Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Sibirya kaplanı (Panthera tigris tigris)

Sibirya kaplanı (Panthera tigris tigris) Süha Derbent
10 dakika
22,529
  • Felinoloji
Sibirya kaplanı
  • Bilimsel Adı Panthera tigris tigris
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Sibirya kaplanı
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Siberian tiger
Taksonomi
  • Bu içerik, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.
  • Gözlem Ekle

Gözlem Bilgileri

Süha Derbent'in Evrim Ağacı'nda Yaşam Ağacı projesine katkı sağladığı nefes kesici Sibirya kaplanı (Panthera tigris tigris) gözlemlerinden birkaç tanesine tanıklık ediyorsunuz! Gözlemler ABD Montana'daki koruma altında olan birey üzerinde yapıldı.

Tanım ve Genel Bilgiler

Kuzenleri arasındaki en büyük kedi ve apeks avcıdır. Sibirya kaplanı dışındaki diğer bir adı ise Amur kaplanıdır. Kendileri yaşayan en iri kedilerdir. Fakat aslan (Panthera leo) baba ve kaplan (Panthera tigris) anneden meydana gelen liger isimli hibrit (melez) birey bazen Sibirya kaplanlarından büyük oldukları rapor edilmiştir. Bunun tam tersi durumda doğan tigon ise liger kadar büyük olmayabiliyor. Zaten anne aslanın bir erkek kaplanı kabul etmesi son derece nadir görülür. Günümüzde yaşayan kaplanlar, soyu tükenmiş dev kediler kadar büyüktürler ve 3.3 metreye kadar uzayan, 300 kg ağırlığa erişen bireyler görülebilir. Kayıtlara geçen en büyük bireylerden biri yaklaşık 3.5 metre ve en ağır birey ise 465 kg ağırlığındadır. Köpek dişleri (canine) yaklaşık 10 cm uzunluğundadır. Gücü ve saldırganlığı yanısıra, vücudundaki kırmızı/turuncu renk üzerindeki sivri siyah çizgilerle tanınır. Genel olarak Panthera cinsinin en meşhur ortak özelliği, anatomilerinin güçlü kükreme sesi çıkarmaya uygun olmasıdır. Bunun olabilmesinin temel sebebi hyoid kemiğinin tamamlanmamış kemikleşmesidir. Ayrıca yeni çalışmalar, ses kutusunun da kükremek üzere özelleştiğini morfolojik olarak ortaya çıkarmıştır. Vahşi doğada 10-15 sene, koruma altında 20 sene kadar yaşayabilir. Genellikle vücutlarında 100 kadar çizgi bulunur. Alt tür varyasyonlarına göre ölçüler değişebilse de, genellikle 70-120 cm omuz yüksekliğine erişebilirler.

Sinsice hareket etmeye çalışırken.
Sinsice hareket etmeye çalışırken.
Süha Derbent

Gözleri, geceleri de görebilmek üzere oldukça iyi adapte olmuştur. Işığı retinaya daha fazla yansıtan tapetum lucidum isimli bir tabaka bulunur. Aynı zamanda gece görmeyi sağlayan retinadaki çubuk (rod) hücrelerinin de oranı fazladır. Böylece geceleri insanlardan 6 kat daha duyarlı görüşe sahiptirler. Beş parmaklı patileri bulunan, tırnaklar yürürken retrakte (geri çekilmiş) halde olan kısmen basık suratlı plasentalı memelilerdir. Vücutları esnek ve oldukça kaslıdır. Ön uzuvlar kuvvetli kavrama kabiliyetine ve keskin pençelere sahiptir. Patilerdeki pedler (yastıkçıklar) birleşerek karakteristik 3 loblu görünüm verir. Çeneleri güçlü ve ısırmak için evrimleşmiştir. Tırtıklı dilleri sayesinde kıllarını kolayca temizler ve etleri törpülerler. Bıyıkları (vibrissa) hassas bir şekilde direkt somatosensorial kortekse duyu iletimi sağlar. Köpekgiller (Canidae) kadar olmasa da, koku alma duyuları vomeronazal organları sayesinde oldukça güçlüdür. Kulaklar da avlarını takip etmek için iri ve hassastır. Böylece karanlıkta etrafın farkındadırlar. Ayrıca bıyıklar kaşların üstünde, yanaklarda bulunsa da; çenenin altında yoktur.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Carnivora (Etçiller) takımı içerisinde Felidae (Kedigiller) ailesinde sınıflandırılırlar. Bu ailede Pantherinae ve Felinae olmak üzere iki büyük alt familya bulunur. Pantherinae (Panterler) alt familyasında kaplanlar, aslanlar, leoparlar gibi kediler varken; Felinae alt familyasında çitalar, pumalar ve dağ kedileri gibi türler vardır. Taksonun evrimsel olarak en eski cinsi Panthera, en yeni cinsi ise Felis'tir. Günümüzde Panthera cinsi aslan, kaplan, jaguar ve leopar gibi yaşayan en büyük kedileri barındıran cinstir. Kaplan, Panthera tigris türü olarak sınıflandırılır. Sibirya kaplanı ise diğer bütün Asya anakarasında yaşayan kaplanları gibi Panthera tigris tigris alt türüdür. Yani henüz ayrı bir tür olarak atanması için gerekli filogenetik farklılığa sahip değildir. Ayrıca 20. yy'ın sonlarında nesli tükenen Hazar (Caspian) kaplanı da Panthera tigris tigris alt türüdür. Müzelerden alınan 20 kemik örneğinde yapılan araştırmalar sonucu yaklaşık 200 sene önce coğrafyaları izole edilmiş Sibirya kaplanları oldukları anlaşılmıştır. Asya anakarasında yaşayan bütün kaplanlar Panthera tigris tigris isimli tek alt türde sınıflandırılır! Bu izolasyon, varyasyon farkı oluştursa da alt tür veya tür seviyesinde herhangi bir evrimsel değişime sebebiyet vermemiştir. Tıpkı bütün insanların Homo sapiens sapiens alt türünde sınıflandırılması gibi...

Tüm Reklamları Kapat

Fakat bu konu biraz tartışmalı. Zira 2018’de yayımlanan genetik araştırmaya göre Asya ana karası içerisinde bile gen akışını engelleyen süreçler olduğu savunuluyor. Çünkü Güney Çin popülasyonunun, Bengal popülasyonundan ziyade bir ada popülasyonu olan Sumatra popülasyonuna daha yakın olduğu raporlanmış. Vücut büyüklüğü ile ilişkili olan ADH7 isimli bir genin hem Sumatra kaplanında hem de Güney Çin popülasyonunda seçilim gösterdiği görülmüş. Bu durumda yaklaşık 110.000 yıl önce evrimleşen Panthera tigris türü, ağırlıklı olarak coğrafik parametreler kaynaklı Asya ana karasında yeterli gen akışına sahip olmamış olabilir.[4]

Heybetli bakışlar.
Heybetli bakışlar.
Süha Derbent

Panthera cinsinin Asya'da, 3.8-2 milyon yıl önce evrimleştikleri düşünülmektedir. Ancak evrimleşme sıraları halen belirgin değildir ve üzerlerindeki çalışmalar sürmektedir. Daha önceye gidersek Pantherinae alt ailesinin, Felinlerden ayrılmasının 6-10 milyon yıl önce gerçekleştiği düşünülmektedir. Ondan önce kediler, misk kedileri ve sırtlanların ortak atası, günümüzden 30 milyon yıl kadar önce yaşamış olan Haplogale isimli cinstir. Kedilere ait bazı özellikler taşımakla birlikte, hala tam olarak bir kedigil olduğu söylenemez. Daha sonra, erken Miyosen'de, 25 milyon yıl kadar önce Proailurus julieni evrimleşmiştir. Bu türün misk kedisigillere benzer özellikleri bulunmaktadır ancak kafatası ilk defa kedigillerinkine doğru evrimleşmeye başlamıştır. Bu türün ilk başta bir Proaurilus cinsi olduğu sanılmış, bu isim o yüzden verilmiştir. Ancak günümüzde yapılan yeni araştırmalar sonucunda Proaurilus'un atası olduğu bilinmektedir; ancak halen adı değiştirilmemiştir.

Daha sonra, 24 milyon yıl kadar önce gerçek bir Proaurilus türü olan Proaurilus lemanensis evrimleşmiştir. Bu tür, bilinen ilk kedi türü olarak kayıtlara geçmiştir. Kafatası günümüz kedigilleriyle neredeyse tamamen aynıdır ve bulbları oluşmaya ve kemikleşmeye başlamıştır. Daha sonra, günümüzden 20 milyon yıl kadar önce Pseudoaelurus cinsi evrimleşmiştir. Bu tür, atalarına oldukça benzemekle birlikte, yapısal olarak modern kedilere doğru bir adım daha atılmıştır. Ardından, 18 milyon yıl kadar önce evrimleşen Dinictus, günümüz Felinae alt ailesine, yani puma ve çitaları barındıran aileye benzemeye başlamıştır. Son olarak keşfedilen Hoplophoenus, kedilerin ortak atasından kılıç dişli kedilere geçiş türü olarak kayıtlara geçmiştir. Eklemekte fayda var, Smilodon cinsi gibi kılıç dişli kediler, genel kanının aksine aslında günümüz kedigillerin atası değildir! Yakın akraba bile değillerdir. Yaklaşık 20 milyon yıl önce soy hatları günümüz büyük kedilerden ayrılmış ve nesilleri tükenmiş memelilerdir. Bu yüzden "kılıç dişli kaplan" veya "kılıç dişli aslan" ismi yanlış oluyor. Aslında doğrusu sadece "kılıç dişli” veya “kılıç dişli kedi” demek. Kedigillerin evrimi hakkında yazdığımız ayrıntılı makalemize buradan ulaşabilirsiniz.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Kaplanlar (Panthera tigris) Asya'da yayılmış kedi türleridir. Sibirya kaplanı ise Rusya'nın uzak doğusunda, Primorsky'in güneybatısının Amur nehri civarındaki Sikhote-Alin dağlık kesimlerinde yaşar. 2005 senesinde Kore'ye kadar indikleri rapor edilmiştir. Fakat yaşam alanlarının tahrip edilmesi ve yasak avlanma sonucu tekrardan biyocoğrafyaları kısıtlanmıştır. Günümüzde Çin'in kuzeyinde ve Kuzey Kore'de görülme ihtimalleri az da olsa bulunur.

Reklam
Yılbaşı indirimi başladı! NordVPN’de %63 indirim
1 ve 2 yıllık planlarla 3 ay ÜCRETSİZ kullanın
  • Önde gelen VPN hizmetini edinin
  • Dosya indirirken kötü amaçlı yazılımları tespit edin
  • Parolalarınızı ve dosyalarınızı koruyun
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Yaşam alanlarının azalması ve yasak avlanma nedeniyle IUCN Kırmızı Liste'de EN (Endangered) olarak sınıflandırılırlar. Yani nesilleri tehlike altında olan alt türlerdir. Sene 2005 civarında 331-393 adet birey bulunurken; 2015'ten sonra alınan radikal koruma kararları ışığında doğadaki sayıları 562'ye ulaşmıştır. Günümüzde bu sayı içerisinde 100 tane yavru (cub) da bulunmaktadır.

Davranış ve Etoloji

Yüksek sesli kükremeleri ile bilinirler. Cinsler arası kavgalar içerisinde sık sık ayılarla yolları kesiştiği bilinmektedir. Genellikle Asya siyah ayılara, kahverengi ayılardan daha az saldırdıkları görülmüştür. Zira Asya siyah ayıları ağaçlara tırmanabilir ve açık arazilerde sık rastlanmazlar. Muhtemelen biyocoğrafya kesişmelerinden veya av rekabetinden ötürü birbirlerine saldırmaktadırlar. Öyle ki Sibirya kaplanları, kendilerinden büyük kahverengi ayıları öldürdükleri rapor edilmiştir. Pusu kurma ve sessiz avlanma taktikleri bu karşılaşmada kaplanları bir adım öne taşıyor. Aynı şekilde Sibirya kaplanları, kahverengi ayının kafasının üzerine sıçrayarak, ters pozisyonda ayıya karşı saldırı hakkı tanımıyor. Ardından iki pençesi ile boğazına sarılarak, omurgasına bir ısırık ile ayının hayatını sonlandırabiliyor. Ayının yağ oranı fazla olduğu başlıca sırt ve kasık bölgeleri ile beslenirler. Diğer yandan durum her zaman böyle sonlanmaz, bunun aksi de geçerli. Çünkü yetişkin bir kahverengi ayının, genç ve yetişkin dişi Sibirya kaplanını öldürdüğü 4 vaka rapor edilmiştir. Ayrıca av rekabetinden ötürü kaplanların kurt sayılarını da azalttığı rapor edildi. Aynı şekilde Sibirya kaplanlarının Avrasya vaşağı veya sadece "vaşak" olarak bilinen Lynx lynx türünü de avladığı rapor edilmiştir.

Karda koşarken.
Karda koşarken.
Süha Derbent

Diyet ve Metabolizma

Etçil (karnivor), hatta hiperkarnivor memelilerdir. Enerji ihtiyaçlarını karşılamak için diğer etçil memelilere nazaran daha fazla et tüketmeleri gerekir. Yaşadıkları biyocoğrafyada av popülasyon yoğunluğu düşük olduğundan ötürü kilometrelerce yürüyerek besin aramak zorundadırlar. Bu da bütün diğer kaplanlara nazaran daha büyük alana yayıldıklarını gösterir. Biyocoğrafyalarındaki popülasyonları genellikle somon ve tavşan gibi ufak hayvanlardan oluşsa da diyetleri arasında Manchuarian wapiti (Cervus canadensis xanthopygus), Sibirya misk geyiği (Moschus moschiferus), uzun kuyruklu goral (Naemorhedus caudatus), sığın (Alces alces), Sibirya karacası (Capreolus pygargus) ve yaban domuzu (Sus scrofa) gibi türler bulunabilir. Hatta öyle ki ufak boyutlardaki Asya siyah ayı (Ursus thibetanus) ve Ussuri kahverengi ayı (Ursus arctos lasiotus) bile avlayabilirler. Yapılan bir araştırmada bölgedeki kaplan popülasyonunun wapiti popülasyonu ile ölçülebildiği fark edilmiş. Tahmini olarak wapiti (Cervus canadensis) popülasyonunun az olduğu bölgelerde Sibirya kaplanları (Panthera tigris tigris) de az görülüyordu. Fakat şöyle ki, tür çeşitliliğinin bol olduğu biyocoğrafyalarda kaplanlar, daha çok ufak avları tercih ediyorlar. Bu durum mantıken enerji ihtiyaçları açısından da daha verimli olacaktır. Zira avlanırken sarfedecekleri enerji, edinecekleri enerjiden az olacaktır. Kışın haftada 1 kere avlandıkları ve günde ortalama 10.3 kg et tükettikleri hesaplanmıştır.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Birçok kültürde kutsal görülmüşlerdir. Güney Kore'nin simgesel hayvanıdırlar. Tahrik edilmedikleri sürece insanlara karşı zararsızdırlar. Genellikle tuzaklara takılan yaralı kaplanlar agresifleşiyor. Hatta doğal ortamlarında insan kokusu aldıklarında ortamdan uzaklaşırlar. Zira diyetleri arasında insanlar bulunmaz. Tıpkı köpekbalıkları gibi. Hatta köpekbalığı saldırılarının neredeyse hepsi merak veya yanlış anlaşılmadan dolayı olur. Buna rağmen tarihte kaplan saldırıları sonucu hayatını kaybeden kişiler vardır. Bu saldırılardan biri 1867 yılında, 21 kişinin ölümü ve 6 kişinin yaralanması ile gerçekleşti. Japon emniyetine göre 1928 yılında kaplanlar sadece 1 ölüme sebebiyet vermişken leoparlar 3, yaban domuzları 4 ve kurtlar 48 ölüme neden olmuştur. Rusya'da 20. yy'da sadece 6 saldırı vakası tahrik edilmeden gerçekleşti. Üstelik kaplanlar, avladıkları insanları yedi. Genellikle hayvanat bahçesi için yakalanmaya çalışılan bireylerin saldırdıkları gözlemleniyor. 1997 yılında yaralı bir Sibirya kaplanı iki kişiye saldırdı ve onları tüketti. Daha sonra incelenen ölümler ardından kaplan takip edildi ve ekip tarafından öldürüldü. 2013'de Almanya'da bir hayvanat bahçesinde, yemek verdikten sonra kapıyı kilitlemeyi unutan görevli, Sibirya kaplanı tarafından hırpalanarak öldürüldü.

Tüm Reklamları Kapat

Etimoloji

Panter, kelime anlamı olarak "sarımsı hayvan" demektir. Kaplan kelimesinin kökeni tam olarak bilinmese de birçok eski dilde tigris, tigre, tigras şeklinde kullanılmıştır. Muhtemelen Farsça'da "keskin, sivri" anlamından geldiği tahmin edilmektedir. Carl Linnaeus, Felis tigris türü içerisinde Systema Naturae isimli meşhur eserinde sınıflandırmıştır. Fakat daha sonra 1929'da Reginald Innes Pocock isimli taksonomist Panthera tigris isimli cinse atamıştır. Söz konusu alt tür ise eskiden Coenraad Jacob Temminck tarafından Felis tigris altaica alt türü içerisinde sınıflandırmıştır. Fakat 2017'de yayımlanan çalışmanın ışığında Asya anakarasında yaşayan bütün kaplanlar Panthera tigris tigris isimli tek alt türde toplanmıştır.

Uyarı: Bu içerikteki görseller, vahşiyaşam fotoğrafçısı Süha Derbent tarafından, Evrim Ağacı'nın "Yaşam Ağacı" projesi için hibe edilmiştir. Fotoğrafların izinsiz olarak kopyalanması, dağıtılması ve kullanılması kesinlikle yasaktır. Tüm hakları saklıdır.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
21
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Muhteşem! 4
  • Bilim Budur! 3
  • İnanılmaz 3
  • Umut Verici! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/02/2023 09:55:30 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7369

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Galaksi
Gıda Güvenliği
Sosyal
Hızlı
Ölümden Sonra Yaşam
Stephen Hawking
Evrim Kuramı
Doğa Olayları
Filogenetik
Köpekbalığı
Müfredat
Ortak Ata
Dünya
Sosyal Mesafelendirme
Sürüngen
Evrimsel Biyoloji
Oyun
Evrim Teorisi
Sağlık Bakanlığı
Yumurtalık
Manyetik
Yanlış
Egzersiz
İyi
Entomoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
P. Türkoğlu. Sibirya kaplanı (Panthera tigris tigris). (19 Ağustos 2018). Alındığı Tarih: 1 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/7369
Türkoğlu, P. (2018, August 19). Sibirya kaplanı (Panthera tigris tigris). Evrim Ağacı. Retrieved February 01, 2023. from https://evrimagaci.org/s/7369
P. Türkoğlu. “Sibirya kaplanı (Panthera tigris tigris).” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, 19 Aug. 2018, https://evrimagaci.org/s/7369.
Türkoğlu, Pedram. “Sibirya kaplanı (Panthera tigris tigris).” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, August 19, 2018. https://evrimagaci.org/s/7369.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.