Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
Bu soru başka bir soruya yönlendirilmiştir: Evrim bilinci, aklı nasıl açıklar?
11

Bilincin evrim aşamaları hakkında ne biliyoruz?

Bilincin tam olarak tanımını yapabiliyor muyuz ve evrim sürecini nasıl inceliyoruz? Zihin felsefesi dışında sinirbilimsel olarak nasıl bir temeli vardır? Eğer bu konu hakkında tavsiye edebileceğiniz kitap varsa çok mutlu olurum. Teşekkürler.
2,584 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
4 Cevap
Cevap
İhsan Doğu
İhsan Doğu
37K UP
Sinirbilim meraklısı
Orijinal Soru: Bilinç evrimi ile ilgili en çok kabul gören hipotez nedir?

Bilincin anlaşılmasının zorluğundan dolayı içkin olan bütün özelliklerini kapsayan yeterli tanımını yapmak bir hayli güç olsa da "bilincimizin", biliçin ne olduğunu algılamamıza izin verdiği kadarıyla bilincin, organizmanın içinden ve dışından gelen uyarıların farkında olma durumuna karşılık geldiğini düşünebiliriz. (1) Bu bağlamda uyarılara karşı farkındalık oluşumunun kazanılmasının kökenlerini takip edebiliriz.

Bilinç; ilk olarak muhtemelen hareketlerine yön verebilen ve böylece sahip oldukları lateral habenula beyin bölgesi sayesinde uyarıları algılayarak ödül arama dürtüsünün güdülemesiyle hareket etme davranışları ile iyi hissettirene doğru yönelerek yiyecek kaynaklarına doğru hareket eden ve kabaca medial habenula tarafından yönetilen kötü hissettirenden kaçma duyumsamalarına sahip olan okyanusta yaşayan, insan atalarını içeren omurgalı canlılarda 560 milyon yıl önce ortaya çıkmıştır. (2) Kambriyen döneminde bilinç, kazanılan görüş ile ilintili yapıya sahip olmuş ve sadece koku hisleriyle yiyeceğe yönelen canlıların bilincine boyut katmıştır ve daha sonra uyarıların odak merkezi olan tektum bölgesi ortaya çıkarak görsel hafıza fonksiyonları da oluşmuş olan hayvanların yürüme hareketlerini yaparken karşılaştıkları görsel bilgiyi karşılaşılacak görselliğe dair olan tahminleriyle karşılaştırmaya olanak tanımıştır. (3) (4)

Bu Reklamı Kapat

İnsanların bilinci ise bu aşamalardan ve sonra edinilen kortikal beyin yapıları ve özellikle frontal lobların büyümesiyle gelişen biliş ile orantılı olarak gelişmiştir. (2) (3) (5)

1,266 görüntülenme

Kaynaklar

  1. A. Ardila. (2016). Is “Self-Consciousness” Equivalent To “Executive Function”?. American Psychological Association, sf: 8. doi: 10.1037/pne0000052. | Arşiv Bağlantısı
  2. A. Loonen, et al. (2016). Circuits Regulating Pleasure And Happiness: The Evolution Of The Amygdalar-Hippocampal-Habenular Connectivity In Vertebrates. Frontiers, sf: 17. doi: 10.3389/fnins.2016.00539. | Arşiv Bağlantısı
  3. M. Graziano. A New Theory Explains How Consciousness Evolved. (6 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 4 Mayıs 2021. Alındığı Yer: The Atlantic | Arşiv Bağlantısı
  4. G. Lemke, et al. (2021). Tectum. ISBN: 9780123750815. Yayınevi: Academic Press. sf: 751.
  5. G. Mashour, et al. (2013). Evolution Of Consciousness: Phylogeny, Ontogeny, And Emergence From General Anesthesia. PNAS, sf: 8. doi: 10.1073/pnas.1301188110. | Arşiv Bağlantısı
8
  • Raporla
Cevap
Rıdvan Arslan
Lise öğrencisi

Öncelikle bilincin evrimsel aşamlarını saptayabilmek oldukça zor.Bunun nedeni bilincin subjektif bir olgu olması şöyleki; bilinç beynin ürettiği bir şey ve muhtemelen de beyin öldüğünde sonsuza dek yok oluyor o yüzden evrimsel süreçte herhangi bir zaman aralığında ki herhangi bir canlının bilinçli olup olmadığını test edemeyiz (çünkü hepsi öldü bilinçleriyle birlikte )Ancak bu canlıların geriye bıraktığı kalıntılardan (bu her şey olabilir) bilincin evrimi hakkında bir takım tahminler yürütmek mümkün olabiliyor yani kısaca bilincin evrimi bir kara kutu gibi.( Öyle ki geçmişten günümüze kadar bilincin tanımı konusunda dahi çok ateşli tartışmalar yapılıyor ve yapılmakta ).Bilinç yüzyıllardır birçok filozof ve sinirbilimci tarafından anlaşılmaya çalışılmış zor bir problem.(hatta son yıllarda olayın içine fizikçilerde dahil olmaya başladı )Bilincin zor bir problem olması beyinde gerçekleşen fiziksel olayların(nöron etkileşiminin) nasıl olupta 1.şahış subjektif bir deneyim meydana getirmesi.Örneğin sana kırmızı bir ev düşünmeni istersek ve aynı anda beynini modern görüntüleme tekinkleriyle (MRI,fMRI) ile görüntülesek sadece birtakım böglerin aktif olduğunu görebiliriz ancak kırmızı evi hiçbir zaman beyninde bulamayız.Bu konuda daha detaylı bir alıntıyı aşağıya aynen yapıştırıyorum;

"Beyin fiziksel olarak bilinci nasıl oluşturuyor? Bu yetenek niçin ve nasıl evrimleşti? Felsefe Bilimi bu konuda oldukça fazla alanlarda ve kavramlarda yorum yapmaktadır. Ancak, net olarak pozitif bilimin bakış açısıyla cevap aramak en doğrusu olacaktır. Richard Dawkins; tartışmalı bir yorum yaparak, kültürel ve zihinsel evrim sonucunda ortaya çıkan inançları ve kültürleri, bilincin evrimleşmesinin bir sonucu hatta yan etkisi olabileceğini ifade etmektedir. Bilinç, sosyal olarak bir arada yaşayan canlıların bir ürünüdür. Arılar, şempanzeler de sosyal canlılardır. Bu nedenle evrim ağacının dallarında yer alan ve günümüzde yaşayan canlı türlerinin incelenmesiyle bilincin evrimini anlayabiliriz. Son zamanlarda, bilincin oluşması “ayna nöronlar”la (mirror neurons) ilişkilendirilmektedir. Ayna nöronlar, hem kişinin kendi eyleminde hem de başkasının eyleminde aynı şekilde aktive olurlar (birbakıma empatik davranış modeli denilebilir). İnsanlarda, makak maymunlarında ve ötücü kuşlarda kesin olarak belirlenmişlerdir. En fazla bilinenleri prefrontal kortex (karar verme) ve inferior parietal lob (konuşma ve dil desteği) bölgelerindekilerdir. Ayna nöronlar, belirli eylemleri gerçekleştirebilmek için evrim sürecinde adaptasyon sağlamak, diğerlerinin ne yaptığını anlamak, sosyal öğrenme, gözlemleme ve taklit yapmayı öğrenme için ortaya çıkmışlardır.Ayna nöronların aktive olmasıyla empati, konuşma, düşünme, his ve tecrübeyle birbirini takip eden bir süreç söz konusudur. Ayna nöronlar sayesinde, insan sadece kendinin değil, başkalarının eylemlerini de kayıt edebilir. Hatta diğerlerinin aklını okuyarak ilk adımı atabilme özelliği gösterebilir. Ayna nöronlar bilincin ortaya çıkmasında önemli bir aşamadır. Ayna nöronlar aracılığı ile olayların içsel yaşanması, hafıza ve düşünme tetiklenmekte, bilincin ortaya çıkmasıyla geleceği ön görmemiz mümkün olabilmektedir. Hatırlama ve geleceği tasarlama ile ilgili beyin bölgeleri aynıdır. Magnetoensefalografi ile yapılan bir çalışma, hafızayla tetiklenen karar verme eyleminin hipokampustan çıkan teta dalgalarının medial prefrontal kortekse ulaşmasıyla ortaya çıktığını göstermiştir. Descartes; vücudunu yokmuş gibi düşünebildiğini ama bilincinin yokmuş gibi düşünemediğini test ederek “Düşünüyorum, öyleyse varım” demiştir. Descartes; ironik bir şekilde bu sonuca ayna karşısında kendini gözlemleyerek varmıştır. Evrimsel süreçte ayna nöronların rolü yadsınamaz. Bir toplulukta varlığını sürdürebilmek için diğerlerini anlamaktan ziyade doğrudan taklit etmek daha elverişlidir. Taklit yapmayı öğrenme ve kültürel aktarım, insanların doğada dominant olmasını sağlamıştır. Varlığımızdan haberdar olmamız, dil evrimi ve inançların bilinç kazanması, dolayısıyla bilincin oluşması bu şekilde daha mantıklı görünmektedir.Bu bakış açısıyla şöyle bir soru akla gelebilir. Taklit etmekten ziyade sorgulayan ve anlamaya çalışan bir bilinç; sosyolojik evrimde bir mutasyon olarak görülebilir mi ve bu tür mutasyon evrimsel gelişimin ateşleyicilerinden olduğuna göre ileride ne kadar uyum sağlayabilir? Beyinde bilincin ortaya çıkması ve evrimleşmesi ile ilgili son birkaç yıldır bilimsel çalışmaların ve hararetli tartışmaların olduğu bir diğer konu ise “Mikrotubül Kuantum Vibrasyonları”dır. Bu konuya aşağıda değinilmiştir: Hücre sitoplazmasının iskelet yapısında önemli rol oynayan mikrotübüller, protein dimerlerinden (alfa, beta) oluşur. Flajella ve siliaların yapısında da bulunurlar. Hücre içi transportta, kromozom ayrılmasında (mitoz) ve birçok hücre içi reaksiyonda rol oynarlar. En ilkel canlıdan (tek hücreliler), karmaşık beyin yapımıza kadar tüm biyolojik yapılar içinde bulunurlar. Alzheimer hastalığında, tau protenlerinin dejenerasyonuyla mikrotübüllerin yapısının bozulduğu ve buna bağlı bilinç değişiklerinin geliştiği bilinmektedir. Mikrotübüllerin kuantum vibrasyonları sayesinde ortaya çıkan bilinç çalışmaları, son zamanlarda hız kazanmıştır. Mikrotübüler dimerlerin manyetik alanları üzerinde yapılan teorik fizik kuramları laboratuvar çalışmalarıyla desteklenmektedir. Kuantum vibrasyonlarının (Orchestrated Objective Reduction=Orch OR), nöronların hafıza depolayan mikrotübüllerinde ve sinaptik impulslarda ortaya çıktığı ve düzenlendiği düşünülmektedir. Kuantum uyumu (Quantum Coherence); fotosentezde, kuşlardaki beyin navigasyonunda, koku yollarında ve beyin mikrotubüllerinde başarılı bir şekilde gösterilebilmiştir. Anirban Bandyopadyay (Japonya) ve Massachusetts Institute of Technology (MIT) çalışmalarında; ileri teknoloji EEG kayıtlarıyla derinlerden gelen mikrotübüler vibrasyonlar tespit edilebilmiştir. Bilincin mikrotübül kuantum uyumuyla ortaya çıktığı ile ilgili çalışmalar farklı disiplinlerde tekrarlayan araştırmalarla sınanmış ve aksi ispat edilememiştir. Mikrotübüllerin ilkel tek hücrelilerden kompleks canlılara kadar olan yapılarının incelenmesi, bilincin evrimsel gelişimini anlamamıza daha da yardımcı olacaktır. Bu derlemede evrimin tüm aşamalarını tartışmaktan ziyade beyin ve bilincin ortaya çıkmasıyla ilgili temel geçişler ve kavramlar üzerinde durulmuştur. İnsan beyni; kuşaklar boyunca daha fazla anlama ve farkındalığa ulaşmaktadır ve bu süreç devam etmektedir. Bu sayede gelişmekte olan teknoloji ile ortaya çıkan kavramlar her yeni nesilde daha da anlam bulacaktır."

Bu Reklamı Kapat

Bilinç hakkında bir kaç kitap tavsiyesi;

1-)Bilinç kullanma kılavuzu (Adam Zaman)

Bu Reklamı Kapat

2-)Bilinç üzerine konuşmalar (Susan Blackmore )

3-) Bilinç ve Beyin (Stanislas Dehaene)

1,111 görüntülenme

Kaynaklar

  1. Yazar Yok. Bilicinin Evrim . (7 Ağustos 2019). Alındığı Tarih: 7 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Bağlantı | Arşiv Bağlantısı
2
  • Raporla
Cevap
Yasin KAYALAR
Yasin KAYALAR
94K UP
Bilim ve felsefe okuru
Orijinal Soru: Düşünsel evrim nasıl olmuştur?

Bilincin ortaya çıkışı herşeyden önce dil yeteneğimizin gelişimi ile olmuş görünüyor. Tabi bu durum biyolojik olarak da bir dil yetisi edinme alt yapısını gerektiriyor. İşte bu noktada işler biraz belirsizleşiyor. Çünkü diğer canlılarla bu konuda aramızda uçurum olduğu anlaşılıyor. Örneğin insana en yakın türlerden sayılan şempanzeler üzerinde yapılan deneyler göstermiştir ki yetişkin bir şempanze bile 2 yaşındaki çocuğun edindiği dil yeteneğinin bile çok çok gerisinde kalmaktadır. Üstelik daha da şaşırtıcı olanı dil edinme yetisinin evrimsel semada bize uzak olan kuşlar ve böceklerde daha yakın olan primatlara göre biyolojik olarak daha fazla benzerlik taşıması. Ünlü Amerikalı dilbilimci Noam Chomsky bu durumu dil bakımından biyolojik olarak şaşırtıcı ve beklenmedik şekilde yalıtılmışlık olarak niteliyor.

Dile dair araştırma yaparsanız Bilincin veya düşünselliğin evrimi açısından insanı farklı kılan şeyin dil yetisi edinme yetenegiyle doğrudan ilgisi olduğunu anlarsınız. Çünkü dil dış dünyaya dair nesnelere atanmış bir temsil ilişkisini sağlayarak düşünsel soyutlama yapmamızı sağlayan temel faktör. Yani dil sadece bir iletişim aracı olmaktan çıkıp düşünebilmemizin temel unsuru haline dönüşüyor. Çünkü bu kelime ve kavramlar bir nevi düşünsellik açısından kodlama işlevi görüyor. Bu nedenle bilincin evrimini anlamak için ilk önce dil yeteneği nasıl ortaya çıkmıştır sorusuna cevap aramak gerek. Ancak bazılarının düşündüğü gibi konu sadece sesler çıkarmaya dayanmıyor. Çünkü beyinde dil edinme yetisinin sağlayan biyolojik evrim olmadan sadece sesler yoluyla bu durumun ortaya çıkamayacağı anlaşılıyor. Ancak yukarıdaki biyolojik yalıtılmışlık olarak ifade edilen tablo da işte bu noktada işleri karıştırıp çıkmaza sokuyor gibi görünüyor. Bu durum biraz dil yetisinin daha çok insan türleri arasında "yalıtık" bir evrim süreci geçirmiş olabileceği ihtimalini güçlendiriyor. Bu da insan türleri arasında doğadaki anlamsız ses taklitlerinden başlayan sürecin ( örneğin nesne vurma veya kırılma seslerinin taklidi gibi mesela 'tak' 'çıt' gibi tabi bunlarin daha ilkel taklitleri) giderek beyinde nesilden nesile gerçekleşen biyolojik evrimle çok kompleks bir duruma dönüştüğü anlamına gelebilir. Tabi bu durum ses taklitleri yoluyla beyinde biyolojik evrimin de başladığı, daha sonra taklit edilen kelimelerin giderek nesilden nesile daha artarak çeşitlenmesi ile gittikçe daha kompleks hale geldiği anlamına da geliyor. Bu açıdan ses taklidi ile başlayan sürecin dil edinme konusunda beyindeki biyolojik evrimin bir nevi 'çevre' unsuru olduğunu söyleyebilmek mümkün. İletişim açısından avantaj sağlayan bu durum da evrimin yönünü bu konuda belirlemiş olabilir. Ancak bu gelişme hangi aşamaya gelince bilincin ortaya çıkmasını sağladı sorusu yine belirsizliğini koruyor. Çünkü sadece bu durum tek başına bilincin ortaya çıkmasını sağlar mı belli değil. Çünkü bilinç denince işin içine farkındalık unsuru giriyor ki bu bambaşka bir konu.

Bu Reklamı Kapat

110 görüntülenme
1
  • Raporla
Cevap
Yok Yok
Kavramsal araştırmacı doğa bilimleri
Orijinal Soru: Evrimde bilinç ve bilinçsizlik arasındaki boşluk bilimsel olarak nasıl doldurulabilir?

Merhaba lotte.

Bilinç, bilincin bir evrim aşaması var ve buna zamanın döngüsü eşlik etmesi ile günümüz bilinci ile buna "gelişmişlik" denmekte. Ancak bilim ve bilime bağlı kişiler gerçekten bilincin neden ve nasıl var olduğunu açıklayamıyor olması şunu göstermekte " bilinç genetik yani atomsal incelene bilir değilse, peki ne? "

Bu Reklamı Kapat

Düşünmek ve düşünceyi oluşturmak firçanın tuval ile buluşması gibi, yani bilinç madde yi kullanması ile varlığını kanıtlar. Ancak bilinç zamana eş paralellik faaliyetinde senkronizedir ve buna göre kuantum zamansızlık döngüsünde ileri geri hallerin de olduğu için incelenemez! Bu konuya dair tatmin edici cevaplar bulamaman gayet normal, çünkü insan "var-oluşu" henüz bilmemektedir, evrimsel olarak şimdilik. Ancak mevcut herşeyin mutlak cevapları var ve bilinç bu şey-leri düşünürken unuttuğu bir şey var! Hani aynaya bakarsın ve kendini görürsün, ancak aynaya bakarken ve varlığını kanıtlayan şey zaman sekronudur. Aynaya bakıldığında her bir önceki unutulur! İlk aynaya bakılan günü kim hatırlar? Yani bedende mevcut bilinç enerji -seldir ve varlığını zaman paradoksu ile yansıtır...

...biraz karmaşık oldu ancak hepsi bilincin düşünüp birleştirmesi ile...

353 görüntülenme
0
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.