Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Şempanzeler Haklı Olduklarını Biliyor ve Bunu Kanıtlamaya Çalışıyor Olabilirler!

Şempanzeler Haklı Olduklarını Biliyor ve Bunu Kanıtlamaya Çalışıyor Olabilirler!
Reklamı Kapat

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Sherman, “üstbiliş” ile ilgili bir çalışma kapsamında bilgisayar destekli bir dizi hafıza testinden geçmiş üç şempanzeden biri. Çalışmanın sonucuna göre şempanzeler üstbilişsel yeteneğe, yani kendi düşünme süreci hakkında düşünebilme ve davranışlarını buna göre ayarlayabilme yeteneğine sahip.

Georgia Eyalet Üniversitesi, Agnes Scott Üniversitesi, Wofford Üniversitesi ve Buffalo'daki New York Eyalet Üniversitesi araştırmacılarının keşfine göre şempanzeler üstbilişsel yeteneğe, yani kendi düşüme süreci hakkında düşünebilme ve davranışlarını buna göre ayarlayabilme yeteneğine sahip. Araştırmacıların 6 Haziran'da "Biliş" adlı bültende yayınlanan bulgularına göre şempanzeler, türler genelinde zekice karar verme yeteneğinin temelini oluşturan bir tür bilişsel kontrol biçimi olan üstbilişsel gözlem yeteneğini insanlar ile paylaşıyor.

Üstbiliş, bir bireyin neyi bilip bilmediğini gözlemlediği, sahip olması gereken bilgiyi edinmeye çalıştığı ve bir soruya yüksek veya düşük özgüven ile cevap verdiği zaman gerçekleşir. Özgüven, insanın kendi bilgi düzeylerini nasıl gözlediğini belirleme konusunda oldukça açık bir ölçüdür. İnsanlar sözlü olarak özgüvenlerini veya eksikliklerini belirtebilir, hatta sayısal derecelendirme bile kullanabilir. Omuz silkme, cevaplarda tereddüt gibi sözlü yolla ifade edilmeyen davranışlarla da özgüven oranı belirtilebilir.

Araştırma ekibinin isteği de hayvanların da benzer davranışsal özgüven veya tereddüt belirtileri gösterip göstermediğini öğrenmekti. Georgia Eyalet Üniversitesi Dil Araştırma Merkezi yardımcı yöneticisi Dr. Michael Beran'ın söylediğine göre sonuçlar, şempanzelerin insanlara benzer davranış örnekleri sergilediğini gösteriyor.

Araştırmada, üç şempanzeye bilgisayar destekli bir dizi hafıza testi uygulandı. Araştırmacılar, şempanzelerin hatırlaması gereken şeylerin çeşitlerini ve ne kadar süre hatırlamaları gerektiğini çeşitlendirerek testi tamamladıklarında hafızalarının ne kadar güçlü veya zayıf olacağını belirleyebiliyordu. Her hafıza testinden sonra bilgisayarın, şempanzelerin verdiği cevabın doğruluğunu kontrol edip geri bildirim yapmasından dolayı kısa bir gecikme vardı.

Cevap doğruysa, birkaç saniye sonra, şempanzelere bir yemek ödülü sunuldu. Bu çalışmadaki kritik nokta, şempanzelerin ödüllerini testi yaptıkları yerin uzağında bir yerde almasıydı. Ödüller verildiğinde şempanzeler o noktaya doğru gitmediyse ödülü kaybediyorlardı. Bu şempanzelerin bir hafıza testine cevap verdikten sonra iki seçenekleri olduğu anlamına geliyordu. Cevaplarının doğru veya yanlış olduğunu duymak için bekleyebilir ve doğruysa ödülün verildiği noktaya gidebilirlerdi ya da ödül yerine bilgisayarın geri bildirimini beklemeden gidebilirlerdi.

Georgia Eyalet Üniversitesinden Beran, Audrey Parrish ve Theodore Evans, Agnes Scott Üniversitesinden Dr. Bonnie Perdue, Wofford Üniversitesinden Sara Futch ve Buffalo'daki New York Eyalet Üniversitesinden Dr. J. David Smith'ten oluşan araştırma ekibi, ödül noktasına geri bildirim beklemeden yapılan bu erken hareketlenmeleri şempanzelerin hafıza testine verdiği cevaplar konusunda kendilerine duyduğu özgüvenin bir işareti olarak yorumladı. Beran şöyle söylüyor: 

"Ekibin yaklaşımı, şempanzelerin doğal bir biçimde vahşi ortamda bilgileri üzerine düşünmelerini ve zgüvenle ya da tereddütle hareket etmelerini gerektirecek ne yapabilecekleri üzerine düşünmekti."

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Örneğin, tereddüt etmeden bir daldan diğerine atlaması şempanzenin iki dal arasındaki mesafeyi alabileceğini kesinlikle bildiğini gösterebilir. Olgun meyveleri olan bir ağaca doğru yaptığı uzun ama doğrudan bir yolculuk, şempanzelerin o ağaçta yiyecek olacağından emin olduğunun göstergesi olabilir. Araştırma ekibinin amacı da bilgisayar destekli hafıza ve özgüven testleri kullanarak laboratuvar ortamında benzer bir senaryo yaratmaktı.

Deneyler boyunca şempanzeler sürekli hafızalarının gücünü gözleyip buna uygun şekilde hareket ettiklerini gösterdiler. Yanlış cevap verdikleri zamanlara kıyasla doğru cevap verdikleri zaman bilgisayarın geri bildirimini beklemeden ödül bölgesine hareketlenme eğilimini çok daha fazla gösterdiler.Parrish şöyle söylüyor: 

"Bunu yapmak zorunda değillerdi. Bilgisayar her zaman onlara cevaplarının doğru veya yanlış olduğunu söylüyordu ama haklı olduklarını bildikleri zaman erken harekete geçerek ödüllerine daha erken ulaşma eğilimi gösterdiler."

Takım bu ve diğer sonuçlar ışığında şempanzelerin de insanlar gibi üstbilişsel gözlem yeteneğine sahip olduğu sonucuna vardı. Bu yeteneğe sahip olmaları şempanzelerin üstbilişsel davrandıkları zaman insanlarla aynı bilişsel deneyimleri yaşadığı anlamına gelmese de, türler genelinde zekice karar verme yeteneğinin altında yatan bir tür bilişsel kontrol biçimine sahip olduklarını ifade ediyor. Bu çalışmada sonraki adım diğer primat ve primat olmayan türlerin de aynı kapasiteye sahip olup olmadıklarını belirlemek ve şempanzeleri haklı olduklarını bildikleri zaman harekete geçirecek başka hangi testler uygulanabileceğini araştırmak.


Kaynak: Bu yazı ScienceDaily sitesinden çevrilmiştir.

Düzenleyen: Erinç Yurtman

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 11/07/2020 21:23:34 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4223

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Güncel
Konuşma
Zehir
Metabolizma
Mikrobiyoloji
İstatistik
Galaksi
Bebek
Virüs
Şempanzeler
Wuhan
Mikrop
Editör Seçkisi
Bilinç
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Kas
Uzay
Cinsiyet Araştırmaları
Köpekler
Algı
Ecza
Doğum
Goril
Tür
Memeli
Dilbilim
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ben, bilimin enfes güzelliğe sahip olduğunu düşününenlerdenim. Laboratuvardaki bir bilim insanı sadece bir teknisyen değildir; aynı zamanda kendisini bir peri masalı gibi büyüleyen doğal bir olgunun karşısına oturtulmuş bir çocuktur.”
Marie Curie
Geri Bildirim Gönder