Sentetik Maya Mantarı Kromozomu: Bilim İnsanları Bir Kromozomu Baştan Sona, Sıfırdan Sentezledi!

Sentetik Maya Mantarı Kromozomu: Bilim İnsanları Bir Kromozomu Baştan Sona, Sıfırdan Sentezledi!
Yazar Ed Yong Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
1,105 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Bilim insanlarının Saccharomyces cerevisiae mayasının genomunu dizilemesinden 18 yıl sonra, uluslararası bir araştırma takımı bu mayanın 16 kromozomundan birini sıfırdan sentezledi. Bu araştırma takımı, bu sentezleme işlemi ökaryotik bir canlıda başarabilmiş ilk ekip!

Takım, ürettikleri sentetik kromozomu oldukça fazla değişime uğrattı, altıda birlik kısmı eklemelerle, silmelerle ve değişimlerle biçimlendirdiler. Bütün bu farklılıklara rağmen SynIII adı verilen "tasarlanmış kromozomu" taşıyan maya hücreleri, değiştirilmemiş kromozoma sahip hücrelerden farksızdı.

Takım, bunların yanı sıra, SynIII kromozomunu daha da fazla değiştirme kabiliyetini de kazandı. Çalışmanın başındaki isimlerden biri olan New York Üniversitesi Langone Tıp Merkezi’nden Jef Boeke şöyle diyor: 

İleride bu yöntem, milyonlarca farklı çeşitte yeni genom oluşturabilmemizi ve değişik özelliklerini gözleyebilmemizi sağlayacak.

Imperial College London’da çalışan ve çalışmaya katılmamış olan Tom Ellis, Science dergisinde yayımlanan bu buluşun sentetik biyolojide bir dönüm noktası olduğunu söylüyor. Şöyle devam ediyor:

Reklamı Kapat

Bu araştırma bize, canlıya hiçbir etkisi olmadan genleri değiştirebileceğimizi gösteriyor. Ayrıca bu, arkasına tüm bir enstitüyü almış Craig Venter gibi biri olmamıza gerek olmadan bir kromozomu üretebileceğimizi gösteriyor.

Araştırmaya başlarken Boeke, kendisi ve John Hopkins Bloomberg Halk Sağlığı Okulu’ndan Srinivasan Chandrasegaran’ın bu projeye “Everest Dağı” olarak nitelediği bir sebeple ilgi duyduğunu söylüyor. 

Everest Dağı orada duruyorsa, ona tırmanmalısınız.

Nihayetinde sentetik kromozomlarla oynayarak genom evriminin bazı basit temellerini (çalışan bir maya üretmek için gereken genlerin minimum sayısı, hangi gen kombinasyonlarının felaket olacağı gibi) kavrayabileceklerini anladılar.

Araştırmacılar S. cerevisiae’nin 3. kromozomu üzerinde çalışmaya başladılar, 317.000 civarı baz çiftinden 50.000 tanesini değiştirdiler. Zıplayan genler barındıran kısımları sildiler ve sentetik kromozomu daha kolay üretmek adına bazı dizileri değiştirdiler ve ileride bağımsız genleri rastgele kesebilmelerini sağlayacak yeni diziler eklediler.

Ardında lisans öğrencilerinden oluşan bir takım bu dizaynı kullanarak SynIII’ü önce ufak yapı blokları sentezleyerek ve bu blokları birbirlerine örerek daha büyük bloklar ürettiler. Boeke bu deneyimleri hakkında şunları söylüyor: 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Onlar için müthiş bir eğitimsel deneyimdi. Daha önce insanların yüzlerce kez yaptığı bir deneyi tekrarlamıyorlardı, tamamen yeni bir şey yapıyorlardı.

Daha önceki tarihlerde başka takımlar daha büyük DNA parçaları sentezlemişlerdi. Örneğin 2010 yılında J. Craig Venter Enstitüsüne bağlı bilim insanları bir bakterinin bütün genomunu üretebildiler. Üretilen bakteri Mycoplasma mycoides, SynIII’ten en az 3 kat daha büyüktü fakat ufak tefek şeyler dışında üretilen bu sentetik bakteriyel genom, doğal genom ile neredeyse tamamen aynıydı. Buna karşın SynIII kendi öz genomundan oldukça farklı. Boeke şöyle anlatıyor: 

Genomların ne kadar esnek olduklarına ve ne kadar yükü kaldırabileceklerine ilgi duyuyorum. Değiştirilmiş doğasına rağmen SynIII maya hücrelerinde mükemmel bir şekilde çalıştı ve çok sayıda koşula uyum sağlamak zorunda olan vahşi maya hücreleri kadar iyi geliştiler.

Harvard Üniversitesinden George Church, The Scientist’e yazdığı bir mailinde şunları söylüyor. 

Bu çalışma, sentetik genomiğin kromozom kopyalamaktan öteye geçerek önemli fonksiyonel değişimler sağlamaya başladığını gösteren mükemmel bir örnek. Bunun etkileri -iyi ya da kötü- bu stratejilerin genomların tamamına uygulanmadan önemli hale gelmeyecektir ve bu araştırma maya genomunun kabaca %2.5’ini kapsıyor.

Boeke’nin takımı “SCRaMbLE” (loxP Kontrolündeki Evrim Aracılığıyla Sentetik Kromozomları Yeniden Düzenleme ve Modifikasyon) ismi verilen bir teknik kullanarak sentetik kromozomlarından rastgele gen setlerini kesmeyi başardı. Böylece artık genlerde daha kapsamlı değişimler yapmaya hazırlar. Bu yöntem sayesinde araştırmacılar çeşitli genler arasındaki etkileşimi araştırabilecek ve belki de böylelikle özel kabiliyetlere sahip maya soyları oluşturmalarını sağlayacak, daha etkili antibiyotikler, alkol damıtımında yenilikler ya da biyoyakıt üretimi gibi yeniliklerin önünü açacaklar.

Boeke, Chandrasegaran ve Dünya çevresindeki diğer gruplar S. cerevisiae’nin diğer 15 kromozomunu paylaştılar ve siz bu satırları okurken mayanın bütün genomunu sentezlemeye uğraşıyorlar.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 4
  • Tebrikler! 3
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: The Scientist | Arşiv Bağlantısı
  • N. Annaluru, et al. (2014). Total Synthesis Of A Functional Designer Eukaryotic Chromosome. Science, sf: 55-58. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/07/2021 17:06:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2187

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Adaptasyon
Aminoasit
Gezegen
Biyokimya
Periyodik Tablo
Sinek
Kanat
Konuşma
Bilim Felsefesi
Şempanzeler
Normal Doğum
Kimyasal Element
Obezite
Yavru
Gazetecilik
Sahtebilim
Sars
Bebek
Evrimsel Süreç
İnsan Evrimi
Sanat
Beslenme Bilimi
Okyanus
Mühendislik
Dinozor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın