Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Kayra Gök
Üye
0

Beyinlerimiz deterministik mi işler?

Eğer öyleyese yani beyinimizin aldığı her "karar" her "seçim" genetik ve sosyal faktörler tarafından belirleniyorsa yaşamanın ne anlamı var?
455 görüntülenme
Beyinlerimiz deterministik mi işler?
Beyinlerimiz deterministik mi işler?
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
2 Cevap
Cevap
Oguz Han
Oguz Han
12K UP
Sıradan Vatandaş

Determinizm kainatın baştan sona tüm sürecinde tüm varlıkların sabit bir neden sonuç ilişkisine tabi olduğunu öne sürer. Lakin o kadar katı bir neden sonuç ilişkisi olmadığını biliyoruz ancak determinizme tabii olmamız veyahut kararlarımızı rastgele almamız ne fark eder ki? Nihayetinde kararlarımızı almamıza tesir eden her etkiyi hesaplamamız mümkün değil. Evren katı bir determinizme tabii olmadığı için tüm maddelerin konumunu bilsek bile geleceği %100 hesaplamız imkansız. Yani hayat öngörülemezliğini hem teoride hem pratikte hala koruyor.

182 görüntülenme
1
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Cevap
Zahit Sezer
Felsefeci

Bu sorduğunuz soru genelde özgürlük problemi altında tartışılır. Sorunuz, işaret ettiğim problem bağlamında yeniden şu şekilde formüle edilebilir: Evrende ihlal edilmesi imkansız bir sebep-sonuç zinciri (determinizm) var ise insanın özgür iradesinden nasıl bahsedebiliriz; özgür iradeden bahsedemezsek "hayatın anlamı" sorunu ile karşı karşıya kalıyoruz, buradan nasıl çıkarız?.. Eğer soru buysa, aslında iki soru sorulmuş demektir: (1) Determinizm var mı yok mu? (2) özgür irade problemi açısından hayatın anlamı nasıl tespit edilebilir? Ben sadece birinci soruya cevap vermeyi deneyeceğim, fakat birinci sorunun cevabı zorunlu olarak ikinci sorunun cevabına dair bir zemine işaret ediyor olacak.

Her şeyden önce ifade etmem gerekir ki nedensellik meselesi metafizik bir konudur. Fizik bilimi içerisinde kalınarak evrende/doğada nedensellik var mı yok mu sorusu kesinlikle cevaplanamaz. Modern felsefede, özellikle Kant sonrasında, evrende bir nedensellik bulunduğu iddiası terk edilmiştir, bunun yerine doğaya dair algılarımıza nedensellik bilgisinin zihin tarafından katıldığı kabul edilmiştir. Evrende/dışta zorunlu bir nedensellik olmadığı için sizin bahsettiğiniz doğal süreçlere tamamen tâbi/mahkum olan bir insandan bahsedilemez ve özgürlük insanın kendi benliğinde temellenir. Özgürlüğün insanın kendi benliğinde temellenmesi demek, insanın, özgür olduğu bilgisini aksi düşünülmesi imkansız şekilde kendi içinde bulması demektir. Yani bu felsefi tutum içerisinde insanın özgür olduğunun değil, özgür olmadığının kanıtlanması gerekir.

Tüm Reklamları Kapat

David Hume ve Kant gibi aydınlanmanın zirve filozoflarından önce, evrende zorunlu bir nedensellik olduğu fikri hakim bilimsel kabul idi. Malum olduğu üzere bilim devriminden önceki hakim bilim paradigması Aristocu/İbn Sinacı bilim paradigmasıdır ki bu yaklaşım içerisindeki en temel kabul evrende insanın da tâbi olduğu, ihlali mümkün olmayan bir nedenselliktir. Böylesi katı bir nedenselliğin olduğu bir anlayış içerisinde, mutlak bir özgürlükten bahsetmek mümkün değildir. Mutlak bir özgürlükten bahsedilemese de bu bilim paradigması içinde de bir tür özgürlük temellendirmesi elbette yapılmıştır. Öncelikle mutlak özgürlük derken kast edilen şudur "bir öznenin, birbirine tamamen eşit tercihe-şayan iki şeyden birini irade etmesi/seçmesidir". Bu şekilde bir özgürlüğün insan için hiçbir zaman geçerli olmadığı, tüm felsefi pozisyonların ittifak halinde olduğu bir düşüncedir desek yanlış olmaz sanıyorum. Bunun yerine, her ne kadar çevresel şartların etkisinde olsak da bir tür irade etme/seçme kabiliyetimizin olduğu ispatlamak hala mümkündür. Birinci yol şudur; farz edelim ki evrende her an bir milyon neden bir milyon sonuca sebep oluyor(gerektiriyor) ve her anda da bu milyonluk sebep-sonuç ilişkisi tekrarlanarak evrendeki oluşu meydana getiriyor. Bu oluşun içerisindeki bir özne olarak insan da bu akışa tamamen mahkum diyelim. Fakat insanda evrendeki oluşu bir nedensellik içerisinde algılama kabiliyeti var ve biz bu sayede bir şeyleri idrak edip "nasıl" ve "neden" sorularını sorabiliyoruz, kısaca diğer tüm canlılardan farklı olarak düşünebiliyoruz. Biz evrende her an akıp giden bir milyon sebebin, en iyi haliyle bile en fazla 5-10 tanesini bir anda idrak edebiliriz. Mesela, çok küçük olan cisimler ve canlılar arasındaki etkileşimi ve sebep-sonuç ilişkisini idrak edemeyiz, çünkü zaten göremiyoruz bile, ya da çok büyük cisimleri veyahut şimdiye kadar bilimin nedensel bilgisini temin edemediği ("reasoned fact" haline getiremediği) şeyleri de kavrayamayız. Bu da demek oluyor ki biz tüm bu nedensel akış içerisinde çok ama çok az bir kısma dair farkındalık yaşıyoruz. Hatta evrenin bize göre "sonsuz" sayılabilecek büyüklüğü ve orada bulunan tüm cisimlerin nedensel bir irtibata sahip olduğu düşünüldüğünde, bizim kavradığımız nedenlerin devede kulak mesabesinde dahi olmadığını anlarız. Tüm bunları göz önünde bulundurduğumuzda ise, evrende bir nedensellik olsa bile insan bilincinin bunu kavramaktan aciz oluşu, gelecekte olacak her şeyi bizim için mümkün ve ihtimalli kılar. Bu belirsizlik ve tesadüf durumu ise özgürlüğün insan için temellendiği zemine tekabül eder.

zorunlu bir nedensellik içerisinde özgürlüğü temellendirmenin ikinci yolu ise, yine aynı senaryo içerisinde yapılan farklı ve zekice bir manevra ile ortaya çıkar. İnsan evrende, yani etrafında, gerçekleşen olayların sebeplerini kavradıkça söz konusu zorunlu (ihlali imkansız olan) nedensellik zincirinden kurtulabilir, kendisini soyutlayabilir. Bu anlayış Aristocu bilim geleneğinin bilgi ideali ile alakalı sayılır aslında. Onlara göre bilgi, nedeni bilmektir ve insan bir şeyin nedenini bildiğinde o şeye hükmetme imkanını da elde etmiş olur. (bir nevi bilgi güçtür sözü gibi anlayabilirsin). Ne de olsa bir şeyin neye sebep olacağını biliyorsan, o şey artık senin için kontrol edilebilir, anlaşılabilir, tekrarlanabilir bir hal almış demektir. İşte bu mantıktan hareketle Aristocu gelenek (meşşaî filozoflar) bilgi edinerek insan benliğinin/ruhunun/psüke'nin bu nedensel zincirden yavaş yavaş soyutlanabileceğini öne sürdü. Evrendeki tüm nedenleri bildiğimiz zaman, nedensellik zincirinin dışına çıkmış oluruz ki bu da açıkça mutlak özgürlük manasına gelir. Diğer bir ifade ile Aristocular, bilerek dönüşmeyi ve özgürleşmeyi esas alırlar. İnsan doğduğu anda özgür değildir, zaten çok belli değil mi, hayatta kalması bile sıkı sıkıya etrafındaki şeylere bağlı, annesi süt vermese hayatı sona erer, birisi onu korumasa hayatını idame ettiremez vs vs. fakat yaşı büyüdükçe ve bilgi edindikçe nedensellik bağı görece zayıflar ve etrafındaki şartlardan daha az etkilenir hale gelir. Mesela, etin ateşte piştiğinde yenilebilir olduğu bilgisine (yani ateşin etin yenebilir hale gelmesinin SEBEBİ olduğunun bilgisi sayesinde) sahip olduğu için en azından hayatta kalması çevresel şartlardan ve nedensel hiyerarşiden, en azından bir bebeğe göre, daha soyutlanmış, kurtulmuş ve özgürleşmiş haldedir. Bu yolda, tüm nedenlerin idrakinden başka mutlak özgürlük imkanı yoktur. Tüm nedenlerin bilinmesi de mümkün müdür, bu tartışmalı sayılır. Tüm nedenleri bilmek Tanrısal bir bilme şekli olduğu için karşı çıkanlar da olmuştur (Tanrı mesela özgür müdür değil midir tartışması yapılmaz, dikkatinizi çekerim, tüm sebeplerin sebebi olduğu için, O zaten sebeplerin dışında yani nedenselliğin üstünde kabul edilir, yani mutlak özgür, mutlak fail odur felsefeye göre). Ama tüm bunlar bahs-i diğer. Zaten çok uzun oldu, fakat soru çok çetrefilli olduğu için uzun yazdım. Yazdıklarımın gerçek bir cevap olması ancak ve ancak daha yetkin sorulara kapı aralaması ile mümkündür, zira felsefe cevaplama değil, soru sorma işidir. Yani asıl olan sorulardır, sizin sorduğunuz sorunun daha üst bir formuna işaret edebildiysem ne mutlu bana...

1
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.