Gece Modu

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu yazı, İnsanın Evrimi yazı dizisinin 32. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

İnsanlarda gözün, daha doğrusu irisin rengi, orijinal olarak kahverengi bir kimyasal olan melanin pigmentine bağlı olarak değişir. Yani irisin ne kadar renkli olacağı, ne kadar melanin pigmenti bulunduğu ile ilgilidir. Daha az melanin pigmenti bulunan gözler daha açık renkte, daha çok melanin pigmenti bulunan gözler ise daha koyu renkte gözükür.

Tabii ki melanin salgısının düzeyiyle ilgili bilgiler genetik olarak aktarılır, bu sebeple bazı genetik hesaplamalarla soy ağaçlarındaki bireylerin (büyük baba, büyük anne gibi) göz rengi bilinen anne ve babaların çocuklarının göz rengi yaklaşık olarak tahmin edilebilir. Ancak bu konu sandığınız kadar tekdüze ve kolay olmayabilir; bu konuda bilgi almak için buradaki yazımızı okuyabilirsiniz.

Yenidoğanların irislerindeki pigmentin dağılımı henüz tamamlanmamıştır; yani bu pigmentin salgısı doğum sonrasında da devam etmektedir. Koyu tenli bebeklerde gözler de koyu renk doğar ve çoğunlukla öyle kalır; çünkü vücudun genelinde melanin salgısı yüksektir. Açık renklilerde ise göz genellikle mavi ya da grimsi olur, sonrasında ise koyulaşır. İşte bunun sebebi, doğumdan sonra salgısı devam eden melanin pigmentidir; pigment miktarı arttıkça göz de koyulaşır.

Bebeklerde henüz gelişim tamamlanmadığı çok ilginç bir diğer durumdan bile anlaşılabilir: Bebeklerde, ışık miktarına göre göz kaslarının kasılarak göz bebeğini daraltıp genişletmesi, kasların hücreler üzerine baskı yapıp gevşemesine ve bu sebeple melanin pigmentinin dağılımını etkileyerek gözde renk değişimlerine sebep olabilmektedir. Bu, yetişkinlerde de gözlenebilir; ancak bebeklerde renk değişimi çok daha bariz olur.

Ancak genel olarak bebeklerde göz rengi doğumdan sonraki ilk 6-9 ayda değiştiğini ve 9-12. ayda tamamen sabitlendiğini söyleyebiliriz. 

Saçlarda da Durum Benzer

Benzer şekilde de saçların renk değiştirmesinin sebebi, bir tür melanin pigmenti olan ömelaninin salgısının devam etmesinin saçların rengini değiştirmesidir. Fazla melanin, saçları koyu yaparken, az melanin açık renkte saçlara sebep olur. Melanin salgısının devam etmesi, koyulaşmaya sebep olmaktadır. 

Bunların evrimsel açıdan doğrudan bir anlamı olmasa da, dolaylı yoldan iki açıklama yapılabilir:

  1. İnsanların iki ayak üzerine kalkması, dört ayaklıyken daha stabil olan gebeliğin süresinin kısalmasına sebep olmuştur. Bu sebeple doğan bebekler, tam olarak "hazır" olmadan doğmaktadır ve bu duruma henüz insanların adaptasyonu tamamlanmamıştır. İşte bu sebeple doğan bebeklerde melanin salgısı kesilmez ve bebek, olması hedeflenen son haliyle doğamaz. Yani iki ayaklılığa geçiş ve bu süreçteki evrim, bu tip başka yan etkiler de doğurmuştur.
  2. İnsan, çok güneş alan Afrika'dan, az güneş alan kuzey bölgelere göçmüş bir hayvan türüdür ve güneşteki bu değişim, insanın göz ve saç renginde, daha doğrusu melanin pigmenti ve bu pigmentin kullanımında değişimlere sebep olmuştur. Bu etkilerle ilgili buradaki yazımız okunabilir.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 3
  • 3
  • 4
  • 1
  • 0
  • 1
  • 2
  • 1
  • 0
  • 1
  • 1
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • T. Reece. When Do Babies' Eyes Change Color?. (2014, Aralık 18). Alındığı Tarih: 14 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Parents
  • B. Dubow. Eye Color: How It Develops And Why It Changes. (2019, Temmuz 14). Alındığı Tarih: 14 Temmuz 2019. Alındığı Yer: All About Vision
  • M. Floss. Why Do Babies' Eyes Change Color?. (2019, Temmuz 14). Alındığı Tarih: 14 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Mental Floss

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/10/2019 19:36:11 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/216

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!

İnsan Kuyruğu: Kuyruklarımızı Ne Zaman, Ne İçin, Nasıl Kaybettik?

İnsanlarda Deri Renginin Evrimi ve Kılların Seyrelmesi Üzerine...

Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Yapmayı düşündüğünüz işlerle nam salamazsınız.”
Henry Ford
Geri Bildirim Gönder