Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Ece Dinç
Üye
16

Deneyle gözlemlenemeyecek kadar tutarsız ya da komplike doğa yasalarını keşfedebilmemizin bir yolu var mı?

Her deneyde farklı sonuç verecek kadar tutarsız ya da ana paterni görülemeyecek kadar komplike doğa yasaları varsa, bunları keşfedebilmemizin ve yasalaştırabilmemizin bir yolu var mı?
1,327 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
2 Cevap
İlhan Taşlı
Egzistansiyalist

Bu konuda en çok bel bağladığımız kişiler, kuramsal fizikçiler ve matematikçilerdir. Doğanın işleyişini, genelde ellerinde bilimsel veri olmadan veya o günkü teknoloji ile gözlemlenmesi veya deney yapılarak veri toplanması imkansız yasaları, sadece modellemelerine dayandırarak sonuç elde etmişler ve pek çoğu zaman içinde haklı çıkmıştır.

Atom ve parçacık fiziğinde deneylerle elde edilen verilerin çoğu, ünlü matematikçi ve fizikçilerin kuramları ile çok önceden ortaya konmuştur. En basit örneği vermek gerekirse, atomun 19. yüzyılda varlığı ispatlandı, ama M.Ö. 440 yılında Demokritos isimli düşünür, atomun varlığını bize şu kelimeler ile anlatmıştır "her şeyin fiziksel olarak, ancak geometrik olarak bölünemez olan "atomlardan" oluştuğunu; atomlar arasında boşluk olduğunu; atomların yok edilemez olduğu ve her zaman hareket hâlinde olduğunu ve olacağını; sonsuz sayıda ve şekil/boyut olarak farklılık gösteren atom türleri olduğunu savundu (Kaynak: Wikipedi). Bir örnek daha verelim; kara deliklerin eski adı, “Schwarzschild cismi veya kapalı yıldız” idi. Bunun nedeni, Karl Schwarzschild isimli fizikçi, “Einstein alan denklemleri”nin merkezi bir kara deliğin varlığını içeren bir çözümünü yayımlamıştı. Bu ve buna benzer onlarca örnek vermek mümkün.

Sonuç olarak, bilim insanlarının ortaya koydukları fikir ve hipotezler, teknolojinin bize sunduğu gözlem ve deney olanaklarından çok önceleri ortaya konulabiliyor ve bu konuda bize en çok yardımcı olan yöntem, matematiksel modelleme veya fiziğin evrenselliğinden yola çıkan kuramsal fizikçilerin hipotezleridir.

Tüm Reklamları Kapat

5
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Mehmet Göksu
Otodidakt

Herhangi bir durumun "doğa yasası" olarak kabul edilebilmesi için öncelikle tutarlı olması gerekir. Eğer bir durumun tutarsız olduğu kanıtlanabilmişse, bu bir doğa yasası olmaz, anomali olur.

Ama tabii ki, bilgimizin veya teknolojimizin yetersizliği sebebiyle aslında çok net örüntüleri olan bir durumu biz becerip de anlamlandıramıyor olabiliriz.

Bilimsel yöntem, doğa yasalarına ilişkin anlayışımızı oluşturmak ve iyileştirmek için büyük ölçüde deneysel gözlem, deney ve veri analizine dayanır. Bununla birlikte, bilim insanlarının doğadaki gizli veya karmaşık örüntüleri ortaya çıkarmak için kullanabilecekleri başka yaklaşımlar da vardır.

Tüm Reklamları Kapat

Matematiksel Modelleme: Bilim insanları karmaşık sistemleri temsil etmek ve incelemek için genellikle matematiksel modeller kullanırlar. Bu modeller bir sistemin davranışını simüle edebilir ve hemen görülemeyen altta yatan örüntüleri veya ilişkileri belirlemeye yardımcı olabilir. Modelin tahminlerini analiz ederek ve bunları deneysel sonuçlarla karşılaştırarak, araştırmacılar sistemi yöneten temel yasalar hakkında içgörü kazanabilirler.

Hesaplamalı Simülasyonlar: Yüksek performanslı bilgisayarlar, bilim insanlarının karmaşık olguları modelleyen ve araştıran simülasyonlar çalıştırmasını sağlar. Bilim insanları bilinen verileri ve matematiksel denklemleri girerek çok çeşitli koşulları simüle edebilir ve sistemin nasıl davrandığını inceleyebilir. Bu simülasyonlar, deneysel olarak gözlemlenmesi zor olabilecek kalıpları ve ilişkileri ortaya çıkarmaya yardımcı olabilir.

Teorik Fizik: Deneysel verilerin az olduğu veya mevcut olmadığı durumlarda, teorik fizik hayati bir rol oynar. Teorik fizikçiler, doğal olayları açıklayan ve tahmin eden teoriler oluşturmak için matematiksel çerçeveler ve ilkeler kullanırlar. Bu teoriler genellikle titiz matematiksel analizlerle rafine edilir ve doğanın altında yatan yasalar hakkında değerli bilgiler sağlayabilir.

Dolaylı Gözlemler: Bazen bilim insanları, yasaların kendileri anlaşılması zor olsa bile, doğa yasalarının etkilerini veya sonuçlarını dolaylı olarak gözlemleyebilirler. Deneylerin ve gözlemlerin sonuçlarını dikkatle inceleyen araştırmacılar, altta yatan yasaların veya iş başındaki güçlerin varlığına dair çıkarımlarda bulunabilirler.

Oldukça tutarsız veya son derece karmaşık olan doğa yasalarını keşfetmenin zorlu bir mücadele olabileceğini belirtmek gerekir. Bilimsel ilerleme genellikle birden fazla deneyden elde edilen kanıtların biriktirilmesini ve gözlemlenen olguları açıklamak için yeni teorik çerçevelerin geliştirilmesini gerektirir. Ayrıca, özellikle de mevcut teknolojik yeteneklerimizin ötesinde ölçeklerde veya koşullarda var olmaları halinde, belirli yasaları tam olarak anlama veya "yasama" yeteneğimizin sınırları olabilir. Bununla birlikte, araştırmacılar çeşitli bilimsel yaklaşımlar kullanarak doğal dünyanın gizemlerini çözme konusunda önemli adımlar atabilirler.

2
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close