Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

İnsanlar da Diğer Birçok Hayvan Gibi Dünya'nın Manyetik Alanını Algılayabiliyor!

İnsanlar da Diğer Birçok Hayvan Gibi Dünya'nın Manyetik Alanını Algılayabiliyor! The Statesman
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, The Conversation isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

İnsan beyni de proto-primat ataları gibi Dünya'nın manyetik alanını algılayabildiği tespit edildi. Jeomanyetik alanı taklit eden modifiye Faraday kafesinde, 24'ü erkek 12'si dişi toplam 34 katılımcı üzerinde EEG (elektroensefalografi) ölçümleri yapıldı ve manyetik alanın değişmesi sırasında alfa bandında (8-13 Hz) dikkate değer miktarda tekrarlanabilir düşüş saptandı. [E.N. Katılımcı sayılarındaki tutarsızlık orijinal makaleden kaynaklanmaktadır ve doğru sayıları şu an için bilememekteyiz.]

Dünya'nın manyetik alanı ve modifiye Faraday kafesinin illüstrasyonu.
Dünya'nın manyetik alanı ve modifiye Faraday kafesinin illüstrasyonu.
The Conversation

EEG verileri, belirli manyetik alan rotasyonlarının güçlü ve tekrarlanabilir beyin tepkilerini tetikleyebileceğini ortaya koydu. Mevcut araştırmada kullanılan alfa-ERD (olay-bağımlı desenkronizasyon) adı verilen bir EEG modelidir. Bu, tipik olarak bir kişinin aniden bir duyusal uyaran algıladığı ve işlediği zaman ortaya çıkar. Çalışmada görüldüğü üzere beyinler manyetik alan yönündeki beklenmedik değişikliklerin “farkındaydı” ve bu alfa dalgasının azalmasını tetikledi. Basit manyetik rotasyonlara cevaben bu tür alfa-ERD modelleri, insan manevra algısı için güçlü bir kanıttır. Araştırmada elde edilen görüntüde, alfa dalgasındaki dramatik düşüşü (solda mavi/mor) görebilirsiniz.

Dünya'nın manyetik alanı, çekirdeğindeki sıvı metallerin hareketi ile meydana gelmektedir. Yüzeydeki manyetik alanının kuvveti ise, buzdolabınızdaki mıknatıstan 100 kat daha zayıftır. Geçtiğimiz yüzyılda, bakteri ve protista gibi tek hücreli mikroorganizmalardan, memelilere kadar birçok canlının bu alanı algılayabildiği gösterildi. Son dönemde yapılan en önemli keşiflerden biri ise biyolojik organizmaların manyetit adı verilen Fe3O4 bileşiğini sentezleyebilmelerinin anlaşılması oldu. Çünkü bu bileşik, yüksek derecede ferrimanyetiktir. Yani zıt yönde momentlere sahip atomları birbiri ile eşit değildir ve spontan olarak manyetik alana sahiptirler. Kısaca doğal bir mıknatıstır diyebiliriz. Doğada bilinen en iyi manyetik bileşiklerden biridir.

Kuşların manyetik alanı görme şekilleri.
Kuşların manyetik alanı görme şekilleri.
Theoretical and Computational Biophysics Group

İşte biyolojik olarak demirin oksitlenmesinden sentezlenen bu bileşik sayesinde bazı canlılar, manyetik alandan faydalanabilirler. Örneğin bazı kuş türlerinde, gagadaki manyetit kristaller ile retinadaki cryptochrome (CRY) proteinler etkileşir ve bu sayede manyetik alanı "görebilirler." Böylece göçlerde irtifa ve yön belirleyebilirler. Manyetit kristalleri insan beyninin birçok bölgesinde de tespit edilmiştir. Ayrıca yüksek seviyelerinin toksik etkiler bırakabildiği öne sürülse de bunun hakkında net bir bulgu yok. Dolayısıyla insandaki manyetit etkisi netleşmiş değil. Öte yandan dokudaki yüksek ferritin (Fe taşıyan protein) düzeyi de manyetik alanla ufak miktarda etkileşime girdiği için MR (manyetik rezonans) görüntülemede kontrast oluşturabiliyor.

Sonuç olarak günümüzdeki böcekler, kemirgenler ve göçmen kuşlar gibi manyetik alanı algılayabiliriz; ancak bunun bilincinde değiliz. Bu etkileşim körelmiş bir şekilde bilinçaltımızda bulunuyor. Zira milyonlarca yıldır değişen yaşam tarzımız ve bunun getirdiği fizyolojik değişimler artık jeomanyetik algının körelmiş bir manyetoreseptör olduğunu gösteriyor.

Ayrıca araştırmanın sonuçlarının henüz diğer ekipler tarafından tekrarlanmadığı, dolayısıyla sonuçlara temkinli yaklaşılması gerektiği de hatırlatılmalı.

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Muhteşem! 5
  • İnanılmaz 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Güldürdü 2
  • Grrr... *@$# 1
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/07/2020 18:31:45 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7692

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Kromozom
Obezite
Teknoloji
Hominid
Bağışıklık Sistemi
Adaptasyon
Evrimsel Psikoloji
Öğrenme
Mitler
Ay Görevleri
Jinekoloji
Deniz
Tutarlılık
Canlı
Hastalık Dağılımı
Protein
Oyun Teorisi
Molekül
Stres
Deprem
Eşey
Covid-19
Cansız
Aşı
Haber
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Seçilmiş kişi dediğiniz, oy kullanmak için kayıt olan `'ın içinden oy atan @'ın içinden Q'inin oyunu alan bir kişiden ibarettir.”
Dan Bennett
Geri Bildirim Gönder