Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
19

Dinozorlar insanlardan çok daha fazla süre dünyada var olmasına, rağmen neden bilinçlenmediler, neden "akıllı" olmadılar?

İlkin çok absürt gelebilir ama ama insanlar insanlara göre normaldir
731 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
4 Cevap
Cevap

Çünkü yüksek zeka biyoçeşitlilikte çok yaygın gözüken bir özellik değil. Biz zekamızın mümkün kıldığı kültür sayesinde (ve dolayısıyla kültürel evrim sayesinde), sadece biyolojik evrimin ortaya çıkarabileceğinin çok ötesinde bir medeniyete eriştik; fakat bu kültürel evrimi (medeniyeti, teknolojiyi, bilimi, vs.) bir kenara koyacak olursak, o kültürü ortaya çıkaran biyolojik yapı ("vücuda göre iri bir beyin"), biyolojide norm değil, anomali - ve her anomali gibi, bu da nadiren ortaya çıkan bir şey.

Dolayısıyla sorulması gereken soru, bazı türlerin neden sıra dışı ve olağanüstü miktarda zekileştiği. Bu sadece insan da değil: Genel olarak tüm kuyruksuz maymunlar, yunuslar, papağanlar, ahtapotlar ve kargagiller, kendi grupları içinde absürt bir beyin:vücut oranına ve dolayısıyla zekaya sahipler.

Tüm Reklamları Kapat

Buradaki faktörlerden birinin çevre şartları olduğunu biliyoruz (biyopsikolog Israel Ramirez'in Quora'da derlediği harika grafikler üzerinden giderek bunu görebiliriz). Mesela Kretase Yok Oluşu sonrasında türlerin ortalama beyin büyüklüğü önce biraz azaldı, sonra müthiş bir patlama yaşadı:[1]

Düşeydeki PEQ, filogenetik ensefalizasyon katsayısına karşılık gelmektedir. Birden fazla türün ortalama zeka seviyesi gibi düşünülebilir.
Düşeydeki PEQ, filogenetik ensefalizasyon katsayısına karşılık gelmektedir. Birden fazla türün ortalama zeka seviyesi gibi düşünülebilir.

Bu zeka patlamasının ana nedeninin, Kretase gibi biyosistemlerin halihazırda çok karmaşık ve çeşitli olduğu bir dönemde gelen yok oluş sonrasında sadece en zekilerin hayatta kalabilmesi olabilir. Ama bunu kesin olarak söylemek çok zor.

Tüm Reklamları Kapat

Ayrıca yukarıdaki grafik sadece bir ortalama... Bunun içerisinde bazı gruplar, diğerlerine göre çok daha hızlı ve bariz bir evrimsel değişim gösterdiler. Mesela aşağıdaki grafikte, primatlar ile balinaların (ve dolayısıyla yunusların) on milyonlarca yıl içinde vücut kütlelerinin, beyin kütlelerinin ve ensefalizasyon katsayılarının değişimi görülüyor:[2]

En sağdaki grafiğe bakacak olursanız, primatların (kırmızı alan) çok seri bir yükseliş gösterdiği görülüyor. Balinalar daha zeki başlıyorlar ama primatlara yetişemiyorlar.
En sağdaki grafiğe bakacak olursanız, primatların (kırmızı alan) çok seri bir yükseliş gösterdiği görülüyor. Balinalar daha zeki başlıyorlar ama primatlara yetişemiyorlar.

Soruyla giderek daha ilgili olacak şekilde, aynı durumu kuşlarda da görüyoruz:[3]

En erken dinokuşlardan biri olan Archaeopteryx'in beyniyle, günümüzdeki kuşlar arasındaki beyin farkı çok belirgin.
En erken dinokuşlardan biri olan Archaeopteryx'in beyniyle, günümüzdeki kuşlar arasındaki beyin farkı çok belirgin.

Ama sadece kuşlarla ataları arasındaki beyin farkı değil, aynı zamanda kuşlar içerisindeki beyin farkı da belirgin:[4]

Devekuşu ve emular gibi kuşların vücudu çok iri olmasına rağmen beyinleri çok küçük; ancak papağan ve saksağan gibi kuşların beyinleri vücutlarına göre çok iri.
Devekuşu ve emular gibi kuşların vücudu çok iri olmasına rağmen beyinleri çok küçük; ancak papağan ve saksağan gibi kuşların beyinleri vücutlarına göre çok iri.

Yani canlılar arasında sadece 1-2 grup dikkate değer bir zekaya sahip, o canlı grupları içinde de sadece 1-2 takson zeka konusunda belirgin bir şekilde öne geçiyor. Biz insanlara giden soy hattında da benzer bir durumu görüyoruz; ortalama beyin büyüklüğü artarken, Homo naledi veya Homo floresiensis gibi türlerin beyinleri epey küçük kalıyor (bunlardan ikincisi cüce bir tür olsa da):[5]

Zekanın (daha doğrusu iri bir beynin) ne kadar maliyetli olduğu düşünülecek olursa, aslında bu seyrekliği çok da anormal değil. Örneğin insan zekasının evrimsel olarak desteklenebilmesi için 6-7 faktörün belli sıralarda, sürelerde ve şiddetlerde denk gelmesi gerekti. İstatistiki olarak bu koşulların, her seferinde, tam da taksonun genetik havuzuna uygun şekilde, yeterli sıra, süre ve şiddetlerde meydana gelme ihtimali çok düşük. Bu nedenle zeka gibi masraflı biyolojik inovasyonlar kolay kolay evrimleşemiyor.

Ayrıca evrim, hiçbir zaman "en zekinin seçilimi" olmadığı için, evrimin asla önceden belirlenmiş bir yönü bulunmadığı için ve evrim, her zaman "içinde bulunulan şartlar/ortam için yeterince iyi olanın seçilimi" olduğu için, neredeyse her zaman, iş karmaşık bir zekaya gelene kadar eldeki problemi çözen daha masrafsız bir çözüm çoktan evrimleşmiş oluyor. Bu nedenle de canlılığın ezici çoğunluğu masraflı bir beyinle uğraşmadan hayatta kalıp üremeye devam edebiliyorlar.

Bu durumda şu soru da doğuyor: Acaba çok masraflı olduğu için başka hangi özellikler evrimleşemiyor ve bugüne kadar emsalleri hiç var olmadı? Başka gezegenlerin şartlarında, Dünya'da evrimleşemeyen özellikler evrimleşiyor mu? Bunlar heyecan verici sorular!

Kaynaklar

  1. O. C. Bertrand, et al. (2022). Brawn Before Brains In Placental Mammals After The End-Cretaceous Extinction. American Association for the Advancement of Science (AAAS), sf: 80-85. doi: 10.1126/science.abl5584. | Arşiv Bağlantısı
  2. K. C. R. Fox, et al. (2017). The Social And Cultural Roots Of Whale And Dolphin Brains. Springer Science and Business Media LLC, sf: 1699-1705. doi: 10.1038/s41559-017-0336-y. | Arşiv Bağlantısı
  3. C. R. Torres, et al. (2021). Bird Neurocranial And Body Mass Evolution Across The End-Cretaceous Mass Extinction: The Avian Brain Shape Left Other Dinosaurs Behind. American Association for the Advancement of Science (AAAS). doi: 10.1126/sciadv.abg7099. | Arşiv Bağlantısı
  4. J. Marugán-Lobón, et al. (2016). Studying Avian Encephalization With Geometric Morphometrics. Wiley, sf: 191-203. doi: 10.1111/joa.12476. | Arşiv Bağlantısı
  5. J. Hawks. Human Brain Evolution Looks Gradual. If You Ignore Enough Data…. (21 Şubat 2018). Alındığı Tarih: 15 Ağustos 2022. Alındığı Yer: John Hawks | Arşiv Bağlantısı
19
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Cevap
Onuray Gunaydin
Onuray Gunaydin
2,661 UP
Öğrenci

Çünkü evrimin birincil amacı en akıllı varlığı yaratmak değildir,canlının hayatta kalmasını ve genlerini sonraki nesile aktarmasını sağlamaktır.Dinazorlardan bazıları da bu yüzden uçtular,bazıları koştular bazıları da irileşerek hayatta kaldılar.

12
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Cevap

Akıllı oldular! Dinozorlar modern kuşlara evrimleşti ve o modern kuş türlerinden bazıları çok akıllı! Japonya'da trafiğin nasıl işlediğini öğrenerek yiyecekleri kabuklu yemekleri arabalar üstünden geçsin diye aşağıya atıyorlar. Üstelik arabalar üstünden geçtiği zaman direkt almak yerine trafik ışıklarının kırmızıya dönmesini dahi bekliyorlar.

 Ancak sorduğun gibi kuşların yani evrimleşmiş dinozorların neden insanlar kadar akıllı olmadığıysa sebebi şudur; büyük ve enerji bakımından aç beyinler kuşların en önemli özellikleriyle iyi gitmezler. Uçmak. 

Tüm Reklamları Kapat

 Ek bilgi olarak söylemem gerekir ki, zeka, evrimin yapabildiği veya geliştirebildiği en önemli özellik değildir. Küçük beyinlerine rağmen devasa Sauropod dinozorları da bu Dünya'da 100 milyon yılı aşkındır yaşamıyor. Demem o ki senin bahsettiğin "akıl" ve "zeka"ya sadece milyonlarca yıldır sahibiz ve bu aslında kısa bir süre. Yani akıllı olmanın en iyi yol olduğunu söylemek için çok erken.

114 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Yazar Yok. Scinece Focus . (8 Temmuz 2019). Alındığı Tarih: 8 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
8
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Cevap
Yadulla Həsənov
Q7341627 Gleudh
Orijinal Soru: Dinozorlar insanlardan çok daha fazla süre iktidarda kalmasına rağmen neden bilinçlenmediler neden "akıllı" olmadılar ?

Merhaba öncelikle bunun için insan ve dinozor beynin farkalrı vardır tek dinozor da yok diğer hayvanların beyinleriyle insanlar arasında ki en büyük fark düşünmedir ve bu insanları diğer hayvanlardan farklı kıla biliyor bunu da söylemek istiyorum düşne biliyoruz diyede hayvanlara zarar vermemeliyiz umarım anlata bilimişimdir:-)

0
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Kötü Bilim: Bazıları Bilimi Nasıl Kötüye Kullanıyor?
Kötü Bilim: Bazıları Bilimi Nasıl Kötüye Kullanıyor?
Bu Videoyu Nasıl İzleyebiliyorsunuz? | İnternet Nasıl Çalışıyor?
Bu Videoyu Nasıl İzleyebiliyorsunuz? | İnternet Nasıl Çalışıyor?
Yürürken Neden Bunu Yapıyorsunuz?
Yürürken Neden Bunu Yapıyorsunuz?
Satürn'ün Halkalarında Neden Siyah Boşluklar Var?
Satürn'ün Halkalarında Neden Siyah Boşluklar Var?
C Vitamini Uçar mı?
C Vitamini Uçar mı?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Geri Bildirim Gönder
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close