Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

İnsanlar Kedilerin Evcilleşme Sürecini Tersine Çeviriyor Olabilir mi?

İnsanlar Kedilerin Evcilleşme Sürecini Tersine Çeviriyor Olabilir mi? NY Daily News
4 dakika
8,559
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 10 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Kediniz bir yabancı gördüğünde yakınına gelip sokuluyor mu yoksa tıslayıp kaçıyor mu? 

Kedigil dostumuzun kucak sevmesi ya da pençelerini göstermesi büyük oranda yavruluk dönemlerindeki sosyalleşme aktivitelerine bağlıdır. Fakat kedilerin cana yakınlıkları en azından bir miktar, genetik özellikleri ile de alakalı olabilir. Yapılan bir araştırmaya göre kedilerin sahiplenilmeden önce hadım edilmesi ve kısırlaştırılması gibi yaygın uygulamalar, bu cana yakın hayvanların çoğalmasına engel olup kasıtsız olarak pek dost canlısı olmayan hayvanların artışına etki ediyor olabilir.

İngiltere’deki Bristol Üniversitesi’nde zoolog olan ve Cat Sense (Kedi Algısı) isimli kitabın yazarı John Bradshaw şunları dile getiriyor:

Tüm Reklamları Kapat

Bize kısırlaştırmamız gerektiği söylenen kediler, en cana yakın olan ve fazla avlanmayan kedilerin ta kendisidir.

Fakat herkes inka olmuş değil.

Bir Oxford Üniversitesi biyoloğu olarak evcil kedilerin evrimleştiği vahşi kedilerin genomlarını Bethesda Ulusal Sağlık Enstitüsü’nde (idari müdür) inceleyen Carol Driscoll, evcil ve vahşi kedilerin genetik olarak ayırt edilemez olduğunu, yani kısırlaştırma/hadım etme gibi uygulamalarının genetik havuzu herhangi bir yöne doğru itmesinin muhtemel olmadığını söylüyor.

Anlaşılması Zor Farklılıklar

Driscoll sözlerine şöyle devam ediyor: 

Evcil kediler, 10.000 ila 20.000 yıl önce Yakın Doğu veya Kuzey Afrika’da Felis silvestris lybica isimli bir alttürden evrimleşmiştir. Fakat bir yaban kedisi olan bu ata ile daha uysal olan uzantısı arasındaki genetik farklılıkların saptanması oldukça güçtür: Vahşi kediler ve evcil kediler birbirlerine benzerler ve birbirleri ile çiftleşebilirler.

Uysal kedilerin evcilleştirilmesine olanak sağlayan genetik değişikliklerin sayısı sadece 10 ila 20 kadar olabilir, ancak bilim insanları bu genlerin hangileri olduğunu bilmemektedirler.

Tüm Reklamları Kapat

Bardshaw’ın LiveScience’ta belirttiği üzere, evcilleşmeyle ilgili bu kadar az genin bulunmasından dolayı, dost canlısı kedilerin kısırlaştırması ve hadım edilmesi gelecek 50 ila 100 yıl içerisinde evcilleşme sürecini önemli ölçüde geri itebilir.

Arkadaş Canlısı Olmayan Kediler mi Çoğalıyor? 

Bradshaw bu görüşü desteklemek için İngiltere’nin Southampton bölgesinde kedi kişiliğiyle ilgili basit bir deney gerçekleştirdi: Bölgede bulunan yavru kedilerin evlerine yabancılar girdiler, kedileri alıp okşamaya çalıştılar ve sonrasında kedilerin mırlamayla mı yoksa saklanarak mı tepki verdiği gözlendi.

Kısırlaştırma ve hadım uygulamalarının en yüksek olduğu bölgede (%98’den fazla) yavru kedilerin yabancıların çevresinde daha ürkek olduğu gözlendi. Bunun sebebinin ise ev sahiplerinin kedileri yavrulayamadığı için yavru kedilerin dışarıdan getirilmiş olmasıyla alakalı olduğu düşünülüyor. Zenginliğin daha düşük olduğu bölgelerde ise daha cesur ve dost canlısı kediler bulunuyor. Bradshaw sözlerine şu şekilde devam ediyor: 

İddia ettiğimiz şey zengin bölgelerdeki insanların yavru kedileri kırsal bölgelerde bulunan daha vahşi özellikteki yaban kedilerden veya sokak kedilerinden temin ettiğidir.

Bu yüzden kısırlaştırma ve hadım etme uygulamaları pek uysal olmayan kediler için yapay bir seçilim oluşturmuş olabilir. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Kısırlaştırma — biyoloji ve nüfus dinamiği açısından — gelecek nesilleri yok eden bir etkendir. Kısırlaştırılan canlıların genleri gen havuzundan çıkarlar, yani gelecek nesillere baktığınızda bu genlerin elendiğini görürsünüz.

Çalışma hakkında bilinmesi gereken birkaç sorun ise bu çalışmanın sadece hakemli bir dergide yayımlanmamış olması ve sadece 70 kadar kediyi içermesidir.

Diğer Çözümler 

Bardshaw bulguların doğruluğu kanıtlansa bile, kedilerin özgürce çiftleştiği ve istenmeyen yavruların bir çuval içinde suya atılıp boğulduğu eski günlere dönüleceğini düşünmüyor.

Kediler bir yıl içinde milyarca hayvanı öldürürler, bu yüzden şehirler haklı olarak sokak kedileri kolonilerini kontrol altında tutmak isterler. Fakat şehirlerin amacı bu ise, soruna nihayi bir çözüm getirmeleri gerekir diye ekliyor Bradshaw.

Bu nihayi çözüm yiyecektir. Onları insanlar mı besliyor, yiyecek mi çalıyorlar, restoranların hijyen sorunları mı var? Mevcut yiyecek miktarını düşürürseniz yabani kedi popülasyonu da doğal olarak azalacaktır. Kedi kişiliğindeki genleri tanımlamak da yardımcı olabilir. Bu sayede yetiştiriciler ilk defa fiziksel görünüş dışında cana yakınlık ve uysallık gibi özellikleri seçme imkanı bulabilirler.

Şüphecilerin Konuya Yaklaşımı

Driscoll hadım etme ve kısırlaştırma uygulamalarının kedileri daha az dost canlısı yapacağını düşünmüyor:

Öncelikle yabani kediler ve ev kedileri arasında genetik bir farkın bulunduğunu gösteren bir çalışma yok. Yabani kediler de bir bakıma insanlar arasında yaşamaya alışkın olmayan ve kendi başlarının çaresine bakmayı öğrenmiş potansiyel evcil kedilerdir.

Dahası çevremizde, kısırlaştırma ve hadım etme uygulamalarının tüm genetik havuzu değiştirebilmesine imkan vermeyecek kadar çok sayıda özgür çiftleşme imkanı olan kedi vardır.

Evcil kedilerin popülasyonu çok uzun bir zamandır istikrarlıdır ve bu popülasyon içinde genetik durağanlık söz konusudur. Siz çıkıp istediğiniz kadar kedi kısırlaştırın, hadım edin bir sonraki yıl hepsi geri gelecektir.

Teşekkür: Bu yazıyı çeviren Barış Bakırcı'ya teşekkür ederiz. tarafından LiveScience sitesinden çevrilmiştir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
15
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 9
  • Tebrikler! 3
  • İnanılmaz 3
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: LiveScience | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/05/2024 15:32:11 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1595

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Solunum
Yaşamın Başlangıcı
Küresel Salgın
Karanlık
Oyun Teorisi
Organizma
Evrim
Ufo
Arı
Radyasyon
Isı
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Optik
Ribozim
Orman
Alzheimer
Elektromanyetizma
Venüs
Hareket
Nörobilim
Genetik
Regülasyon
Dişler
Genel Görelilik Teorisi
Video
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
T. Ghose, et al. İnsanlar Kedilerin Evcilleşme Sürecini Tersine Çeviriyor Olabilir mi?. (30 Ekim 2013). Alındığı Tarih: 20 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/1595
Ghose, T., Ağacı, E., Bakırcı, Ç. M. (2013, October 30). İnsanlar Kedilerin Evcilleşme Sürecini Tersine Çeviriyor Olabilir mi?. Evrim Ağacı. Retrieved May 20, 2024. from https://evrimagaci.org/s/1595
T. Ghose, et al. “İnsanlar Kedilerin Evcilleşme Sürecini Tersine Çeviriyor Olabilir mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Evrim Ağacı, Evrim Ağacı, 30 Oct. 2013, https://evrimagaci.org/s/1595.
Ghose, Tia. Ağacı, Evrim. Bakırcı, Çağrı Mert. “İnsanlar Kedilerin Evcilleşme Sürecini Tersine Çeviriyor Olabilir mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Evrim Ağacı. Evrim Ağacı, October 30, 2013. https://evrimagaci.org/s/1595.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close