Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Siberkondri Nedir? İnsanların İnterneti Hastane, Google'ı Doktor Gibi Kullanmaya Başlaması Neden Tehlikelidir?

Google, Bir Hekim veya Hastane Değildir!

Siberkondri Nedir? İnsanların İnterneti Hastane, Google'ı Doktor Gibi Kullanmaya Başlaması Neden Tehlikelidir? Financial Times
8 dakika
8,519
  • Medya Araştırmaları
  • Sosyoloji
Podcast
13:07
Cansın Hazan Bayrak
Seslendiren
16
  • İndir

Siberkondri bireylerin sağlık ile ilgili çevrimiçi ortamlarda tekrar eden şekilde bilgi arama davranışı anlamına gelmektedir. Tekrar eden şekilde sağlık bilgisi aramak bireylerin önüne geçilemez derecede sağlık anksiyetesi yaşamasına neden olmakta ve bunun sonucunda sağlık bilgisi arama davranışı döngüsel bir sürece dönüşmektedir.[1], [2]

Siberkondrik bireyler, yaptıkları araştırmalar sonucunda içinde bulundukları duruma teşhis koymaya ve internetten elde ettikleri bilgilerde kendilerini tedavi etmeye çalışmaktadır. Bu durumun hasta ve hekim arasındaki ilişkiyi tamamen dönüşüme uğratan bir patoloji oluşu yapılan araştırmalar kapsamında tartışmalı olsa da siberkondrinin tıbba karşı derin bir güvensizliğe neden olma riski taşıdığı ifade edilebilir.[3], [4], [5]

Tüm Reklamları Kapat

Siberkondri Nedir?

Siberkondri, bireylerin internette takıntılı bir biçimde sağlık bilgisi araması sonucunda sağlık kaygısına kapılması ve kendisine elde ettiği bilgiler ışığında hastalık teşhisi koyması anlamına gelmektedir. Bu durumun en belirleyici etkeni, sağlık bilgisi arama davranışı sonucunda oluşan kaygının tekrardan bilgi arama davranışına sebep olmasıdır.[1], [6]

Siberkondri, internet bağımlılığını tetikleyen ve internet bağımlılığından etkilenen bir patoloji olarak ele alınabilir. Oldukça yeni bir kavram olması bakımından DSM kriterleri içerisinde teknoloji kullanımına bağlı gelişen davranış bozukluğu kategorisinde ele alınabileceği görülebilir; ancak bu kavramın DSM-V kriterleri içerisinde henüz net bir tanımı yoktur. Amerikan Psikiyatri Derneği'nin de bu konuda net bir görüşü henüz bulunmamaktadır.[1], [2]

Tüm Reklamları Kapat

Siberkondrinin Teorik Kökeni

Siberkondrinin kavramsal kökenine bakıldığında siber ve hipokondriyazis kavramlarından türediği görülmektedir. Hipokondriyazis, aşırı derece sağlık konusunda kaygı ve endişe duyulması anlamına gelmekte, halk tabiri ile hastalık hastası manasına geçmektedir. Siberkondrianın da hipokondriyazisin siber halini temsil ettiği düşünülür.[1], [7]

Siberkondrinin kavramsal olarak ilk kez Business Wire'ın yayınladığı makalede kullanıldığı ifade edilmekte ve bu terimin ilk kez 2012 yılında Oxford İngilizce Sözlüğü'ne eklendiği bilinmektedir.[5] Tıbbi olarak bu terimin kullanılması ise 2000'li yıllardan sonrasına tekabül etmektedir.[1], [2], [5]

Siberkondrinin Tehlikeleri

Siberkondri, Tıbba Karşı Güvensizliğe Neden Olabilir!

Siberkondrisi olan bireyler tıp kurumuna güvensizdir ve internette buldukları bilgileri referans alarak, doktorlar ile tartışmaya açık bir yapıdadır. İçinde bulundukları hastalık durumundan duydukları yoğun kaygı, internetten topladıkları tüm sağlık bilgisini güvenilir olup olmadıklarına bakmaksızın kabul etmeye kadar götürebilir. Bundan dolayı birey, gerçekten hasta olup olmaması fark etmeksizin yaşadığı yoğun sağlık kaygısı neticesiyle tıp hizmetlerinden faydalanmayı kesebilir ve kendi kendisini edindiği belirli belirsiz bilgiler ışığında tedavi etmeye kalkabilir. Bu nedenle siberkondrinin hasta ve hekim arasındaki ilişkiyi değiştirdiği çeşitli araştırmalar içerisinde oldukça tartışmalı bir konudur.[1], [3], [7], [4], [2], [6], [5]

Reklam
Yılbaşı indirimi başladı! NordVPN’de %63 indirim
1 ve 2 yıllık planlarla 3 ay ÜCRETSİZ kullanın
  • Önde gelen VPN hizmetini edinin
  • Dosya indirirken kötü amaçlı yazılımları tespit edin
  • Parolalarınızı ve dosyalarınızı koruyun
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

İnternetteki Bilgi Kirliliği Sağlık Anksiyetesini Olumsuz Yönde Etkileyebilir!

Web 2.0 araçlarının sosyal ağ sitelerinde bireylere etken bir rol vermesinden dolayı herkes statüsü fark etmeksizin içerik üretebilmektedir. Bu durum, sağlık enformasyonun dijital ağlarda sağlık alanında uzman olmayan bireylerin de konu hakkında içerik üretmesine vesile olmaktadır. Böylelikle sağlık alanında bilgi kirliliğine neden olan bloglar, sosyal medya grupları, YouTube kanalları vb. açılabilmekte ve isteyen herkes bu dijital bağlamlarda içerik üreticisi olabilmektedir.[7], [4]

Siberkondrisi olan bireyler, bilgiyi toplarken resmi sağlık kurum/kuruluşlarının sosyal medya sayfaları veya mikro blogları dışında tüm bu bilgi kirliliğinin kol gezdiği dijital ağlarda da gezinmektedir. Bu ağlarda sağlık tavsiyeleri ve hastalıklara karşı tedavi yöntemleri hakkındaki birçok içerik asılsız olduğu için bireyler yaşadıkları sağlık kaygısından ve güvensizlikten dolayı istemeden de olsa bu içeriklerde gördüklerini uygulayarak, var olan sağlık durumlarının kötüye gitmesine neden olabilmektedir.[6], [5] Siberkondriye sebep olan birtakım psikolojik, patolojik ve sağlık durumu gibi etkiler, siberkondrinin daha yoğun yaşanmasına neden olmaktadır.

Siberkondriye Yol Açan Etkenler ve Çözüm Yolları

Siberkondrinin ortaya çıkmasındaki temel etkenlerin başında sağlık anksiyetesi gelmektedir. Bireyler, hastalık semptomu olduğunu düşündükleri bedenleri için bir an önce tedavi yollarını bulmak istemektedir. Bu nedenle hastaneye başvurmaları ve doktor muayenesi sonucunda ciddi bir sorun olmadığını öğrenmeleri, bir ihtimal olarak siberkondrik bireyleri rahatlatmamaktadır. Tatmin olamama ve güvenlik arayışı onları daha fazla bilgiye itmekte ve böylelikle güvenlik ihtiyacı siberkondriye neden olan etkenler içerisinde öne çıkmaktadır.[1], [3], [7], [2]

Sağlık bilgisinin tekrarlanan şekilde aranması aşırılık boyutunu ortaya çıkarır ve birey günlük yaşamını sürekli internet başında bilgi ararken geçirdiği için günlük faaliyetlerini yerine getirmekte zorlanmaya başlar. Bunu takiben bireyin içinde bulunduğu kaygı durumunun getirdiği yoğun bir stres yaşanır ve bu durum bireyi daha fazla bilgi edinmeye yönlendirerek edindiği bilgiden güven duyma ihtiyacına götürür.[1]

Siberkondrisi olan bireyler, yaşadıkları sağlık kaygısı sonucunda ihtiyaç duydukları güveni internet ortamından karşılamaya çalıştıkları için, herhangi bir doktora başvursalar dahi doktorla tartışma içerisine girebilmektedir. Doktorun söylediği tıbbi bilgileri kabul etmeyerek, kendilerine koydukları hastalık teşhisinin tedavisini talep etmekte ısrarcı olabilirler. Bu durum dijitalleşmenin ortaya çıkardığı teknoloji bağımlılığından etkilenen siberkondri davranışını kültürel ve patolojik olarak toplumda yaygın hale getirebilme tehlikesi taşımaktadır.[7], [5] Bunun sonucunda siberkondrik bireylerin toplumsal yaşamda artış göstermesi ve tıbbi otoriteye karşı kolektif bir güven kaybı yaşanması siberkondrinin yaygınlığına bağlı olarak farklı etkiler ortaya çıkarabilmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Bireylerin tüm zamanını internette sağlık bilgisi arayarak geçirmesi iş ve sosyal yaşamlarını da etkileyeceği için bireyin yaşam kalitesi düşebilir.[1] Bu durumun önlenmesi için tıbbi olarak siberkondrinin tanı belirtilerinin detaylıca ortaya koyulup açıklanması önemlidir.[5] Tıbbi olarak siberkondri ile ilgili seminer ve eğitimlerin özellikle tıp öğrencilerine verilmesi, bu patolojinin tam olarak nasıl işlediğini anlamak ve çözüm yolları geliştirmek açısından faydalı olabilir. Sağlık çalışanlarının siberkondrik bireylerle karşılaştıklarında doğru ve etkin tedavi modellerini uygulayabilmeleri siberkondrinin bir risk faktörüne dönüşmesini engelleyebilir.

Özellikle okullarda sağlık okuryazarlığı eğitiminin verilmesi, bireylerin internette okudukları sağlık bilgilerini doğru yorumlayıp anlamalarına vesile olabilmektedir. Bu sayede teknolojinin kötüye kullanım biçimlerinden birisi olan ve içerisinde bağımlılık boyutu barındıran internette kontrolsüz biçimde sağlık bilgisi arama davranışı daha kontrollü ve bilinçli hale getirilebilir.[1], [7], [4], [5]

Google, Doktor veya Hastane Değildir!

Medpage Today sitesi, bu sorunu esprili bir dille, şu şekilde anlatıyor:[8] Dr. Google kendisinin sizin en yakın dostunuz olduğuna inanmanızı istiyor. Gece ve gündüz sizin için orda ve bekleme salonları veya ofis çalışma saatleri gerekmiyor. Sorulara hemen cevap veriyor. Test yok, laboratuvar gecikmesi yok. Klavyede bir iki tık sonrası tanı koyuyor ve hemen dakikalar içinde, olmadı saniyeler içinde cevap veriyor. Dr. Google size bilmek istediğinizi anlatıyor ve hasta memnuniyet anketinde en yüksek skorları alıyor.

Gerçek şu ki, Dr. Google çoğu zaman faydadan çok zarara yol açıyor. İnternetteki tıbbi bilgi çoğunlukla güvenilmez oluyor ve gereksiz bir anksiyete artışına neden olabiliyor. Daha kötüsü insanları, düzgünce görülmüş ve muayene edilmiş olsalar bile, doktorlarının yargısını sorgulamasına neden oluyor!

Tüm Reklamları Kapat

Her şeyden önce, Dr. Google sizi tanımıyor. Sizi göremiyor, hikayenizi duyamıyor, sizi koklayamıyor, size dokunamıyor. Size yönelik bir sezgisi veya bilgisi yok.

İkincisi, Dr. Google siberkondriyi pekiştiriyor. Siz internette hastalığınızla ilgili arama yaptığınızda, çeşitli bilişsel önyargılarınıza yenik düşüyorsunuz: Bazen gerçekte olandan çok daha riskli hastalıkların tanısını kendinize koyuyorsunuz, bazen de blog yazarlarının veya yorumcuların sizi yersiz şekilde sakinleştirmesine izin veriyorsunuz (gerçekten tehlikeli bir hastalığınız varsa bile). İnternet aramaları muhtemelen sizi kısa sürede bilgiye boğacaktır ve bu da siberkondriyi tetikleyecektir. Örneğin semptomları benzer olabilen iki hastalıktan yumurtalık kanseri çok daha tehlikeliyken, rahatsız bağırsak sendromu çok daha kolay kontrol edilebilirdir. Sizde ilki varken ikincisine kanaat getirmeniz sizi yanlış yere rahatlatacak, ikincisi varken ilkinin teşhisini koymak yersiz sebeple gerilmenize neden olacaktır.

Dr. Google üzerinden konan tanıların %59'u hatalıdır. Pew Araştırma Merkezi tarafından yapılan bir ankete göre, 2012 yılında insanların %35'i internetten tıbbi durumlarını araştırdı ve bunların %41'ine gerçekten tıbbi tanı kondu. Katılımcıların %2'si, hekimlerinin kendilerini kısmen doğruladığını söyledi. Geri kalan %57'si ise hatalı teşhis koymuştu. Eğer söz konusu sağlığınızda, her 100 tahminden 59'unun kısmen veya tamamen hatalı olması hiç de kabul edilebilir bir durum değildir.

Dr. Google'ın umurunda bile değilsiniz! İnternetteki kişiler, size verdikleri bilgiden sorumlu olmadıklarını sanıyorlar veya böyle davranıyorlar (hatalı tıbbi bilgi dağıtmak cezalandırılabilir!). Google'da bir arama yaptığınızda tek yaptığınız, kendi önyargılarınızı tatmin etmek oluyor. İnternetin şefkati yoktur, sizinle empati kuramaz, size dayanak olamaz, elinizi tutamaz, sizinle sevinip, sizinle üzülemez. Dr. Google'un hekiminizle arasına girmesine asla izin vermeyin.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Caffeo 1x4 Filtre Kahve Kağıdı 80 Adet

Caffeo 1×4 Filtre Kağıdı 80 Adet

Caffeo iltre kağıdı ,doğalCaffeo 1×4 Filtre Kağıdı 80 Adet kahverengi kağıdın mikro-fiber teknoloji ile işlenmesiyle çok noktadan filtreleme
yapmasına imkan verir ve kahvenin aromasını en üst seviyede filtreleyerek doyumsuz kahve keyfi yaşamanızı sağlar.
Kağıt işlemede Klorlama yapılmadan üretilen CAFFEO doğal filtreler , % 100 Klorsuzdurlar bu yüzde koku barındırmazlar
CAFFEO 1X4 ebatı , elektrikli makinelerde genellikle 8-10 Fincan Su haznesi kapasiteli makineler içindir.
Elle yapılan demleme / Filtreleme de ise genellikle tüm ebat haznelerde 1×4 kullanılabilir.
BİLGİ :Daha iyi bir kahve için ,
Doğru Filtre Kağıdı. CAFFEO filtre kağıtları mikro fiber teknolojili %100 doğal-saf kağıt
Oranında öğütülmüş kahve zerrecikleri(Filtre kahve öğütme derecesi)
Tercih ettiğiniz kahve kalitesi
Kahvenizi muhafaza koşulları : (Kahvenizi kapalı tutunuz ve ışık almayan bir yerde veya buzdolabında muhafaza ediniz.
Su Kalitesi : Kahvenizin %98 ‘nin su olduğunu unutmayın ,Klor oranı düşük(kokusuz) ve PH değeri 7-8 olan suları öneririz
Su Sıcaklığı : 94-96 C

Devamını Göster
₺42.00
Caffeo 1x4 Filtre Kahve Kağıdı 80 Adet

Sonuç olarak unutmayın ki internette bulunan bilgiler:

  1. Güncel değil.
  2. Hatalı bilgiler içeriyor.
  3. Yazanlar doktor veya hemşire değil.
  4. Medikal kaynaklar (referanslar) belli değildir.

Gerçeklerle yüzleşelim. Dr. Google gerçek bir insan olsa, görevi kötüye kullanma (malpraktis) nedeniyle dava edilirdi. Çoğunlukla yanlış tanı koyuyor. Gereksiz testler istiyor. Düzgün bir değerlendirme yapmadan anksiyete artışına neden oluyor.

Dr. Google, Hipokrat'ın belirlediği en temel tıbbi gerçeği çiğniyor: Öncelikle kimseye zarar verme!

Sonuç

Siberkondri, bireylerin sağlık konusunda endişe duyması ve internetten sağlık bilgisi arayarak içinde bulundukları duruma teşhis koymaları sonucunda ortaya çıkmaktadır. Sağlık kaygısı ve internetten sağlık bilgisi arama davranışı döngüsel olarak tekrarlandığında durumun ciddiyeti daha da görünür olmaktadır. Siberkondriye hem neden olan hem de sonucu olan tıbba ve doktorlara karşı güvensizlik durumu derinleştiği vakit bireyler günlerinin neredeyse tamamını internette sağlık bilgisi aramaya adayabilmektedir.

Siberkondri, hasta ve hekim arasındaki ilişkiyi değiştiren bir durum olması bakımından bireylerin kendilerine koydukları teşhisi internette öğrendikleri bilgiler ışığında tedaviye kalkışması riski de barındırmaktadır. Kontrolsüz teknoloji ve internet kullanımını derinleştiren bir durum olan siberkondriye neden olan etkenler üzerine daha fazla araştırma yapılması zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Esasında bireylerin internette okudukları bilgileri doğru anlayıp yorumlamaları için güvenilir sağlık bilgisi kaynaklarının çoğaltılmasının ve bireyleri güvenli kaynaklara yönlendirmek için eğitimler düzenlenmesinin faydalı olacağı ifade edilebilir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
17
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Muhteşem! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Üzücü! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/01/2023 22:21:25 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10984

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Savunma
Biyocoğrafya
Bitki
Yüzey
Uzay Aracı
Bitkiler
Yok Oluş
Virüs
Deniz
Covıd-19
Kanat
Eşeyli Üreme
Algı
Seçilim
Astrofotoğrafçılık
Mavi
Beyaz
Küresel
Karbonhidrat
Manyetik Alan
Bilgi Felsefesi
Diş Hekimi
Element
Genel Halk
Plastik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
D. Aydın, et al. Siberkondri Nedir? İnsanların İnterneti Hastane, Google'ı Doktor Gibi Kullanmaya Başlaması Neden Tehlikelidir?. (17 Eylül 2021). Alındığı Tarih: 29 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10984
Aydın, D., Bakırcı, Ç. M. (2021, September 17). Siberkondri Nedir? İnsanların İnterneti Hastane, Google'ı Doktor Gibi Kullanmaya Başlaması Neden Tehlikelidir?. Evrim Ağacı. Retrieved January 29, 2023. from https://evrimagaci.org/s/10984
D. Aydın, et al. “Siberkondri Nedir? İnsanların İnterneti Hastane, Google'ı Doktor Gibi Kullanmaya Başlaması Neden Tehlikelidir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 17 Sep. 2021, https://evrimagaci.org/s/10984.
Aydın, Dilara. Bakırcı, Çağrı Mert. “Siberkondri Nedir? İnsanların İnterneti Hastane, Google'ı Doktor Gibi Kullanmaya Başlaması Neden Tehlikelidir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, September 17, 2021. https://evrimagaci.org/s/10984.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.