Puan Ver
2
Puan Ver

Evrim teorisi ile izlediğimiz belgesellerde güzel güzel anlatıyor ama biz bunların hepsini nasıl biliyoruz?

Şunu anlamıyorum. Mesela fosil kayıtlarına bakıyoruz ama biz bunu nasıl hikayeleştirip sunabiliyoruz. Yani kısacası bildiğimizi nereden biliyoruz.

2
Teşekkür
Hatırla
Takip
2 Cevap

Bu güzel bir soru, çünkü birçok insanın gözden kaçırdığı şey bu: Evrime dair son 160 yılda biriken o kadar geniş bir bilgi birikimi var ki, bir "kahve muhabbeti" sonrası evrime ilgi duymaya başlayan biri için bu saha sanki dün keşfedilmiş de bugün masallar anlatılıyormuş gibi geliyor. E akademik makale nedir, nerede bulunur, nasıl okunur gibi konularda da sıfır bilgiye ve donanıma sahip olduğumuz için (ki bu kısmen normal; sonuçta kimse bilim insanı olarak doğmuyor), halkın anlayacağı düzeye indirgenmiş olan belgeseller sanki bilimkurgu imiş gibi geliyor.

Ne tuhaftır ki astrofizik, kozmoloji, hatta etoloji ile ilgili belgesellerde aynı hisse sahip olmuyoruz. Bir siyamangın belli bir davranışı neden yaptığını nereden biliyoruz? Bir ötegezegenin atmosferindeki kimyasal derişimini nereden biliyoruz? Büyük Patlama'dan 0.0001 saniye sonra ne olduğunu nereden biliyoruz?

Bunların hepsi, tıpkı evrimsel biyolojide olduğu gibi, derin bir akademik arka plandan geliyor. Buna "literatür" ("yazın") adını veriyoruz. Akademisyenler bulgularını ve metotlarını bilim camiasıyla hakemli dergiler yoluyla paylaşıyorlar. Diğer bilim insanları bunları okuyor, bilgileniyor, kendi perspektifleriyle testlere tabi tutuyorlar. Bu sırada Evren'e dair yepyeni şeyler keşfediyorlar.

Evrimde bildiklerimiz genetik, paleontoloji, karşılaştırmalı anatomi, fizyoloji, vb. sahalardan geliyor. Genlere bakarak belirli canlıların belirli davranışlarına sebep olan genleri tespit ediyoruz. Sonrasında bunları yakın akrabalarıyla kıyaslayıp, bu genin yaklaşık ne kadar süre önce evrimleşmiş olması gerektiğini buluyoruz. Sonra fosil aramaya başlıyoruz ve ne beğenirsiniz? Tam da genlerden gelen bilgiden doğan davranışa uygun şekilde fosilleşmiş bir fosil tespit ediyoruz. Tam da bulmayı beklediğimiz kayaçlarda, ne daha eskisinde, ne daha yeni kayaçlarda. Tam umduğumuz gibi! Sonrasında "Eğer bunlar doğruysa ve bu tür bu şekilde evrimleştiyse, onunla yakın akraba olduğunu bildiğimiz şu türde de şu özelliği bulmayı bekleriz." diye bir hipotez ileri sürüyoruz. Bunu test ediyoruz ve evrimin öngördüğü sonuca birebir ulaşıyoruz.

İşte tüm bu bağımsız veri hatları bir arada çalışıp, birbirinden habersiz olarak birbirini doğruladıkça, geliştirdiğimiz Evrim Teorisi de güç kazanmaya devam ediyor. Evrim Teorisi güçlendikçe ve diğer alanlarda kullanıldıkça, şu soru doğuyor: "Eğer evrim doğruysa, psikolojide şu kavramı şu şekilde açıklayabilmeliyiz ve şu grupta şöyle bir özellik bulmayı beklemeliyiz." diyoruz ve aradığımızda, tam da beklediğimiz gibi buluyoruz. "Eğer evrim yasası gerçekten temel bir yasa ise, bilgisayarda modellediğimizde de simülasyonlarımızın onları kodlamadığımız davranış ve özellikleri kazanması gerekir." diyoruz ve test ettiğimizde evrimin biyoloji-üstü bir yasa olduğunu görüyoruz. İşte 160 yıldır Evrim Teorisi bu nedenle bilimin gördüğü en güçlü teorilerden biri olarak varlığını sürdürüyor. Nereye baksak öngörüleri doğru çıkıyor, hemen her bilimde paradigma değişimleri yaratacak kadar isabetli sonuçlar üretiyor.

Tabii ki kimi noktada zekanın kullanılması gerekiyor. Bazen bir fosilin tam olarak ne özellikte olduğunu bilemiyoruz. O durumda, günümüzdeki benzer türlere bakarak, en yakın tahmini üretmeye çalışıyoruz. %100 doğru mu bu tahminler? Elbette değil! Ancak ilk etapta görünenin aksine, birilerinin oturduğu yerden salladığı şeyler de değil. Bunlara temel olan geniş bir akademik külliyat var ve bu külliyatın her bir parçası ince elenip sık dokunarak tespit edilen gerçeklerden oluşuyor.

Teşekkür (1)
9

Kaynaklar

  1. Australian Museum Fosil türlerin yeniden nasıl hayata döndürüldüğünü anlatan bir parça
  2. Cosmos Magazine Belgesellerin ardındaki bilimi ve zorlukları anlatan bir röportaj

Aslında şöyle ki bir şeyi bildiğimizi deney ve gözlemlerin sağlamasıyla anlıyoruz.Bildiğimiz çoğu şeyin arasındaki (bunun içinde elimizdeki fosiller de olmaz üzere) ilişkileri kuruyoruz ve birçok şeyi ortaya çıkarıyoruz.

Binlerce ve milyonlarca yıllık olaylar hakkında bilgi ve fikir sahibi olmamızı sağlayan bir çok etken var.Bunların hepsini Evrim ağacının evrim ile ilgili makale arşivlerinden bulabilirsin ve Youtube kanalında yine birçok video bulunmaktadır.

Koyduğum kaynakları incelemeni tavsiye ederim

Umarım yardımcı olmuşumdur.

Teşekkür
0
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Evren dediğimiz kitap, yazıldığı dil ve harfler öğrenilmedikçe anlaşılamaz. Matematik dilinde yazılmış bu kitapta harfler üçgen, daire ve diğer geometrik şekillerdir. Bu dil ve harfleri öğrenmedikçe kitabın tek bir sözcüğünü bile anlayamaz, karanlık bir labirentte dolanıp dururuz.”
Galileo Galilei
Geri Bildirim Gönder