Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Sonsuzluk Nedir? Sonsuzdan Büyük Sonsuz Olabilir mi?

Hayvanların Sayma Biçimi, İşlevsel Bir Sonsuzluk Tanımı Yapmamızı Kolaylaştırabilir mi?

Sonsuzluk Nedir? Sonsuzdan Büyük Sonsuz Olabilir mi? Jessica Cantlon
Hayvanlarda nicelik kavramı
9 dakika
4,232
  • Matematik Felsefesi
  • Mantık ve Matematiğin Temelleri

Hayvanlardan bugüne kadar çok şey öğrendik, onların fiziksel özelliklerinden esinlenerek uçak yaptık, sonar cihazını yaptık. Ancak hayvanlardan öğreneceğimiz şeyler sadece fiziksel değil, hayvanların eşleştirme mantığını kullanarak sonsuzluğu da nihayetinde tanımlayabiliriz.

1,2,3... Bu sayı dizisini ne kadar ileriye götürebiliriz? Saniyede üç tane sayı sayabilsek (çok iyimser bir yaklaşım olduğunu saymaya başlayınca göreceksiniz) günde 259.200 , yılda 94.608.000 tane sayı sayabiliriz. Eğer bir insan nefes aldığı saniyeden 100 yaşına kadar sayabilirse 9.460.800.000'e kadar sayabilir. Sadece sayı saymak üzerine kurulu 100 yaşına kadar yaşayabilen bir ailenin var olduğunu varsayarsak bu aile 50 kuşak sonra 473.040.000.000‬ sayısına varacaktır. Bu ailenin keşfedilen ilk insan olduğunu varsayarsak (ilk insan örnekleri 200.000 yıl önce Afrika'da bulunmuştur), şu anda insanlığın 18.921.600.000.000‬'a kadar saymış olması gerekmektedir. Peki sonsuz bu sayı mıdır? Okuyucu muhtemelen tabii ki hayır cevabını vermiştir.

Bu Reklamı Kapat

Bir sosyal bilimciye, fizikçiye, matematikçiye, mühendise "Sonsuz nedir?" diye sorulduğunda tamamen farklı 4 cevap almanız muhtemeldir. Farklı cevaplar almanız muhtemelen kafanızı karıştıracaktır ama aslında sonsuz kavramının ne olduğu saymak kavramından gelir. Bu yazıda sayma kavramını farklı bir şekilde, çoğu hayvanın yaptığı şekilde tanımlayacağız.

Hayvanlar Nasıl Sayı Sayar?

Hayvanlarda sayı duygusu, sayı miktarlarının tanınmasını ve karşılaştırılmasını içerir. Toplama gibi bazı sayısal işlemler, sıçanlar ve büyük maymunlar da dahil olmak üzere birçok türde gösterilmiştir. Şempanzelerde kesirleri temsil eden ve kesir ilavesi gözlemlenmiştir. Yaklaşık sayı sistemine sahip geniş bir tür yelpazesi, bu mekanizmanın erken evrimsel kökeni veya çoklu yakınsak evrim olaylarını göstermektedir.

Bu Reklamı Kapat

Yani hayvanlar sayıları iki niceliği karşılaştırarak tanımlar. Belki ilkokuldan beri saymayı bu şekilde öğrenmemiz gerekiyordu. Çünkü bu tarz saymak aslında çok büyük matematiksel teorileri doğurur. Biz burada sayı saymayı kümeler arası fonksiyonlar inşa ederek yapacağız fakat bunun için öncelikle bazı bilgileri edinmemiz gerekiyor.

Georg Cantor ve sonsuzluk kavramı
Georg Cantor ve sonsuzluk kavramı
OpenMind BBVA

Tanım (Kardinalite)

AA kümesinin kardinalitesi ∣A∣|A| ile gösterilir ve bu kümenin eleman sayısı olarak tanımlanır.

Ölçü teorisi hakkında araştırma yapmış olan okuyucuya bunun kümenin dış ölçüsünden farklı bir kavram olduğunu hatırlatmak isteriz. Bir kümenin kardinalitesi, bize kümenin büyüklüğü hakkında bilgi verir. Şimdi bu kavramı birebir ve örten fonksiyonların perspektifinden düşünelim.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  • f:A→Bf: A→ B fonksiyonu birebir fonksiyon olsun o halde ∣A∣≤∣B∣|A|≤|B| olur.
  • f:A→Bf: A→ B fonksiyonu örten olsun o halde ∣A∣≥∣B∣|A|≥|B| olur.
  • f:A→Bf: A→ B fonksiyonu birebir ve örten olsun o halde ∣A∣=∣B∣|A|=|B| olacaktır.

Ayrıca okuyucu için alıştırma olarak A⊂BA⊂B ise ∣A∣≤∣B∣|A|≤|B| eşitsizliğini göstermekle uğraşmasını tavsiye ediyoruz. Bu eşitsizlik işimize yarayacaktır.

Dikkat edilmesi gerekiyor ki eşitliğin sağlanması için AA'nın BB'nin öz alt kümesi olmasına gerek yoktur, zaten sonsuzluk kavramını da buradan inşa edeceğiz. Ayrıca yukarıdaki 3. maddeye bakılırsa, iki kümenin aynı büyüklükte olması için gerek ve yeter şartın kümeler arasında birebir ve örten bir fonksiyon bulunması olduğu görülür.

Hayvanların bizden iyi bildiği şey, saymanın bu şekilde yapılması gerektiği. Hayvanlar iki niceliği kıyaslarken niceliklerdeki elemanları birbiriyle eşleştirir, biz bunu daha matematiksel bir yapı olarak yani fonksiyonlarla ifade ediyoruz. Hayvanlar, "Eğer ikinci nicelikte bazı elemanlar bu eşleştirme konusunda dışarıda kalıyorsa bu ikinci nicelikte daha fazla eleman vardır. Tersi durumda, birinci nicelikte daha fazla eleman vardır. Eğer iki nicelikte tam olarak eşleşiyorsa iki nicelikte birbiriyle aynı büyüklüktedir." sonucuna varırlar. Bunu, aşağıdaki görsel ile gösterebiliriz.

İki niceliğin eşleştirilmesi. 1'in a ile, 2'nin b ile, 3'ün c ile eşleştirildiğini düşünün. İkinci kümede d elemanı açıkta kalacağı için, bir hayvan ikinci setin daha büyük olduğu sonucuna varır.
İki niceliğin eşleştirilmesi. 1'in a ile, 2'nin b ile, 3'ün c ile eşleştirildiğini düşünün. İkinci kümede d elemanı açıkta kalacağı için, bir hayvan ikinci setin daha büyük olduğu sonucuna varır.
Wikiversity

Muhtemelen hayvanlar birebir ve örten bir fonksiyon aramıyordur; ama biz, sonsuzluğu kavramak için, bu tür bir fonksiyon arayacağız. Sonlu sayıda elemana sahip kümelerin kıyaslanması kolaydır, ancak sonlu sayıda elemana sahip olmayan kümelerin karşılaştırılması biraz daha karmaşıktır. Biz bu yazının devamında "sonlu sayıda elemana sahip olmayan kümelerin hepsi sonsuz sayıda eleman içerir" yargısını kıracak, sonsuzluk kavramını ikiye ayıracağız.

Şimdi, tam sayılar ile doğal sayılar kümesinin kardinalitelerini kıyaslayalım, yani hayvanların yaptığı gibi elemanlarını eşleştirelim. Daha matematiksel olarak bir birebir ve örten bir fonksiyon bulalım. Doğal sayılar kümesini sıfırı içerecek şekilde tanımlayalım.

Bu Reklamı Kapat

f:N→Zf:ℕ →Z fonksiyonunu (burada ZZ tam sayılar kümesi) f(x)={0, x=0−n+12, x tekn2, x negatifveçiftf(x)=\begin{cases} 0 &\text{, } x=0 \\ - \dfrac{n+1}{2} &\text{, } x\space tek\\ \dfrac{n}{2} &\text{, } x\space negatif ve çift\end{cases}

olarak tanımlayalım. Bu fonksiyonun birebir ve örten olduğunu göstermek okuyucuya bırakılmıştır.

Burada ilginç bir nokta var: Bu fonksiyon, bize tam sayılar ve doğal sayıların aynı niceliğe sahip olduğunu anlatıyor. Yani ∣Z∣=∣N∣|Z|=|ℕ|.

İlk etapta önemini anlamamış olabilirsiniz; ancak bu eşitliğin ne kadar ilginç bir eşitlik olduğunu göstermek için bir tanım yapalım.

Bu Reklamı Kapat

Tanım: AA bir küme olsun. −A={−a∣a∈A}-A=\lbrace -a| a∈A \rbrace olarak tanımlanır.

Yukarıdaki tanım çerçevesinde Z=N∪−NZ=ℕ \cup -ℕ, 0 haricinde iki ayrık kümenin birleşimi olarak düşünülebilir. Bu tanımdan dolayı N⊂Zℕ⊂Z olur ancak kardinaliteleri eşit olur, bu da yukarıda okuyucuya bıraktığımız eşitsizliğin bir uygulamasıdır. Ayrıca ∣Z∣=∣N∣+∣N∣−1|Z|=|ℕ|+|ℕ|-1 olur, -1 olmasının sebebi de 0'ın iki kümede de yer almasındandır.

Bu denklem ve üstte bulduğumuz sonuç birleştirilirse, ∣Z∣=∣N∣=∣N∣+∣N∣−1|Z|=|ℕ|=|ℕ|+|ℕ|-1 olur; basit sadeleştirmelerle ∣N∣=1|ℕ|=1 bulunur - ki bu imkansızdır çünkü doğal sayılar bir tane değildir. O halde bu işlem üzerinde bir sadeleştirme yapılamaz; yani bilinenin aksine bir toplama işleminden söz ediyoruz. Buradan, doğal sayılar kümesinin kardinalitesi üzerinde bilinen işlemlerin yapılamayacağı sonucuna varılır.

Doğal sayılar kümesinin kardinalitesi ∣N∣=ℵ0|ℕ|=\aleph _0 ile gösterilir. Bu niceliğin sayısal bir değeri yoktur; fakat "sayılabilir sonsuz" adı verilir. Buradaki "saymak" gündelik yaşamda kullandığımız anlamıyla "saymak" değil, eşleştirmenin mümkünatı dolayısı ile söylenmiş bir sözdür. Bunu hayvanlar, evrimsel temelleri dolayısıyla bizden daha iyi yapmaktadırlar. İşleri biraz daha irdeleyelim ve rasyonel sayılar kümesine bir göz atalım.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Mikroelektroniğin Temelleri
  • Boyut: 20,0*24,0
  • Sayfa Sayısı: 902
  • Basım: 2
  • Basım Yeri: ANKARA
  • ISBN No: 9786053558736
Devamını Göster
₺210.00
Mikroelektroniğin Temelleri

Q={ab∣a,b∈Z ebob(a,b)=1}ℚ= \lbrace \dfrac{a}{b} | a,b ∈ Z\space ebob(a,b)=1 \rbrace bu kümeyi Q={(a,b)∣a,b∈Z ebob(a,b)=1}ℚ=\lbrace (a,b) | a,b∈Z \space ebob(a,b)=1\rbrace olarak düşünelim, aşağıdaki kanıtsavı kullanıp bakış açımızı değiştireceğiz.

Kanıtsav: f:A→Bf:A→B fonksiyonu birebir ve g:B→Ag:B→A fonksiyonu da birebir ise, AA ile BB arasında birebir ve örten bir fonksiyon vardır.

Çılgınca gelecek; ancak ∣Q∣=∣N∣|ℚ|=|ℕ| sonucuna varacağız. Bunu görmek için ise ilk eşleştirmeyi rasyonel sayılardan doğal sayılara yapacağız. f:Q→Zf:ℚ→Z fonksiyonu f(n)=n1f(n)=\dfrac{n}{1} fonksiyonu birebirdir. İkinci eşleştirmeyi ise tablo ile yapacağız. Tam sayıları satır ve sütunlara yerleştirelim araya da satır ve sütunu bölüm formunda yazalım.

Cantor'un tahtası
Cantor'un tahtası
Science Photo Library

Bu çılgınca yöntem, ilk olarak Georg Cantor tarafından yapılmıştır. Bu tablodaki eşleştirme fonksiyonu da birebirdir; bu da bizi ∣Z∣=∣N∣=∣Q∣|Z|=|ℕ|=|ℚ| eşitliklerine ulaştırır. İnanılmazdır; ancak ne kadar rasyonel sayı varsa, o kadar tam sayı ve o kadar da doğal sayı vardır ve hepsi de sayılabilir sonsuz kadardır!

Bu kavram, "en küçük sonsuzluk" olarak tanımlanır.

Georg Kantor ve Sonsuzluk Kavramı

Burada biraz Georg Cantor tarafından duruma bakmamız gerekmektedir. Cantor, kümeler kuramını kuran ve sonsuz kavramına ilk defa kavranabilirlik getiren Alman bir matematikçidir. Zamanının çok ötesindeki düşünceleri daha yeni anlaşılmaktadır. Öyle ki sonsuzluğun tek olmadığını düşünmüş ve göstermiştir.

Gerçek sayılar kümesinin doğal sayılar kümesini kapsadığı açıktır; peki onun kardinalitesi hakkında ne söylenebilir? Cantor, bu kez gerçek sayılar kümesinin kardinalitesinin doğal sayılarınkiyle aynı olmadığını gösterdi.

Kanıtsav: ∣R∣>ℵ0|ℝ|> \aleph_0

Kanıt: Çok daha çılgınca bir iddia ortaya atıp [0,1][0,1] aralığının kardinalitesinin, sayılabilir sonsuzdan büyük olduğunu göstereceğiz. Varsayalım ki ∣[0,1]∣=ℵ0|[0,1]|=\aleph_0 olsun, o halde f:N→[0,1]f:ℕ→[0,1] birebir ve örten fonksiyonu vardır. Daha farklı bir deyişle bu aralıktaki bütün sayıları kapsayan sonsuz listeler vardır, örneğin a1=0.24372293a_1=0.24372293, a2=0.84756129a_2=0.84756129 ... gibi. NN sayısını şöyle tanımlayalım: n.n. basamağındaki sayı eğer 9'dan küçükse listedeki n.n. sayı +1 değeri alsın, 9 ise 0 değeri alsın. NN hiçbir listede bulunamaz, bu sayede listenin tamamlanmadığı ortaya çıkar - yani birebir ve örten bir fonksiyon yoktur. Bu da ∣[0,1]∣>ℵ0|[0,1]|>\aleph_0 eşitsizliğine götürür. [0,1]⊂R[0,1]⊂ℝ olduğundan ∣R∣>ℵ0|ℝ|>\aleph_0 sonucuna ulaşırız.

Bu kanıtsav bize çok başka şeyler de söyler. Örneğin irrasyonel sayıların kümesini irir ile gösterirsek R=ir∪Qℝ=ir\cup ℚ olacağını biliyoruz, ∣R∣=∣ir∣+∣Q∣|ℝ|=|ir|+|ℚ| olur çünkü irrasyonel sayılar ile rasyonel sayılar ayrıktır. Yukarıdaki eşitlikten ∣ir∣>ℵ0|ir|>\aleph_0 sonucuna varırız. Dahası gerçek sayılar kümesinin kardinalitesi "sayılamaz sonsuz" olarak tanımlanır, buradaki sayılamamaktan kastın ne olduğunu artık biliyoruz. Bu tanım ışığında ∣R∣=∣ir∣|ℝ|=|ir| olduğu sonucuna varırız. Yani irrasyonel sayılar rasyonel sayılardan çok daha fazladır.

Bu Reklamı Kapat

Sayılamaz sonsuzluk ise 2ℵ02^{\aleph_0} ile gösterilir.

Sonuç

Sonsuzluk kavramının ortaya çıkışı, kümeleri karşılaştırmaktan gelir. Hayvanların karşılaştırma güdüsü, matematikçilerin fonksiyon kurmasına benzetilebilir ve bu benzetmeden dolayı sonlu sayıda elemanlı kümelerin karşılaştırması gibi sonlu sayıda elemanlı olmayan kümelerin de karşılaştırması yapılabilir.

Bir kümenin sonlu olmaması, sonsuz olması anlamına gelmez; sayılabilir ya da sayılamaz sonsuz olduğu anlamına gelir. "Sayılamaz sonsuzluk" genelde kısaca sonsuzlukla sayılabilir; sonsuzluk ise kısaca sayılabilirlik ile anılır; ancak ikisi de sonsuzluğun bir temsilidir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Muhteşem! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/06/2022 14:58:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8768

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Evrim Ağacı
Factchecking
Doğa Yasaları
Eşcinsellik
Genetik Değişim
Hücreler
Evrim Kuramı
Jinekoloji
İmmünoloji
Beslenme Davranışı
Doğru
Uçuş
Kimyasal Evrim
Elektron
Obstetrik
Basınç
Sağlık Personeli
Element
Kontrol
Kamuflaj
Biliş
Jeoloji
İnsan Evrimi
Bilim
Epidemik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.