Sorulara Dön
1
Fizik & Kuantum

Genel görelilik kuramı ne gibi yenilik getirdi?

Genel görelilik kuramı bize tam olarak neler kazandırdı?

1
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Genel görelilik kuramının çok farklı şekillerde bilim dünyasında çığır açtığını söylemek mümkün. Öncelikle Einstein’in kuramından önce elimizdeki en tutarlı yerçekimi kuramı Newton’ın Yerçekimi Teorisi idi. Bu teori günlük hayatımızda oldukça güzel işliyordu ve birçok mühendislik hesabımız için yeterli oluyordu. Ancak kuramın açıklamakta yetemediği bazı noktalar oluyordu: Merkür’ün yörüngesindeki sapma gibi. Merkür’ün yörüngesindeki bu sapma Newton’ın matematiğiyle açıklanamıyordu. Bu problem Einstein’ın da ilgisini çekmişti ve geliştirdiği genel görelilik matematiğiyle bu sapmayı kolayca açıklayabildi. Yani Newton fiziğinin yetmediği yerleri Einstein doldurdu diyebiliriz. Hatta günümüz fizikçileri de Einstein’ın yetmediği yerleri (karadeliklerin içerisindeki tekillikler gibi) dolduracak bir fizik geliştirme peşindeler.

Bu kuramın en büyük farkındalık yaratan getiri ise uzay-zaman anlayışımızı kökten değiştirmiş oluşu. Einstein’dan önce kütle çekimi bir kuvvet olarak düşünüyor ve bu kuvveti; cisimlerin kütlelerinin birbirlerine uyguladıkları etkleşimler olarak algılıyorduk. Mesela Dünya’nın kütlesi Ay’ın kütlesi ile etkileşiyor ve etki-tepki dahilinde birbirlerini çekiyorlardı. Ancak Einstein kütle çekim kuvvetinin aslında bir kuvvet olmadığını ve cisimlerin uzay-zaman örtüsünü bükmelerinin bir sonucu olarak açıklıyordu. Dünya’nın kütlesi Ay’ı çekmiyordu; Ay, Dünya’nın kütlesinin yarattığı uzay-zaman eğriliğinde dolanıyordu. Aynı şekilde Dünya üzerindeki insanları kendine doğru çekmiyordu, biz insanlar Dünya’nın yarattığı uzay-zaman eğriliğinde Dünya’da doğru düşüyorduk. Newton’ın anlayışı kütleye dayandığı için ışık gibi kütlesiz parçacıkların uzayda bükülmemesi gerekiyordu. Einstein ise ışığın da uzay-zamandaki eğrilikleri takip etmek zorunda olduğunu ve büküleceğini söylüyordu. Tutulmada yaptığı deneyle bunu ortaya koydu ve bu deney zamanın gazetelerinde bilimsel bir çığır olarak manşetleri kapladı. Günümüzdeyse astronomlar bu efekti (kütleçekimsel mercekleme) verimli bir şekilde kullanarak çok uzaklardaki gökcisimlerini görüntüleyebiliyorlar.

Einstein’ın yaptığı deney ve geliştirdiği görelilik teorisiyle zamanının medyasında yaptığı etki.
Einstein’ın yaptığı deney ve geliştirdiği görelilik teorisiyle zamanının medyasında yaptığı etki.
Forvet

Bu konsepti daha iyi anlamak için bu videoyu izleyebilirsiniz.

Ayrıca genel göreliliğe göre zaman dediğimiz şey bir tarafını uzay olarak gördüğümüz madalyonun diğer yüzüydü. Yani uzay-zamanın iç içe, ayrılamaz olduğunu söylüyordu. Uzay-zamanın 3 boyutlu algılayabildiniz evrenin 4. boyutu olduğunu söylüyordu. Evrende mutlak olan şey zaman değildi, zaman tam tersine oldukça göreceliydi. Einstein mutlak olanın vakumdaki ışık hızı olduğunu söylüyordu. Cisimler ışık hızına yaklaştıkça (ki kütleli hiçbir madde ışık hızına ulaşamaz, ışık hızı evrenimizin adeta hız sınırıdır) zaman algıları değişiyor yavaşlıyordu. Çünkü zaman olarak algıladığımız şey aslında uzay-zamandı ve zaman etkileşimi de evrenin hız sınırı olan ışık hızı ile gerçekleşiyordu. Mesela bir düşünce deneyi yapacak olursak: Eğer hayatı Güneş’ten evimize gelen bir fotonun gözünden görebilseydik, yayılımından emilimine kadar hiçbir an geçmezdi. Işık hızıyla hareket ettiğinden foton için bir zaman algısı oluşmamış olurdu. Böylece onun perspektifinden foton her yerde aynı anda varolurdu.

Umarım bu muazzam teori üzerindeki bazı sorularınızı giderebilmiş daha da kafanızı karıştırmamışımdır. Ancak gücenecek bir taraf yok çünkü bu uzay-zaman anlayışının çok uzun süre fizikçilerin kafasını patlattığı bir konsept olduğu su götürmez bir gerçek. Şu an kuantum gibi çok daha absürt şeylerle uğraşsalar da göreliliğin ilgi çekiciliği asla sönmeyecek. Einstein’in kütleçekimi konseptini anlatan güzide Veritasium videosunu da izlemenizi öneririm.

302 görüntülenme
0
Paylaş
0

Kaynaklar

  • E. Siegel. When Did Isaac Newton Finally Fail?. (18 Ekim 2021). Alındığı Tarih: 18 Ekim 2021. Alındığı Yer: The Forbes | Arşiv Bağlantısı
  • G. Musser. What Is Spacetime?. (18 Ekim 2021). Alındığı Tarih: 18 Ekim 2021. Alındığı Yer: Nature | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et