Sorulara Dön
11
Evrim & Abiyogenez

Bilincin evrim aşamaları hakkında ne biliyoruz?

Bilincin tam olarak tanımını yapabiliyor muyuz ve evrim sürecini nasıl inceliyoruz? Zihin felsefesi dışında sinirbilimsel olarak nasıl bir temeli vardır? Eğer bu konu hakkında tavsiye edebileceğiniz kitap varsa çok mutlu olurum. Teşekkürler.

3
1,003 görüntülenme
Teşekkür
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
3 Cevap
Orijinal Soru: Bilinç evrimi ile ilgili en çok kabul gören hipotez nedir?

Bilincin anlaşılmasının zorluğundan dolayı içkin olan bütün özelliklerini kapsayan yeterli tanımını yapmak bir hayli güç olsa da "bilincimizin", biliçin ne olduğunu algılamamıza izin verdiği kadarıyla bilincin, organizmanın içinden ve dışından gelen uyarıların farkında olma durumuna karşılık geldiğini düşünebiliriz. (1) Bu bağlamda uyarılara karşı farkındalık oluşumunun kazanılmasının kökenlerini takip edebiliriz.

Bilinç; ilk olarak muhtemelen hareketlerine yön verebilen ve böylece sahip oldukları lateral habenula beyin bölgesi sayesinde uyarıları algılayarak ödül arama dürtüsünün güdülemesiyle hareket etme davranışları ile iyi hissettirene doğru yönelerek yiyecek kaynaklarına doğru hareket eden ve kabaca medial habenula tarafından yönetilen kötü hissettirenden kaçma duyumsamalarına sahip olan okyanusta yaşayan, insan atalarını içeren omurgalı canlılarda 560 milyon yıl önce ortaya çıkmıştır. (2) Kambriyen döneminde bilinç, kazanılan görüş ile ilintili yapıya sahip olmuş ve sadece koku hisleriyle yiyeceğe yönelen canlıların bilincine boyut katmıştır ve daha sonra uyarıların odak merkezi olan tektum bölgesi ortaya çıkarak görsel hafıza fonksiyonları da oluşmuş olan hayvanların yürüme hareketlerini yaparken karşılaştıkları görsel bilgiyi karşılaşılacak görselliğe dair olan tahminleriyle karşılaştırmaya olanak tanımıştır. (3) (4)

İnsanların bilinci ise bu aşamalardan ve sonra edinilen kortikal beyin yapıları ve özellikle frontal lobların büyümesiyle gelişen biliş ile orantılı olarak gelişmiştir. (2) (3) (5)

412 görüntülenme
7
Teşekkür (3)
Paylaş
7

Kaynaklar

  • A. Ardila. (2016). Is “Self-Consciousness” Equivalent To “Executive Function”?. American Psychological Association, sf: 8. doi: 10.1037/pne0000052. | Arşiv Bağlantısı
  • A. Loonen, et al. (2016). Circuits Regulating Pleasure And Happiness: The Evolution Of The Amygdalar-Hippocampal-Habenular Connectivity In Vertebrates. Frontiers, sf: 17. doi: 10.3389/fnins.2016.00539. | Arşiv Bağlantısı
  • M. Graziano. A New Theory Explains How Consciousness Evolved. (06 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 04 Mayıs 2021. Alındığı Yer: The Atlantic | Arşiv Bağlantısı
  • G. Lemke, et al. (2021). Tectum. ISBN: 9780123750815. Yayınevi: Academic Press. sf: 751.
  • G. Mashour, et al. (2013). Evolution Of Consciousness: Phylogeny, Ontogeny, And Emergence From General Anesthesia. PNAS, sf: 8. doi: 10.1073/pnas.1301188110. | Arşiv Bağlantısı

Öncelikle bilincin evrimsel aşamlarını saptayabilmek oldukça zor.Bunun nedeni bilincin subjektif bir olgu olması şöyleki; bilinç beynin ürettiği bir şey ve muhtemelen de beyin öldüğünde sonsuza dek yok oluyor o yüzden evrimsel süreçte herhangi bir zaman aralığında ki herhangi bir canlının bilinçli olup olmadığını test edemeyiz (çünkü hepsi öldü bilinçleriyle birlikte )Ancak bu canlıların geriye bıraktığı kalıntılardan (bu her şey olabilir) bilincin evrimi hakkında bir takım tahminler yürütmek mümkün olabiliyor yani kısaca bilincin evrimi bir kara kutu gibi.( Öyle ki geçmişten günümüze kadar bilincin tanımı konusunda dahi çok ateşli tartışmalar yapılıyor ve yapılmakta ).Bilinç yüzyıllardır birçok filozof ve sinirbilimci tarafından anlaşılmaya çalışılmış zor bir problem.(hatta son yıllarda olayın içine fizikçilerde dahil olmaya başladı )Bilincin zor bir problem olması beyinde gerçekleşen fiziksel olayların(nöron etkileşiminin) nasıl olupta 1.şahış subjektif bir deneyim meydana getirmesi.Örneğin sana kırmızı bir ev düşünmeni istersek ve aynı anda beynini modern görüntüleme tekinkleriyle (MRI,fMRI) ile görüntülesek sadece birtakım böglerin aktif olduğunu görebiliriz ancak kırmızı evi hiçbir zaman beyninde bulamayız.Bu konuda daha detaylı bir alıntıyı aşağıya aynen yapıştırıyorum;

"Beyin fiziksel olarak bilinci nasıl oluşturuyor? Bu yetenek niçin ve nasıl evrimleşti? Felsefe Bilimi bu konuda oldukça fazla alanlarda ve kavramlarda yorum yapmaktadır. Ancak, net olarak pozitif bilimin bakış açısıyla cevap aramak en doğrusu olacaktır. Richard Dawkins; tartışmalı bir yorum yaparak, kültürel ve zihinsel evrim sonucunda ortaya çıkan inançları ve kültürleri, bilincin evrimleşmesinin bir sonucu hatta yan etkisi olabileceğini ifade etmektedir. Bilinç, sosyal olarak bir arada yaşayan canlıların bir ürünüdür. Arılar, şempanzeler de sosyal canlılardır. Bu nedenle evrim ağacının dallarında yer alan ve günümüzde yaşayan canlı türlerinin incelenmesiyle bilincin evrimini anlayabiliriz. Son zamanlarda, bilincin oluşması “ayna nöronlar”la (mirror neurons) ilişkilendirilmektedir. Ayna nöronlar, hem kişinin kendi eyleminde hem de başkasının eyleminde aynı şekilde aktive olurlar (birbakıma empatik davranış modeli denilebilir). İnsanlarda, makak maymunlarında ve ötücü kuşlarda kesin olarak belirlenmişlerdir. En fazla bilinenleri prefrontal kortex (karar verme) ve inferior parietal lob (konuşma ve dil desteği) bölgelerindekilerdir. Ayna nöronlar, belirli eylemleri gerçekleştirebilmek için evrim sürecinde adaptasyon sağlamak, diğerlerinin ne yaptığını anlamak, sosyal öğrenme, gözlemleme ve taklit yapmayı öğrenme için ortaya çıkmışlardır.Ayna nöronların aktive olmasıyla empati, konuşma, düşünme, his ve tecrübeyle birbirini takip eden bir süreç söz konusudur. Ayna nöronlar sayesinde, insan sadece kendinin değil, başkalarının eylemlerini de kayıt edebilir. Hatta diğerlerinin aklını okuyarak ilk adımı atabilme özelliği gösterebilir. Ayna nöronlar bilincin ortaya çıkmasında önemli bir aşamadır. Ayna nöronlar aracılığı ile olayların içsel yaşanması, hafıza ve düşünme tetiklenmekte, bilincin ortaya çıkmasıyla geleceği ön görmemiz mümkün olabilmektedir. Hatırlama ve geleceği tasarlama ile ilgili beyin bölgeleri aynıdır. Magnetoensefalografi ile yapılan bir çalışma, hafızayla tetiklenen karar verme eyleminin hipokampustan çıkan teta dalgalarının medial prefrontal kortekse ulaşmasıyla ortaya çıktığını göstermiştir. Descartes; vücudunu yokmuş gibi düşünebildiğini ama bilincinin yokmuş gibi düşünemediğini test ederek “Düşünüyorum, öyleyse varım” demiştir. Descartes; ironik bir şekilde bu sonuca ayna karşısında kendini gözlemleyerek varmıştır. Evrimsel süreçte ayna nöronların rolü yadsınamaz. Bir toplulukta varlığını sürdürebilmek için diğerlerini anlamaktan ziyade doğrudan taklit etmek daha elverişlidir. Taklit yapmayı öğrenme ve kültürel aktarım, insanların doğada dominant olmasını sağlamıştır. Varlığımızdan haberdar olmamız, dil evrimi ve inançların bilinç kazanması, dolayısıyla bilincin oluşması bu şekilde daha mantıklı görünmektedir.Bu bakış açısıyla şöyle bir soru akla gelebilir. Taklit etmekten ziyade sorgulayan ve anlamaya çalışan bir bilinç; sosyolojik evrimde bir mutasyon olarak görülebilir mi ve bu tür mutasyon evrimsel gelişimin ateşleyicilerinden olduğuna göre ileride ne kadar uyum sağlayabilir? Beyinde bilincin ortaya çıkması ve evrimleşmesi ile ilgili son birkaç yıldır bilimsel çalışmaların ve hararetli tartışmaların olduğu bir diğer konu ise “Mikrotubül Kuantum Vibrasyonları”dır. Bu konuya aşağıda değinilmiştir: Hücre sitoplazmasının iskelet yapısında önemli rol oynayan mikrotübüller, protein dimerlerinden (alfa, beta) oluşur. Flajella ve siliaların yapısında da bulunurlar. Hücre içi transportta, kromozom ayrılmasında (mitoz) ve birçok hücre içi reaksiyonda rol oynarlar. En ilkel canlıdan (tek hücreliler), karmaşık beyin yapımıza kadar tüm biyolojik yapılar içinde bulunurlar. Alzheimer hastalığında, tau protenlerinin dejenerasyonuyla mikrotübüllerin yapısının bozulduğu ve buna bağlı bilinç değişiklerinin geliştiği bilinmektedir. Mikrotübüllerin kuantum vibrasyonları sayesinde ortaya çıkan bilinç çalışmaları, son zamanlarda hız kazanmıştır. Mikrotübüler dimerlerin manyetik alanları üzerinde yapılan teorik fizik kuramları laboratuvar çalışmalarıyla desteklenmektedir. Kuantum vibrasyonlarının (Orchestrated Objective Reduction=Orch OR), nöronların hafıza depolayan mikrotübüllerinde ve sinaptik impulslarda ortaya çıktığı ve düzenlendiği düşünülmektedir. Kuantum uyumu (Quantum Coherence); fotosentezde, kuşlardaki beyin navigasyonunda, koku yollarında ve beyin mikrotubüllerinde başarılı bir şekilde gösterilebilmiştir. Anirban Bandyopadyay (Japonya) ve Massachusetts Institute of Technology (MIT) çalışmalarında; ileri teknoloji EEG kayıtlarıyla derinlerden gelen mikrotübüler vibrasyonlar tespit edilebilmiştir. Bilincin mikrotübül kuantum uyumuyla ortaya çıktığı ile ilgili çalışmalar farklı disiplinlerde tekrarlayan araştırmalarla sınanmış ve aksi ispat edilememiştir. Mikrotübüllerin ilkel tek hücrelilerden kompleks canlılara kadar olan yapılarının incelenmesi, bilincin evrimsel gelişimini anlamamıza daha da yardımcı olacaktır. Bu derlemede evrimin tüm aşamalarını tartışmaktan ziyade beyin ve bilincin ortaya çıkmasıyla ilgili temel geçişler ve kavramlar üzerinde durulmuştur. İnsan beyni; kuşaklar boyunca daha fazla anlama ve farkındalığa ulaşmaktadır ve bu süreç devam etmektedir. Bu sayede gelişmekte olan teknoloji ile ortaya çıkan kavramlar her yeni nesilde daha da anlam bulacaktır."

Bilinç hakkında bir kaç kitap tavsiyesi;

1-)Bilinç kullanma kılavuzu (Adam Zaman)

2-)Bilinç üzerine konuşmalar (Susan Blackmore )

3-) Bilinç ve Beyin (Stanislas Dehaene)

625 görüntülenme
2
Teşekkür
Paylaş
2

Kaynaklar

Orijinal Soru: Evrimde bilinç ve bilinçsizlik arasındaki boşluk bilimsel olarak nasıl doldurulabilir?

Merhaba lotte.

Bilinç, bilincin bir evrim aşaması var ve buna zamanın döngüsü eşlik etmesi ile günümüz bilinci ile buna "gelişmişlik" denmekte. Ancak bilim ve bilime bağlı kişiler gerçekten bilincin neden ve nasıl var olduğunu açıklayamıyor olması şunu göstermekte " bilinç genetik yani atomsal incelene bilir değilse, peki ne? "

Düşünmek ve düşünceyi oluşturmak firçanın tuval ile buluşması gibi, yani bilinç madde yi kullanması ile varlığını kanıtlar. Ancak bilinç zamana eş paralellik faaliyetinde senkronizedir ve buna göre kuantum zamansızlık döngüsünde ileri geri hallerin de olduğu için incelenemez! Bu konuya dair tatmin edici cevaplar bulamaman gayet normal, çünkü insan "var-oluşu" henüz bilmemektedir, evrimsel olarak şimdilik. Ancak mevcut herşeyin mutlak cevapları var ve bilinç bu şey-leri düşünürken unuttuğu bir şey var! Hani aynaya bakarsın ve kendini görürsün, ancak aynaya bakarken ve varlığını kanıtlayan şey zaman sekronudur. Aynaya bakıldığında her bir önceki unutulur! İlk aynaya bakılan günü kim hatırlar? Yani bedende mevcut bilinç enerji -seldir ve varlığını zaman paradoksu ile yansıtır...

...biraz karmaşık oldu ancak hepsi bilincin düşünüp birleştirmesi ile...

128 görüntülenme
0
Teşekkür
Paylaş
0
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın