Evrim Ağacı Logo Evrim AğacıSoru & Cevap
Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
0
Puan Ver

Bir sıvının belli bir seviyesindeki sıvı basıncı neden sabittir?

Mesela toriçelli deneyinde borunun içinde bir miktar cıva yükseliyor, o yükselen kısmın sıvının geri kalanına uyguladığı basınç neden iletilmiyor? Neden o sıvının basıncı yüzeydekiyle aynı yani açık hava basıncına eşit oluyor? Başka bir soru daha, sıvı basıncı neden kabın şekline bağlı değil?

1
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Sorunuzda "sıvının geri kalanına" kısmını tam anlayamadım o kısmı daha açık bir şekilde yazarsanız, açıklamaya çalışırım.

Sıvının belirli bir seviyede uyguladığı basınç, o seviyenin üstünde kalan sıvının ağırlığından dolayı oluşur. Basınç birim alana düşen kuvvet miktarını gösterdiği için alandan bağımsızdır, ya da bir başka deyişle kabın şekline bağlı değildir. Çok detaylara girmeden ufak bir hesap yapalım:

Rastgele şekle sahip bir kabımız olsun ve biz yine rastgele seçtiğimiz bir seviyedeki basıncı bulmaya çalışalım. Bu seviyenin üstünde kalan sıvının hacmi olsun. Bu hacme sahip sıvının kütlesini ( , hacmi sıvının yoğunluğu ( ) ile çarparak bulabiliriz, yani :

Biz seçtiğimiz bir seviyenin üstünde kalan sıvıyun ağırlığını arıyoruz, o zaman sıvının ağırlığını ( ) kütleyi yer çekimi ivmesi ( ) ile çarparak bulabiliriz:

Hacim dediğimiz şey basitçe alan ( ) ve yüksekliğin ( ) çarpımıdır: , burada yükseklik aslında sıvının en üst yüzeyinden ne kadar aşağıda olduğumuzu gösteriyor yani seçtiğimiz o rastgele yüzey ne kadar derinlikte bulunuyor.

Ağırlık bir kuvvettir ve biz bu kuvvetin birim alana düşen miktarını arıyoruz yani basıncı ( ), o zaman ağırlığı alana bölelim :

Görüldüğü gibi alanlar birbirini götürüyor ve:

Yani belirli bir seviyedeki basınç,

  • o seviyedeki sıvının alanına ( yani kabın şekline ) bağlı değil; sadece, o seviyenin üstünde kalan sıvının yüksekliğine ( veya o seviyenin derinliğine ) bağlı, ve
  • bu yüzden aynı derinlikte bulunan her nokta aynı basınca sahiptir, derinlik değişmediği sürece basınç da sabit kalır.

Buraya kadar hep basıncı oluşturan maddeyi hep sıvı olarak düşündük fakat aynı şeyler gazlar içinde geçerlidir ve bunun sonucunda da açık hava basıncı veya atmosfer basıncı dediğimiz olgu var.

Benzer şekilde, Toricelli deneyinde sıvıyı yükselten şey atmosferin birim alana uyguladığı kuvvettir ve bu kuvvet etkisi ile tüpte yükselen sıvı altında kalan noktalara basınç uygular. Sıvı yükseldikçe az önce çektiğimiz ilişki yüzünden tüpün en altına ( sıvı yüzeyi seviyesinde bulunan noktalara) uyguladığı basınç artmaya başlar. Ta ki atmosfer artık daha fazla sıvıyı kaldıramayıncaya kadar yani tüpte yükselen sıvının ağırlığı atmosferin sıvıya uyguladığı kuvvet eşitlenene kadar. Tüpte yükselen sıvının ağırlığı yani basıncı bu yüzden atmosferik basınca eşittir.

Puan Ver
1
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
1
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Dünya'yı atalarımızdan miras değil; çocuklarımızdan ödünç alırız.”
Yerli Amerikalı Atasözü
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol