Sorulara Dön
0
Fizik & Kuantum

Bir yıldız nasıl bu kadar uzun ömürlü olabiliyor?

Çoğu yıldızın ömrü 1 milyar yıl dahi sürmemiş olabilirken methuselah nasıl olabiliyor da evren kadar (bazılarınca da evrenden daha yaşlı) yaşlı olabiliyor?

2
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

merhaba,

  • önce genel bir kuraldan bahsedelim, bir yıldızın kütlesi ne kadar küçükse uzun ömürlü olma ihtimali o kadar artar. mesela bizim Güneşimiz de orta/küçük kütleli bir yıldız ve ömrü yaklaşık 10 milyar yıl tahmin ediliyor ki hiç fena bir rakam değil. Ha bu arada bu ömrün yarısı gitti :)
  • neden böyle? çünkü kütle ne kadar azsa merkezdeki nükleer reaksiyonların (hidrojen birleşmesi ve helyuma dönüşme) dışarıdan içeriye olan kütleçekime karşı koyması o kadar olası.
  • söz konusu yıldız da bizim güneşimiz yaklaşık %80 i kadar kütleye sahip. dolayısıyla yaşlı bir yıldız olması normal olduğu gibi bu güne kadar patlamamış olması da beklendik bir şey.
  • bu yıldızı enteresan kılan şey neredeyse evrenimizle yaşıt çıkması. dolayısıyla ilk kuşak yıldızlardan oluştuğu düşünülmekte. bir de bazı hesaplamalar sanki evrenimizden daha yaşlıymış gibi çıkmıştı ilk zamanlarda şimdi o olçümlerle ilgili hata payları düzeltiliyor. yine de ilginç bir durum tabi.
  • bu arada şunla kapatalım, böyle yaşlı yıldızları inceleyebilmek evrenin yıldızların oluştuğu ilk zamanlarına ait gözlem yapmamızı da sağlamış oluyor. o yüzden bilim dünyası açısından kıymetli.
2
Teşekkür (2)
Paylaş
2

Kaynaklar

  • D.Crookes - Çevermen : E.Fıçıcığolu. Methuselah Yıldızı Ve Evrenin Yaşı Problemi. (24 Kasım 2020). Alındığı Tarih: 17 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı

Evrenden daha yaşlı bir yıldız yok, olması da akla yatkın değil. Bazılarınca dedikleriniz, bilimsel keşfin kendisinden haber olmadığı halde bunu haber yapmaya çalışan basın mensupları. O keşfin makalesinin başlığında bile kocaman "Büyük Patlamadan Hemen Sonra Oluşan..." diye yazıyor.

Yıldızların nasıl bu kadar uzun ömürlü olabildikleri ise sözel olarak anlatması basit bir konu. Fakat sorulan şey sayısal değer. Bunu da ispatlamak gerekir ki bu o kadar kolay değil. En kaba açıklamasıyla bir yıldızın ömrünü belirleyen şey onun kütlesidir. Bunun dışında onun dönüş hızı ve metal bolluğu dediğimiz hidrojen ve helyum dışındaki element bollukları da önemli. Eğer yıldızın kütlesi düşükse, merkezdeki basınç, dolayısıyla sıcaklık nispeten düşük olur. Bu da onun daha yavaş reaksiyon üretmesi demek. Dolayısıyla yakıtını çok daha yavaş harcar. Aynı zamanda daha soğuktur, yani enerjisi de daha düşüktür.

Bir benzetme yapacak olursak çok hızla giden bir arabanın benzini su gibi içmesini buna örnek gösterebiliriz. Aynı benzinle çok daha yavaş giden bir araba, çok daha uzun süre yol gidebilir.

Fakat tekrar altını çizmek gerek, bunun nasıl olup da 10 milyarlarca yıl mertebesinde olabileceğini izah etmek, tüm bu astrofiziksel süreçlerin ispatından geçiyor. Sayısal bir sonucu konuşurken, sözel izahlardan mümkün mertebe kaçınmak gerek. Çünkü yukarıda yaptığım açıklama bir yıldızın "ne kadar" süre yaşayacağı hakkında hiçbir şey söylemiyor.

Eğer bunlara dikkat etmezsek, makalenin başlığına bile dikkat etmeden bunun yanlış haberini yapan, yıllar sonra bile burada konu olmasına neden olan basın mensupları gibi yanlış algılara mahal vermiş oluruz.

0
Teşekkür
Paylaş
0

Kaynaklar

  • Ö. Kayalı. Evrenden Yaşlı Yıldız Mı Keşfedildi: Methuselah Yıldızı (Hd 140283). (19 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 19 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Rasyonalist | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın