İnsanlar Kedilerin Evcilleşme Sürecini Tersine Çeviriyor Olabilir mi?

İnsanlar Kedilerin Evcilleşme Sürecini Tersine Çeviriyor Olabilir mi? NY Daily News
Yazar Tia Ghose Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
6,851 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 7 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Kediniz bir yabancı gördüğünde yakınına gelip sokuluyor mu yoksa tıslayıp kaçıyor mu? 

Kedigil dostumuzun kucak sevmesi ya da pençelerini göstermesi büyük oranda yavruluk dönemlerindeki sosyalleşme aktivitelerine bağlıdır. Fakat kedilerin cana yakınlıkları en azından bir miktar, genetik özellikleri ile de alakalı olabilir. Yapılan bir araştırmaya göre kedilerin sahiplenilmeden önce hadım edilmesi ve kısırlaştırılması gibi yaygın uygulamalar, bu cana yakın hayvanların çoğalmasına engel olup kasıtsız olarak pek dost canlısı olmayan hayvanların artışına etki ediyor olabilir.

İngiltere’deki Bristol Üniversitesi’nde zoolog olan ve Cat Sense (Kedi Algısı) isimli kitabın yazarı John Bradshaw şunları dile getiriyor:

Bize kısırlaştırmamız gerektiği söylenen kediler, en cana yakın olan ve fazla avlanmayan kedilerin ta kendisidir.

Fakat herkes inka olmuş değil.

Reklamı Kapat

Bir Oxford Üniversitesi biyoloğu olarak evcil kedilerin evrimleştiği vahşi kedilerin genomlarını Bethesda Ulusal Sağlık Enstitüsü’nde (idari müdür) inceleyen Carol Driscoll, evcil ve vahşi kedilerin genetik olarak ayırt edilemez olduğunu, yani kısırlaştırma/hadım etme gibi uygulamalarının genetik havuzu herhangi bir yöne doğru itmesinin muhtemel olmadığını söylüyor.

Anlaşılması Zor Farklılıklar

Driscoll sözlerine şöyle devam ediyor: 

Evcil kediler, 10.000 ila 20.000 yıl önce Yakın Doğu veya Kuzey Afrika’da Felis silvestris lybica isimli bir alttürden evrimleşmiştir. Fakat bir yaban kedisi olan bu ata ile daha uysal olan uzantısı arasındaki genetik farklılıkların saptanması oldukça güçtür: Vahşi kediler ve evcil kediler birbirlerine benzerler ve birbirleri ile çiftleşebilirler.

Uysal kedilerin evcilleştirilmesine olanak sağlayan genetik değişikliklerin sayısı sadece 10 ila 20 kadar olabilir, ancak bilim insanları bu genlerin hangileri olduğunu bilmemektedirler.

Bardshaw’ın LiveScience’ta belirttiği üzere, evcilleşmeyle ilgili bu kadar az genin bulunmasından dolayı, dost canlısı kedilerin kısırlaştırması ve hadım edilmesi gelecek 50 ila 100 yıl içerisinde evcilleşme sürecini önemli ölçüde geri itebilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Arkadaş Canlısı Olmayan Kediler mi Çoğalıyor? 

Bradshaw bu görüşü desteklemek için İngiltere’nin Southampton bölgesinde kedi kişiliğiyle ilgili basit bir deney gerçekleştirdi: Bölgede bulunan yavru kedilerin evlerine yabancılar girdiler, kedileri alıp okşamaya çalıştılar ve sonrasında kedilerin mırlamayla mı yoksa saklanarak mı tepki verdiği gözlendi.

Kısırlaştırma ve hadım uygulamalarının en yüksek olduğu bölgede (%98’den fazla) yavru kedilerin yabancıların çevresinde daha ürkek olduğu gözlendi. Bunun sebebinin ise ev sahiplerinin kedileri yavrulayamadığı için yavru kedilerin dışarıdan getirilmiş olmasıyla alakalı olduğu düşünülüyor. Zenginliğin daha düşük olduğu bölgelerde ise daha cesur ve dost canlısı kediler bulunuyor. Bradshaw sözlerine şu şekilde devam ediyor: 

İddia ettiğimiz şey zengin bölgelerdeki insanların yavru kedileri kırsal bölgelerde bulunan daha vahşi özellikteki yaban kedilerden veya sokak kedilerinden temin ettiğidir.

Bu yüzden kısırlaştırma ve hadım etme uygulamaları pek uysal olmayan kediler için yapay bir seçilim oluşturmuş olabilir. 

Kısırlaştırma — biyoloji ve nüfus dinamiği açısından — gelecek nesilleri yok eden bir etkendir. Kısırlaştırılan canlıların genleri gen havuzundan çıkarlar, yani gelecek nesillere baktığınızda bu genlerin elendiğini görürsünüz.

Çalışma hakkında bilinmesi gereken birkaç sorun ise bu çalışmanın sadece hakemli bir dergide yayımlanmamış olması ve sadece 70 kadar kediyi içermesidir.

Reklamı Kapat

Diğer Çözümler 

Bardshaw bulguların doğruluğu kanıtlansa bile, kedilerin özgürce çiftleştiği ve istenmeyen yavruların bir çuval içinde suya atılıp boğulduğu eski günlere dönüleceğini düşünmüyor.

Kediler bir yıl içinde milyarca hayvanı öldürürler, bu yüzden şehirler haklı olarak sokak kedileri kolonilerini kontrol altında tutmak isterler. Fakat şehirlerin amacı bu ise, soruna nihayi bir çözüm getirmeleri gerekir diye ekliyor Bradshaw.

Bu nihayi çözüm yiyecektir. Onları insanlar mı besliyor, yiyecek mi çalıyorlar, restoranların hijyen sorunları mı var? Mevcut yiyecek miktarını düşürürseniz yabani kedi popülasyonu da doğal olarak azalacaktır. Kedi kişiliğindeki genleri tanımlamak da yardımcı olabilir. Bu sayede yetiştiriciler ilk defa fiziksel görünüş dışında cana yakınlık ve uysallık gibi özellikleri seçme imkanı bulabilirler.

Şüphecilerin Konuya Yaklaşımı

Driscoll hadım etme ve kısırlaştırma uygulamalarının kedileri daha az dost canlısı yapacağını düşünmüyor:

Öncelikle yabani kediler ve ev kedileri arasında genetik bir farkın bulunduğunu gösteren bir çalışma yok. Yabani kediler de bir bakıma insanlar arasında yaşamaya alışkın olmayan ve kendi başlarının çaresine bakmayı öğrenmiş potansiyel evcil kedilerdir.

Dahası çevremizde, kısırlaştırma ve hadım etme uygulamalarının tüm genetik havuzu değiştirebilmesine imkan vermeyecek kadar çok sayıda özgür çiftleşme imkanı olan kedi vardır.

Reklamı Kapat

Evcil kedilerin popülasyonu çok uzun bir zamandır istikrarlıdır ve bu popülasyon içinde genetik durağanlık söz konusudur. Siz çıkıp istediğiniz kadar kedi kısırlaştırın, hadım edin bir sonraki yıl hepsi geri gelecektir.

Teşekkür: Bu yazıyı çeviren Barış Bakırcı'ya teşekkür ederiz. tarafından LiveScience sitesinden çevrilmiştir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • İnanılmaz 2
  • Muhteşem! 1
  • Güldürdü 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: LiveScience | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/07/2021 13:37:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1595

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Metabolizma
Oyun
Biliş
Halk Sağlığı
Hidrotermal Baca
Wuhan Koronavirüsü
Savaş
Covıd-19
Eğilim
Genetik Mühendisliği
Beslenme
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Beyaz
Koaservat
Bilgi
Manyetik Alan
Sahtebilim
Doğal
Yapay
Önlem
Protein
Araştırma
Yılan
Hızlı
Kimyasal Bağ
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın