daha ayrıntılı anlatabilirim.

Aynı şekilde felsefi pozisyonlar çok geniş bir yelpazede olduğu için kendi görüşünüzü birkaç kelime grubu ile ifade etmek çoğu zaman zorlayıcı olabiliyor, sizin görüşünüzü tam olarak yansıtmayabiliyor ancak iletişimin başında genel bir çerçeve sağlıyor. Agnostik olduğumu söylediğimde size tam olarak ne düşündüğümü söylemiyorum ama en azından kısa süre içinde o devasa felsefi pozisyon sklalası içinde ufak bir yakınlaştırma yapıyorum. İletişim devam ederse kendi görüşümü ya da "agnostik" dediğimde ortaya çıkacak olan bilgi kayıplarını/yanlış ifadeleri de düzeltebilirim.

Bu Reklamı Kapat

Heteroseksüel olduğumu söylediğimde de çok ayrıntılı bir bilgi vermiş olmuyorum. Cinsel yönelim de bir skala. Ben, ister kendimi fark etmiş olayım ister olmayayım. Tamamen düzcinsel ya da tamamen eşcinsel arasında herhangi bir yerde olabilirim. Ama benim bunu ifade ediş biçimim kendimi şu anda bu şekilde tanıdığımı gösterir ve bu şekilde kendimi kolay ifade etmiş olurum.

Bu biraz "Nerelisin?" diye sormaya benziyor. Ülke ismi verebilirim ama bu benim ile ilgili size net bir bilgi sağlamaz. Daha sonra "Hangi il, nasıl bir yer, memnun muyum?" gibi sorularla konunun ayrıntısına girebilirim ama o ülke ismini söylemem iletişim esnasında geçici bir kolaylık sağlar. Hatta nereli olduğumu belki de yanlış biliyorumdur. Ama kendimi bu şekilde tanıyorum ve şu andaki durumum da bu ise iletişim esnasında kendimi "şu anda" söyle ifade etmem bir sorun oluşturmaz.

195 görüntülenme
Bu cevap, soru sahibi tarafından kabul edilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
4
  • Raporla
Cevap
Yasin Kayalar
Yasin Kayalar Bilim ve felsefe okuru

Bence sorun daha çok insanlarda değil de insan olarak iletişim teknigimizin dil olmasında. Dil konusunda ise herkesin zihninde dil ve kavram kalıpları altında öznel bir 'sözlük' olduğunu daha da öteye 'gidersek' öznel bir düşünce dünyası olduğunu çok açık görebiliriz. Hepimiz birşeyi tanımlarken dilin sözcük kapasitesine göre aynı veya benzer kelimeleri kullanmak zorunda olmamıza rağmen düşünce dünyasındaki durum son derece öznel bir durumda olabilir. Yani kişinin algılama biçimi,düşünce biçimi kelimelere her zaman tam biçimiyle yansımaz. Bu yüzden dil üzerine sorgulama yapmayan ve kendi zihnindeki kavramları, algılama biçimini, bir kavramın kendisi için ne ifade ettiğini veya ne anlama geldiğini sorgulamayan kişiler kendi zihinlerini kavram şartlanmalarına mahkum etmiş olurlar. Çünkü kavramların üzerine gidince insan görür ki kavramların altında bir çok mutlak gibi algılanan sınır, kategorileştirme veya anlam silikleşmeye başlar. Çünkü dilin kullanımı özünde çok naif ve esnektir. Ve her insanın öznel deneyim ve düşünce dünyasına göre kavramların tetiklediği ve harekete geçirdiği anlam farklıdır.

Örneğin ;

Bu Reklamı Kapat

'Hücre' kelimesini duyan bir biyolog için bu hemen kendi deneyimleri nedeniyle (deneyimle şekillenmiş özgün zihin yapısı) biyolojik hücreyi ifade eder.

"Hücre' kelimesini bir gardiyan duysa onun öznel deneyimi nedeniyle bu 'hapishane hücresi' anlamını baskın olarak tetikleyecektir muhtemelen.

Bu Reklamı Kapat

Bu örnek bizim için dil ve kavram konusunda öznel algılama biçimimizin ve düşünce dünyamızın ne kadar belirleyici olabileceğini göstermektedir. Dil bilimciler de bu özelliğe tamamlayıcılık derler. Çünkü burada aslında beyin mesela ikinci örnekte bir 'tamamlama' yapmakta 'hücre' dendiğinde bunun başına kendi yapısına göre aslında 'hapishane' kavramını 'gizlice' eklemiş olmaktadır. Gördüğünüz üzere zihin dili düşünce dünyası için oldukça farklı şekilde kullanmakta ve işlemekte. Bu o kadar ki başta dediğim gibi o kişinin zihninde özgün bir 'sözlük' yaratacak kadar etkili bir durum. Her zihnin öznel durumu veya yapısı parmak izlerimiz kadar aslında özel bir tablo çiziyor.

Bu açıdan kelimelerin kendi zihnimizde hangi anlamı tetiklediğini, hangi anlam yankısına neden olduğunu iyi keşfetmemiz ve 'kendimizi' tanımamız gerek. Kendimizi kendimiz tanımadan başkasına doğru zaten anlatamayız ve kendimizi kendimiz bile aslında doğru tanımlamamış durumda oluruz. Üstelik işin daha ironik ve kronik hali kişiler kendilerini ifade ederken sadece kalıba soksalar iyi. Yani sadece ifade ederken kalıba soksalar iyi bir çok insan kendini bu kalıplara gerçekten de mahkum ediyor farkında olmadan. Çünkü 'fikir ve kavram gelenekciligi' çok çok yaygın bir durumda insanoğlu arasında. Yani bir konuyu değerlendirken başkaları gibi düşünmek, onlar gibi algılamak, onların algılama biçimini o konuda mutlak kabul etmek, onların algılama ve düşünce şeklini kriter veya referans almak. Bu çok büyük bir hatadır. Çünkü onların algılama biçimi hiç bir biçimde mutlak bir kriter değildir. Bu basit gibi görünen hatayı bir çok insan farkında dahi olmadan yapar.

Kısacası sorunun esas kökeni aslında dil ve kavramların düşünme biçimimiz açısından oldukça belirleyici olabilmesi (hem ifade eden bakımından hem de karşıdaki kişi açısından. ) Özellikle kavram sınırlarına kendini mahkum eden kişi için kavramlar direk belirleyici hale gelmiş oluyor. Yani bu kişinin düşüncelerini kavramlar ve kavramların o kişide ne ifade ettiği belirlemeye başlıyor. Çünkü o yukarıdaki örnekteki gibi kendi deneyimlerine (buna düşünce deneyimleri de dahil) dayalı kavram sınırlarına kendini hapsetmiş oluyor. Oysa bilinç için doğru olan sıralama bilinç için kavramların belirleyiciliği değil onların sadece bir araç olduğu esas olanın bilincin onları kontrol etmesi, denetlemesi, kullanması ve belirlemesi olmalıdır. Unutmamak gerekir ki bilinç zaten gerçekte 'kullanan' durumunda. Yani biz düşüncelerimizi onlara yansıtmaya çalışan durumundayız. Gerçek işleyiş ve durum zsten bu. Ama onların belirleyici olduğu durumda artık bilinci onlar ve onların sınırları yönetmeye başlamış olur. Bu ise kişinin bir çok konuda yanılmasına sebep olabilecek bir durumdur.

136 görüntülenme
1
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.