Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
0
Puan Ver

Genlerimizin ne kadarı işlevsel, ne kadarı nötrdür? Nötr genler evrimsel süreçte neden yok olmadı?

2
Teşekkür
Hatırla (1)
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Aslında "nötr genler" diye bir kavram yok. Nötr mutasyonlar ile karıştırıyorsunuz muhtemelen. Ancak fonksiyonlarına göre genleri birkaç farklı kategoriye ayırmak mümkün; en meşhuru işleve bağlı olarak yapılan ikili sınıflandırmadır: Protein kodlayan genler (her zaman aynı anlama gelmese de bunlara çoğu zaman "eksonlar" da denir) ve protein kodlamayan genler.

Protein kodlamayan genler de intronlar, çöp DNA ve regüle edici kodlar (cis- ve trans- regülatör elementler), tekrar eden diziler, telomerler gibi alt başlıklara ayrılabilir.

Bunlar da işlevlerine bağlı olarak daha alt başlıklara ayrılabilir. Örneğin regüle edici kodlar; transkripsiyon faktörleri, operatörler, susturucular, güçlendiriciler, teşvik ediciler, yalıtıcılar gibi alt gruplara ayrılabilir.

Genomumuzun sadece %1 civarı protein kodlamaktadır; geri kalanı diğer kategorilerdeki dizilerdir. Bunların bazıları çeşitli seviyelerde regülasyon görevine sahiptir, bazı diğerleri atalardan kalma körelmiş sahtegenlerdir ("pseudogene").

Bunların genomlarda halen bulunma nedeni, bazı körelmiş organların tamamen vücuttan kaybolmaması ile aynıdır. Kimi zaman başka görevler üstlenebilirler, kimi zaman işlevsel bölgelere çok yakın oldukları için elenemezler (işlevsel genlerle birlikte "sürüklenirler"), kimi zaman zararları yok denecek kadar az olduğu için korunurlar, kimi zaman doğrudan protein-odaklı işlevleri olmasa da genomun katlanmasında ikincil görevler alabilirler ve daha nicesi...

Doğrudan aynı konu olmasa da, zararlı mutasyonların popülasyondan neden elenmediğiyle ilgili olarak şu yazımızı okuyarak, "zararlı" olarak addedilen şeylerin neden her zaman %100 elenmediğiyle ilgili genel bir fikir edinebilirsiniz.

155 görüntülenme
Puan Ver
5
Puan Ver
Teşekkür (2)
Paylaş
5

DNA'mız intron ve exon kısımları içerir. Exon kısımlar genlerin bulunduğu ve protein sentezinde görev alan kısımlardır, intronlar ise DNA'nın boş kısımlardır. DNA'nın yüzde 1,5'undan azı protein sentezinde kullanılır.

Peki neden intron kısımlar var ? Çünkü genleri korumak için. DNA güneş ışınından dahi mutasyona uğrayabilir. Eğer intron kısımlar olmasa bu mutasyonların hepsi gen bölgelerinde gerçekleşicek ve bizi etkiliyicektir. İntron kısımların varlığı, mutasyonların gen bölgelerinde oluşması olasılığını azaltmaktadır.

DNA, pre-mRNA ve mRNA
DNA, pre-mRNA ve mRNA

Ayrıca DNA telomerleri de içerir bunlar DNA'nın sonunda tek zincirli belirli tekrarlanmış nükleotitlerdir. Telomerler DNA'yı korur. DNA her replikasyon sırasında bazlarını kaybeder, bu kayıp telomerlerden gerçekleşir ve kayıbın genlerden olması engellenir. Yaşlanmanın bir nedeni de budur.

telomer
telomer
108 görüntülenme
Puan Ver
1
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
1
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Doğal Seçilim kör bir saatçidir, çünkü geleceği göremez, sonuçları planlamaz, görünür hiçbir amacı yoktur. Buna rağmen Doğal Seçilim'in sonuçları bize tıpkı usta bir saatçinin elinden çıkmış gibi bir tasarım hissi verir, bizi tasarım ve planlama illüzyonu ile etkiler.”
Richard Dawkins