Sorulara Dön
7
Biyoloji & Genetik

Genetik materyal fenotipi NASIL etkiler?

Bu soru daha önce sorulmuştu ama verilen cevaplar hep lisede öğretilen şeylerdi. Ben burada nasıl olduğunu soruyorum. Örneğin çok küçük bir maddenin, bir genin kendisine göre çok büyük olan saç tipini, rengini belirlemesi işlemi nasıl gerçekleşir? Buradaki süreç nasıl işler?

2
105 görüntülenme
Hatırla (3)
Takip (1)
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Insan embriyosunu ele alacak olursak, ovulasyondan sonra yumurta hücresi spermle birleştiğinde iki haploid hücre çekirdeği birleşip diploid hücre çekirdeğini oluşturur ve daha bu esnada yeni bir genetik materyal hazırlanır. döllenmiş yumurta fallopi tüpünden rahme inerkenki 4-5 günlük yolculuğunda seri bölünmelerle büyüyerek blastokisti oluşturur. Blastokist rahim duvarına ulaşıp tutunduğunda hamilelik başlar. blastokistin dış çeperini oluşturan hücreler plasentayı oluşturur. Içini dolduran hücre yığını ise "embriyonik disk" dediğimiz bir disk şeklinde katman katman dizilirler ve yer değiştitirler (göç ederler). Bu değişimin ana nedenleri bilinmiyor ama ısı, anneden hücrelere geçen bir çok faktörün varlığı söz konusu.

Insandaki embriyonik disk dış katman (ektoderm), orta katman (mezoderm) en altta endodermi oluşturur. Ektoderm; deri ve sinir sistemini,  mezoderm; kan, kas ve kalbi, endoderm ise; bağarsak, akciğer, karaciğer, pankreası gibi organları oluştutur.

Bu durumda hücre farklılaşmaya ilk olarak ektoderm mi, mezoderm mi yoksa endoderm mi olacağına karar vererek başlar. Bunlardan birine dönüştüğünde bazı genler açılıp bazı genler kapanacaktır. Ikinci kararını misal endoderm içindeyse bağırsak mı, akciğer mi, pankreas mı olacağına karar vererek yapar. Bu da yine bir takım genlerin açılıp kapanmış olmasını gerektirir. Pankreas içindeyse endokrin pankreas hücresi, endokrin pankreas hücresindeyse pankreatik beta hücresi gibi adım adım gider. Burda şöyle bir anoloji yapabiliriz. Bu sizin küçük bir bebek olarak Dünya'ya gelip yaşadığınız çevre, konuştuğunuz dil, anneniz, babanız öğretmenininz gibi etkilendiğiniz insanlar, ulaşabildiğiniz eğitimle zaman içinde futbolcu mu, bankacı mı öğretmen mi gibi bir meslek edinmenize benzetilebilir. Her bir hücreyi etkileyen faktörler de ikiye ayrılır:

1. Sitoplazmik faktörler (bunlar net olarak bilinmiyor)

2. Hücreler arası etkileşim: growth factör adı verilen yaklaşık 150-200 çeşit protein. büyüme faktörü ismi çalışıldıkları deney kablarından kalmış, aslında bunlar gen. Birbirine temas halindeki hücreler bu büyüme faktörlerini birbirlerine gönderiyorlar. Aynı hücreye farklılaşmış iseler bu faktörler alıcı hücre reseptörlerine bağlanıp birbirini etkileyip birlikte çalışabiliyorlar, fakat biri kemik biri kasa farklılaşmışsa birbirini etkileyemiyorlar. Yani yine kendinizden örnek verebiliriz. Okulda matematikten, tarihe birçok dersi alırken meslek seçimine geldiğinde sadece mesleğinizle ilgili derslere yoğunlaşmanıza benzetilebilir.

Canlı oluştuktan sonra da iş bitmiyor. Beyin hücreleri gelişimi tamamladıktan sonra artık fazla değişiklik göstermezken bağırsak hücreleri birkaç günde bir, kan hücreleri birkaç haftada bir, pankreas hücreleri yılda bir gibi yenilenmeye ihtiyaç duyar. Bunu sağlayan "kök hücreler"dir. Nasıl yaptıklarını bilmiyoruz ama kök hücreler kendilerini yenileyebiliyor ve yine bulundukları yöredeki diğer hücrelere yani yenilenmesini sağlayacağı hücrelere dönüşebiliyorlar. Bunlara yetişkin kök hücreleri diyoruz. Bunların embriyonik kök hücreden farkı farklılaşmanın başka bir aşamalarında olmaları. Yani kan kök hücresi, deri kök hücresi gibi.. ama yine yüksek bir farklılaşma güçleri var. Bir kan kök hücresi (hematopoietic stem cells) alyuvar, akyuvar ve her türlü kan hücresine dönüşme potansiyeline sahip.

Tüm bu hücre farklılaşması (günümüzde epigenetiğin rolü de araştırılıyor) DNA'nızdaki onca bilgiden hangi bilginin kullanılacağının belirlenmesini sağlayan süreç. Bundan sonra hücrenin yapması gereken uyarı geldiğinde üretilecek proteinin kodunu çekirdek DNA'sındaki yerinden bir kopyasını çıkarmak bu gen parçasını hücre sitoplazması içinde çoğaltmak ve proteinin görevini icra etmesi.

198 görüntülenme
4
Paylaş
4

Kaynaklar

  • Ç. M. Bakırcı. Hücre Kaderi Ve Hücre Başkalaşması. (24 Haziran 2011). Alındığı Tarih: 03 Ocak 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı

Geniş anlamda bilgim yok aşamaları hakkında fakat bir örnekle bildiğim kadarını anlatmaya çalışacağım. Her şey dna dizilimindeki genlerle kontrol ediliyor ve bu dna aracılığıyla yönetiliyor. Saç renginden örnek verecek olursak bu bilgi hücrelerimizdeki ilgili gen bölgelerinde mevcuttur ve aktifleşir. Bu da melanin pigmentinin salgılanmasıyla olur. Dna mız bunu yönetir. Kaynakta tam olarak sorunun cevabı yok fakat burda anlatmak istediğim şeyi kaynaktan bulabilirsin.

0
Paylaş
0

Kaynaklar

  • Çağrı Mert Bakırcı. Bebeklerin Göz Ve Saç Renkleri Neden Değişir?. (03 Ocak 2020). Alındığı Tarih: 03 Ocak 2020. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et