Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
0

Dinlerdeki Kadın ve Erkek Fıtrat söyleminin biyolojik bir karşıtlığı var mı? Kaderimizi yazan gen anlayışı ne kadar doğru?

Örneğin İslam hukukunda sırf fıtratdan dolayı 1 erkeğin şahitliği 2 kadına eşittir. Eğilim var fakat kader yok ve de çevre bu eğilimleri değişmesine sebeb olur diyen davranışçı ve iradeyi çevre bağlayan insan doğası görüşü ne kadar doğru?
220 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
3 Cevap
Cevap
Merve Arıcıbaşı
Merve Arıcıbaşı PhD Veterinary Sciences

Eşeyli üreme getirdiği genetik çeşitlilik ve hayatta kalma oranını yükseltmek gibi artılarına rağmen çok güç bir evrimsel proses. Eşeyli üreme de canlılık gibi ilk denizlerde başlıyor. Hidra tipi hem eşeyli hem tomurcuklanmayla üreyen; koşullar eğer stabilse tomurcuklanarak ortam zorlaştıysa eşeyli olarak üreyen canlılardan midye gibi erişkinlerin kayalara veya deniz dibine yapışık yaşarken yumurta ve spermin suya salındığı ve tesadüfen birbirlerini bulduğu bir yönteme evriliyor. Bu aşamada dişi için de erkek için de fazla yük ve sorumluluk yok. Ama yumurta da sperm de çok küçük boyutta ve çok sayıda üretiliyor.

Ikinci adım; yumurtanın biraz büyüdüğü ve uzun süre dayanabilecek besin depolamaya başladığı bununla birlikte daha az sayıda üretildiği ve spermin de yumurtayı aramak için yüzmeye başladığı bunun için kuyruk geliştirdiği bir evre. Sperm hala küçük ve çok sayıda üretiliyor.

Bu Reklamı Kapat

Bundan sonraki aşama da çiftleşmenin garanti altına alınması; dişi ve erkek çiftleşmek için hareket edip birbirini bulması ve çiftleşmenin kapalı bir sistemde gerçekleşmesi, çiftleşme kesesi, vajina vs.. gibi. Burda dengeler değişmeye başlıyor. Dişinin yumurtaya yatırım yapması, embriyo ve bebeğin taşınması, beslenmesi gibi sorumluluk ve yük biniyor. Milyarlarca yıl spermin çok sayıda üretilmesi yönünde ilerleyen evrim yumurtanın korunduğu ve dişinin sorumluluğunun arttığı yeni sistemde geri evrilmiyor ve çok sayıda sperm üretilmeye devam ediyor.

Bu dengesizlik değişik durumlar yaratıyor. Cinsel davranışımızın biyolojik temeli, cinsel dimorfizm ve testis boyundan da okunabiliyor. Bu açıdan, tek eşli gibbonlar, çok eşli şempazeler ve harem kuran gorillerin ortalarındayız. Muhtemelen fırsat buldukça çok eşli davranış sergileriz, ama bunu kurallı ve aile birimine dayalı topluluklarda uç noktaya götürmek sürdürülebilir değildir; ki bahsi geçen kurallar, kalabalıklaşabilmemizin kilit taşı durumunda. Tahminen bu sayede -rahat dönemlerde ailelerin uysal erkekleri tercih etmesiyle- türümüzün evcilleşmesi hızlandı. Ancak bastırılan saldırganlık da zaman zaman grubun çıkarları açısından işlevsel olabildiğinden, saldırganlık, kural tanımazlık (ve çok eşlilik) hiçbir zaman kaybolmadı.

Sosyal tek eşlilik, bir dönem işbölümüne (çocuk bakımı, av, yiyecek yetiştirme, alet yapımı vb.) dayalı bağımlılık olarak ortaya çıktı (avcı-toplayıcılık, komünal toplum). Daha sonra kadının erkeğe ait olduğu dönem geldi (tarıma dayalı devletler, dinler, kölecilik). Çiftlerin birbiri üzerinde mülkiyet hakkı iddia etmesi ise oldukça yeni bir gelişme (kabaca kadınların da mülk edinme ve oy verme hakkı elde etmesiyle beraber). Bu, biraz da modern kent koşulları ve hukukun zorlamasıyla ilgili, çünkü kentlerde boşanma durumunda ailenin geleceği belirsizleşiyor. Kadın belki ailesinden biraz daha bağımsız eş seçebiliyor, ama boşanır veya terk edilirse, ailesinden destek alması da zorlaşıyor. İki tarafı özgürleştirmek için daha fazla sosyal kaynak seferber edilmesi gerektiğinden, özel mülkiyete dayalı ekonomilerde, iki tarafı birbirinin mülküne dönüştürmek daha pratik, ancak mutluluk getireceği tartışılır. Bu noktada artık "kültürel ve hukuki açıdan tek eşli" olduğumuz söylenebilir. Medeni hukuk ile Islam Hukuku ile ilgili farklılık/tutarsızlıklar ekonomik ve mülkiyet konusundaki günümüz değerlerinin farklılaşmasından kaynaklanıyor.

130 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Yazar Yok. Robert Wyman Yale University Course &Quot;Global Problems Of Population Growth&Quot;. (6 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 6 Eylül 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
1
  • Raporla
Cevap
Ali Alcan
Ali Alcan Tıp Fakültesi Öğrencisi

Merhabalar. Canlıların ve cinsiyetlerinin ortaya çıkmasını evrimsel biyoloji ile açıklamamız mümkündür. Bahsettiğiniz durum modern insanın zaman içerisinde hayatını şekillendirmek üzerine kurduğu ahlaki, kültürel ve inançlara bağlı kurallarından biridir ve bunun diğer canlı türleri de dahil olmak üzere modern insan içerisinde de her durumda geçerli olmadığını görmek mümkündür. Örneğin anaerkil toplumlarda bahsettiğiniz durum şiddetle reddedilecektir. Cinsiyetin tayini X ve Y kromozomlarının varlığına bağlı olarak belirlenir ve genetik faktörler canlıların yaşam standartlarını çevresel faktörlerle birlikte belirler. Sizin bahsettiğiniz konu ise inanç sistemlerinin toplumsal yaşamı da etkisi altına alarak ortaya çıkmış hukuk kurallarından biridir. Aşağıda konuyla ilgili örneklere ulaşabileceğiniz bağlantılar paylaşacağım.

Kaynaklar

  1. Yazar Yok. Anaerkillik . (3 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 3 Eylül 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  2. Yazar Yok. Cinsiyetlerin Evrimi . (3 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 3 Eylül 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
0
  • Raporla
Cevap

Kadının şahitliği meselesi fıtrattan dolayı değildir. Gerekçe unutma, şaşırma ve yanılmayla ilgili olup, getirilen hüküm, hakkın ve adaletin yerini bulması amacına yöneliktir. Yani biri unutursa ya da şaşırırsa yahut yanılırsa diğeri devreye girer. Peki, neden kadın iki şahit de erkek bir şahit? Allah'ın emri böyledir. Neden? Çünkü böyle istedi. İsteseydi erkeği iki şahit kadını bir şahit yapardı ama böyle yapmak istemedi. Yani burada kadına dair bir aşağılama söz konusu değil. Ayrıca her zaman iki kadın bir erkek şahit olmaz. Birkaç örnek:

Nikah, talak (boşanma), vekalet, miras, vasiyet gibi hususlarda, mehr-i mislin tespitinde, bir mülkü giderecek işte, mali konularda bir erkek ve iki kadın şahit ya da yalnızca iki erkek şahit olur.

Bu Reklamı Kapat

Nikahta, Hanefi mezhebinde iki erkek veya bir erkekle iki kadın şahit şarttır. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde şahitlerin hepsi erkek olur.

Bebeğin canlı doğup doğmadığı hususunda, kadının bakireliği tespit gibi hususlarda, kadının ayıpları hususunda bir kadın şahit olur.

Bu Reklamı Kapat

Kadınların had ve kısaslarda şahitlikleri kabul olmaz. Zina için dört erkek şahit, kısas için ve diğer had cezaları için iki erkek şahit olur.

Mezhepleri, ictihadı hesaba katmayıp direkt ayet ve hadislere bakarsanız yanlış anlayabilirsiniz. Herkes yalnızca ayet ve hadislere baksa ortaya 7 milyar din çıkar. Kur'anın nazmı insan nazmı gibi değildir, Kur'an=Kelam-ı ilahi. Yani sıradan kitap gibi pat diye anlamanız mümkün değil. Hadisler de tek başına anlaşılmaz. Örneğin "Cennet, annelerin ayakları altındadır" hadisinde esas bildirilen şey anne ve babanın rızası olmadan Cennete giremeyeceğimizdir. Ki Allah isterse direkt Cennete sokabilir (eğer Müslümansak). Ayrıca anne ve baba dine karşı emir verse (örneğin namaz kılma diye baskı yapsa) bu sefer anne babaya itaat edilmez. Ancak sıradan şekilde düz olarak baktığımızda bu hükümleri anlamayabilir, yanlış yorum yapabiliriz.

Bahsettiğiniz şahitlik ayeti mealen şöyledir: "İki erkek şahit bulunmadığında, razı olduğunuz şahitlerden bir erkek ve -biri yanıldığında diğeri ona hatırlatsın diye- iki de kadın şahit bulunsun." -Bakara Suresi 282. ayetten kesit

"Mealen" demek, "tefsir âlimlerinin bildirdiklerine göre" demektir. Çünkü ayetlerin anlamlarını yalnız peygamber efendimiz anlamış ve ashabına bildirmiştir. Tefsir âlimleri, bu hadis-i şerifleri münafıkların ve mezhepsiz din adamlarının uydurdukları hadislerden ayırmışlardır. Bulamadıkları hadis-i şerifler için tefsir ilmine uyarak ayetlere kendileri anlam vermişlerdir. Arapça bilen ama tefsir ilminden haberi olmayan din cahillerinin anladıklarına Kur'an denilmez. Bu yüzden hadis-i şerifte "Kur’an-ı kerime kendi anladığına göre anlam veren kâfir olur" buyruldu.

118 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Yazar Yok. Dinimiz İslam Sitesi. (21 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 21 Eylül 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
  2. Yazar Yok. Diyanet İşleri Başkanlığı Açıklaması. (21 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 21 Eylül 2020. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
0
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et