Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Sedef Hastalığı Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

Sedef Hastalığı Nedir? Nasıl Tedavi Edilir? Medical News Today
9 dakika
5,736
  • Dermatoloji
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Psoriasis
  • Türkçe Adı Sedef Hastalığı
  • İngilizce Adı Psoriasis
  • Latince Adı Psoriasis
  • OrphaNet 247353

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Sedef hastalığı (Psoriasis); çoğunlukla dizler, dirsekler, gövde ve kafa derisinde beyaz veya gümüşi pullarla kaplı kalın, pembe veya kırmızı cilt lekelerine neden olan bir çeşit deri hastalığıdır. Psoriasis sedefi-beyaz renkte, kuru veya yağlı keratin lameller (skuam) ile karakterize kronik seyirli bir hastalık olmasından dolayı halk arasında "Sedef Hastalığı" olarak bilinmektedir.

Sedef hastalığının kesin bir tedavisi yoktur ancak hastalık yönetimi ile semptomların azalmasına yardım edilebilir. Psoriasis, bulaşıcı değildir. Bağışıklık sisteminde yaşanan soruna neyin sebep olduğu belli olmamakla birlikte, bu hastalığa cildin normal oranlardan daha hızlı yenilenmesine neden olan bir bağışıklık sistemi sorununun yol açtığı düşünülmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Belirti ve Semptomlar

Bu hastalığın semptomları arasında öncelikli olarak kaşıntı görülür. Genellikle kafa derisinde, kasık kıvrımlarında veya bacaklarda oluşan lezyonlar sonucu meydana gelen kaşıntıdan şikayet edilir.[1] Bir diğer şikayet ise özellikle bacaklarda yoğun iltihaplı plaklar bulunduğunda, avuç içleri ya da ayak tabanları etkilendiğinde veya tırnakta sedef hastalığı görüldüğünde oluşan ağrılardır. Kaşıntılar ve ağrılar hastanın günlük yaşamını önemli ölçüde etkileyebilir.

Sedef hastalığı (Psoriasis) kendi içinde birden fazla tipe sahiptir ve her tip birbirine benzer özellikler taşımakla birlikte önemli farklı belirtiler vermektedir. Hastalığın tipine, teşhis sürecinde dikkatlice karar verilmeli ve bu doğrultuda bir tedavi sürecine başvurulmalıdır.

Tüm Reklamları Kapat

Psoriasis tipleri ve belirtileri:

  • Plak tipi sedef hastalığı: Sedef hastalığının en yaygın görülen klinik tipi olan plak tipi sedef hastalığı, tipik olarak kafa derisinde, gövdede, dirseklerde ve diz üzerinde büyük oval dairesel plaklar ile kendini gösterir, geniş miktarda pullanmaya sahiptir. Bu hastaların en az %15'inde psoriatik artrit gelişmektedir.[2]
  • Tırnakta sedef hastalığı: Hem el hem ayak tırnaklarını etkileyebilecek bu hastalık tırnaklarda çukurlaşmaya, renk değişimine ve anormal boyutlarda tırnak büyümesine sebep olabilir. Çeşitli şiddetlerde görülebilir. Bu hastalık neden olduğu estetik ve fonksiyonel etkilerine rağmen literatürde yeterince tartışılmamıştır dolayısıyla bu hastalığın klinik ve epidemiyolojik özelliklerini araştıran az sayıda çalışma vardır.[3], [4]
  • Guttat sedef hastalığı: Guttat sedef hastalığı fiziki muayenede çok sayıda, küçük, dağınık papüller ve plaklar şeklinde gözlemlenir. Bu papüller "damla benzeri" olarak adlandırılır. Bu hastalık çeşidi çocuklarda ve ergenlerde, yetişkinlerden daha yaygın görülür. Klasik olarak streptokok enfeksiyonu( farenjit ve perianal) ile tetiklenir.[5]
  • Ters sedef hastalığı: Tanınması da tedavi edilmesi de zor olan bu hastalık türü, koltuk altları, kasık ve genital bölgeleri etkiler. Bununla beraber özellikle yetişkinlerde başlayan ani bir ters sedef hastalığı HIV göstergesi olabilir.[6]
  • Püstüler sedef hastalığı: Yaygın ve lokalize olabilen bu hastalık, çok sayıda ayrı veya birleşik yüzeysel, sarımsı püstüller olarak görülür. Yaş dağılımı incelendiğinde pediatrik yaş grubunda bebekleri, erişkin yaş grubunda ise çoğunlukla 40-50 yaş arasındaki yetişkinleri etkilemektedir.[7]
  • Eritrodermik sedef hastalığı: Sedefin nadir ve şiddetli bir çeşidi olan bu tip, vücut yüzey alanının en az %75'ini kapsayan klinik bulgularla kendini gösterir.[8]
  • Psoriatrik artrit: Eklem dokusunu, entezleri ve cilt iltihabını içeren bu hastalık, başlangıçta hafif bir hastalık olarak kabul edilmiş ancak sonraki zamanlarda hastaların %40-60'ında aşındırıcı ve deforme edici eklem komplikasyonlarının geliştiği gözlemlenmiştir.

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri Nedir, Önlem Yöntemleri Nelerdir

Sedef hastalığına yatkın kişilerin çoğu, bu hastalıkları çevresel koşullar tarafından tetiklenene kadar yıllarca hiçbir semptom göstermeyebilir. Bu hastalığı tetikleyici nedenler arasında şunlar örnek sayılabilir:[9], [10]

  • Boğaz ve cilt enfeksiyonları gibi enfeksiyonlar,
  • Kesikler, sıyrıklar veya ameliyatla cilt yaralanması, böcek ısırığı veya şiddetli güneş yanığı gibi ciltte yaralanma,
  • Stres,
  • Streptokok veya bağışıklık sistemini etkileyen başka bir enfeksiyon,
  • Özellikle soğuk ve kuru hava koşulları,
  • Sigara içmek, dumanına maruz kalmak ve fazla alkol tüketimi,
  • Bazı reçeteli ilaçlar.

Hastalığı tetikleyebilecek bu unsurlar ve risk faktörleri göz önüne alınarak bir hayat sürdürmek ve bu maddelere dikkat etmek bu hastalığı önlemek için yapılabilecek en etkili yöntemlerden biridir.

Reklam
NordPass Ücretsiz şifre yöneticisi ile eksiksiz dijital güvenlik
  • Şifrelerinizi, kredi kartlarınızı ve kişisel bilgilerinizi güvenle depolayın.
  • İnternet sitelerine giriş bilgilerinizi tek tıkla yükleyin ve yeni şifreleri kolayca kaydedin.
  • Şifreniz çalınırsa, anlık bildirimler alın.
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Ayrıca aile öyküsünün de bu hastalığa yakalanmada rolü büyüktür. Ailede sedef hastalığına sahip bireylerin bulunması kişinin de bu hastalığa yakalanma riskini artırır. Ailesel sedef hastalığı vakalarına neden olan birtakım genetik belirteç vardır, bu belirteçlerden bazıları daha erken ve daha yoğun bir şekilde ortaya çıkan sedef hastalığı ile ilişkilidir.[11]

Teşhis Yöntemleri

Bu hastalığın esas teşhisi için fiziki muayene önceliklidir - ki bu da çıplak derinin incelenmesini içerir. Şüpheli durumlarda cilt biyopsisi yapılması gerekebilir. Ayrıca hasta eklem ağrılarından şikayet ederse bu durumda ise bir romatolog tarafından tam bir eklem muayenesi yapılabilir. Bazı sedef hastalığı vakaları diğer cilt hastalıkları ile benzer özellikler sergileyebilir bu sebeple eğer doktor teşhisi koyarken şüpheye düşüyorsa cilt biyopsisi yapabilir. Sedef hastalığının teşhisi için normalde bir kan testi yoktur ancak bazı durumlarda örneğin tedavi için önerilen ilaca herhangi bir yan etki olup olmadığını saptamak için kan testleri de yapılabilir.[12]

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Kronik bir hastalık olan sedef hastalığı için bir çok tedavi bulunmasına rağmen unutulmamalıdır ki var olan bu tedavilerin hiçbiri hastalığı kökten iyileştirmez dolayısıyla tedavi bırakıldığında sedef lezyonları tekrar ortaya çıkabilir.[13]

Farmakolojik olmayan tedaviler incelendiğinde, kişinin zararlı alışkanlıklarını azaltmaya yönelik bir çok uygulama görülür. Örneğin duygusal gerilim, sedef hastalığının önemli tetikleyicilerinden birisidir. Dolayısıyla bu hastalara durumu kontrol etmek için meditasyonlar ve egzersizler önerilir. Kilolu insanların tedavilere olumsuz yanıt verme olasılığı daha fazla olduğu için, hastaların doğru bir kiloyu korumaları tavsiye edilir ve hastalardan hareketsiz bir yaşamdan kaçınılması istenir. Ayrıca tütün ve alkol kullanımının bırakılması tüm sedef hastalarına iyileşme önlemi olarak tavsiye edilir.

Kişinin döküntü şiddetine, döküntünün vücutta bulunduğu bölgelere, hastanın yaşına ve genel sağlık durumuna bakılarak doktor tarafından kullanılması önerilen bazı kremler ve merhemler ile sedef hastalığı hafifletilebilir. Bu tedavilerin işe yaramadığı bazı durumlarda ise başka yöntemlere başvurulması gerekebilir. Örneğin:

Tüm Reklamları Kapat

  • İltihabı azaltmak adına UV ışığının kullanıldığı Işık tedavisi,
  • PUVA,
  • Ciddi vakalar için metotreksat ilacı,
  • A vitamini ile ilgili bir ilaç olan retinoidler,
  • Şiddetli sedef hastalarında kullanılan bir ilaç olan siklosporin,
  • Bağışıklık tedavileri.

Unutulmamalıdır ki bu tür tedaviler ciddi sedef problemlerinde kullanılan ve gerçekten önemli yan etkilere sahip olan dolayısıyla yalnızca doktor kontrolünde uygulanması gereken tedavilerdir. Bu tür tedaviler karaciğer hastalıklarından doğum kusurlarına, yüksek tansiyondan böbrek hasarına daha bir çok sağlık problemine sebebiyet verebilirler.[10]

Biyolojik Tedaviler

Biyolojik tedaviler yeni ilaçlardır, şiddetli sedef hastalığı formlarında uygulanır ve yalnızca en az iki klasik sistemik tedaviye yanıt vermeyen hastalarda uygulanabilir. İlaca bağlı olarak deri altına enjeksiyon uygulanabilir ya da direkt damar içine verilebilir. Biyolojik tedavilerin komplikasyonları soğuk algınlığı gibi hafif enfeksiyonlar olabilecekken, kimi durumlarda ise pnömoni, tüberküloz ya da diğer ciddi enfeksiyonlar görülebilir; nadir durumlarda ise nörolojik bozukluklar, kalp yetmezliği, otoimmün hastalıklar ve deri döküntüleri görülebilir.[13]

Tedavi Yöntemlerinin Tarihsel Gelişimi

Yüzyıllar boyunca sedef hastalığına olan yaklaşım şekli incelendiğinde, cüzzamlıların maruz kaldığı acımasız muamelelere ne yazık ki onların da maruz kaldığı görülmüş; dikkatsizce gruplandırılmış cilt hastalıklarının bu hastaların damgalanmasına yol açması sonucunda sedef hastalarının toplumda belli olması için özel bir elbise giymeleri istenildiği gözlemlenmiştir.

Psoriasisin tarih boyunca tedavi yöntemleri incelenecek olursa, nispeten kısa bir süre ele alınacaktır. Bununla birlikte başlangıçta tedavilerin keşfedilmesinin ise tesadüfi olduğu düşünülmektedir. Erken sedef hastalığı tedavileri incelenecek olursa:[14]

Tüm Reklamları Kapat

  • 19. yüzyılda arsenik ve amonyaklı cıva kullanıldı.
  • 20. yüzyılın ilk yarısında antralin ve katran içeren tedaviler keşfedildi.
  • 1950'li senelerde kortikosteroidler geliştirildi ve bunu takiben 1970'li senelerde metotreksat ve PUVA kullanımı başladı.
  • 1980'lerde retinoidler ve D vitamini tedavide yer edindi.
  • Bu hastalıkla ilgili hala bir çok ayrıntı bilinmemekle birlikte 1990'lı senelerden bu yana bağışıklık sistemini manipüle etmeyi hedefleyen tedaviler uygulanmaktadır.

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Sedef hastalığı ortaya çıkmayı, alevlenmeleri ve remisyonları (Kronik hastalıklar için hastalık aktivitesinin bulunmadığı durumlar) içeren kronik inflamatuar bir hastalıktır. Bu hastalığın prognozu, kardiyovasküler risk faktörleri ve bu hastalıktan bağımsız hastalıklar olmadığında, genel popülasyonla aynıdır.[15]

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Bu hastalıkla ilgili istatistikler incelendiğinde hem kadınları hem erkekleri neredeyse eşit oranlarda etkilediği gözlemlenmiş ancak kadınlarda daha erken yaşlarda başladığı ortaya konulmuştur. Hastalığın görülme sıklığının etnik ve coğrafi faktörlere bağlı değiştiği gözlemlenmektedir. Örneğin bu hastalığın en yaygın gözlemlendiği ülke Norveç'ken; siyahlarda ve Asyalılarda çok nadir; Eskimolarda ise neredeyse hiç görülmemektedir.[16]

Etimoloji

Psoriasis hakkındaki bilgiler antik çağlara kadar uzanmaktadır. Yunancada kepekli ve kaşıntılı deri hastalıklarını tanımlamak için kullanılan bir terim olan "psora" Hipokrat tarafından da bu hastalığa benzeyen tabloları tanımlamak için de kullanılmıştır.[16] "Psoriasis" terimiyle bu hastalığı adlandıran ve günümüzde tanımlanan şekliyle bu hastalığı tarif eden ilk kişi ise 1841 yılında Ferdinand Hebra olmuştur.

Diğer Bilgiler

Bademcikler ve Psoriasis İlişkisi

Bağışıklık sisteminin bir parçası olan boğazda ve damakta bulunması sayesinde ağızdan ve burundan girebilecek olan mikropları önleyen bademcikler, farklı türlere sahiptir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Gerçekçiler İçin Ütopya

“Bregman’a kulak verin. Geleceği şekillendirme işinde büyük gelecek vaat ediyor.”

Guardian

Çoğumuz mutlu olmadığımız işlerde haddinden fazla çalışıyor, kalan zamanda pek de ihtiyacımız olmayan şeyleri tüketerek mutlu olmaya uğraşıyoruz. Mesele bunun iyi olmaması ya da ileride her şeyin daha kötü olabileceği değil. Uygarlığımızın yönünü pek çok kez değiştirdik, bir kez daha değiştirebiliriz. Mesele elimizdekinden daha iyisini hayal edemiyor olmamız. Bugünün büyük fikirleri nerede? Son büyük idealimiz “satın alma gücü” müydü? Bundan böyle uygarlığımızın büyüklüğünü, neyi ölçtüğü meçhul gayrisafi milli hasıla üstünden mi konuşacağız?

“Gerçekçiler İçin Ütopya, bir geleceği tahmin girişimi değil, geleceğin kilitlerini açma girişimi,” diyor Bregman. “Ve bunun için, ütopyalara geri dönmeliyiz.” Köleliğin kaldırılmasından kadın erkek eşitliğine, uygarlığımıza kilometre taşı olmuş pek çok gelişme, öncesinde birer ütopyaydı. Gerçekçiler İçin Ütopya, pek çok saha çalışması, deney ve vakadan faydalanarak, günümüzde ütopik gelebilecek kimi fikirlerin (mesela çalışsın çalışmasın herkese temel gelir) aslında erişilebilir olduğunu gösteriyor. Yeter ki tüketim üstüne kurulmuş, piyasa gerçekleri üstünde uzlaşmış bir uygarlıktan daha iyisi olabileceğimizi hatırlayalım.

Yeter ki yeniden büyük hayaller kuralım.

“Sağ-sol klişeleriyle dolu beylik tartışmalara doyduysanız, cesur düşünce, taze fikirler ve kanıt temelli argümanlarla dolu Gerçekçiler İçin Ütopya’yı seveceksiniz.”

Steven Pinker

“Sızlanmaktan bir adım öteye geçmek isterseniz, bu kitabı okuyun.”

Evening Standard

Devamını Göster
₺93.00
Gerçekçiler İçin Ütopya

  1. Boğazın arkasında, sağında ve solunda bulunan Palatin bademcikler,
  2. Adenoidler,
  3. Lingual bademcik.
Bademcikler
Bademcikler
SlideToDoc

Palatin bademcikler ağzımızı açtığımızda herhangi bir yardım almadan görebildiğimiz bademciklerdir, iltihaplanabilirler.[17] Boğazımızın etrafında lenf sisteminden oluşan halkaya ise Waldeyer halkası adı verilir.

Bademciklerin Alınması Sedef Hastalığı İçin Bir Çare Olabilir mi?

Kronik sedef hastalığının alevlenmesi, streptokok boğaz enfeksiyonları ve T hücreleri ile ilişkili olabilir.[18] Sedef hastalığı, özellikle akut guttat sedef hastalığı ile streptokok enfeksiyonları yani bademcik iltihabı arasında güçlü bir ilişki olduğu birçok çalışmada gözlemlenmiştir. Kronik sedef hastalığı alevlenmesi ile tekrarlayan bademcik iltihapları arasındaki ilişkiye dair kanıtlar literatürde bulunabilir ancak yine de bu konuda da bir fikir birliği yoktur.[19] Bazı insanlar sadece guttat sedef hastalığının değil aynı zamanda en yaygın sedef türü olan plak sedef hastalığının hatta diğer sedef hastalığı türlerinin de streptokok enfeksiyonları ile bir ilişkisi olduğunu öne sürmektedirler.

Bir Vaka Raporu

Kronik plak psoriasis alevlenmeleri ile streptokok enfeksiyonları arasındaki ilişkiye odaklanmayı amaçlayan bu vaka, plak sedef hastalığı ilk kez 32 yaşındayken ortaya çıkan, 39 yaşında bir erkek hastaya aittir.[18]

Hasta, son 2 sene içinde tekrarlayan şiddetli boğaz enfeksiyonları, özellikle akut bademcik iltihabı sergiledi. Boğaz enfeksiyonları ve sedef hastalığının alevlenmesi arasındaki ilişki takip edildiğinde gerçekten de bademcik iltihabı olduğunda hastada yeni lezyonların oluştuğu kaydedildi. Bu klinik hastaya tonsillektomi, yani bademcik iltihabı önerildi ve bir komplikasyon yaşanmadan tonsillektomi gerçekleştirildi.

Tonsillektomi sonrası klinik seyir 3 ay boyunca stabildi ve hasta olumsuz etkiler yaşamadı. Hastada bademcik iltihabı ya da hastanın sedef hastalığında alevlenme gözlemlenmedi. Dört ay sonra hastanın lezyonları dirseklerindeki kalıntı plaklardı ve 2 yıllık takip süresi boyunca bu plaklar kaldı, ancak yeni bir lezyon gözlemlenmedi, hasta ise cerrahi seçeneğinden memnun kaldı.

Tonsillektominin, yani bademcik ameliyatının uzun süredir tekrarlayan sedef vakalarında ya da streptokokal ve stafilokokkal tonsillitler yani bademcik iltihapları tarafından sıklıkla şiddetlenen durumlarda guttat sedefin ve büyük bir ihtimalle plak sedefin de tedavisi için uygulanması göz önünde bulundurulmalıdır.[20] Fakat unutulmamalıdır ki kanıtların gücü sınırlıdır ve kronik plak sedef hastalığının tedavisinde tonsillektominin rolünü değerlendirmek için daha fazla randomize klinik çalışmasına ve araştırmaya ihtiyaç vardır.[18]

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
8
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/01/2023 20:08:11 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10934

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Böcekler
Antibiyotik
Ergen
Maske Takmak
Canlı
Grip
Ekonomi
Yiyecek
Evrim Teorisi
Koruma
Yeme
Yapay Zeka
İspat Yükü
Yok Oluş
Avrupa
Atom
Kütle
Hekim
Nöron
Sahtebilim
Bakteri
Böcek
Klinik Mikrobiyoloji
Antik
Nükleik Asit
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Z. Sorkun, et al. Sedef Hastalığı Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?. (30 Eylül 2021). Alındığı Tarih: 28 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10934
Sorkun, Z., Bakırcı, Ç. M. (2021, September 30). Sedef Hastalığı Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?. Evrim Ağacı. Retrieved January 28, 2023. from https://evrimagaci.org/s/10934
Z. Sorkun, et al. “Sedef Hastalığı Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 30 Sep. 2021, https://evrimagaci.org/s/10934.
Sorkun, Zülal. Bakırcı, Çağrı Mert. “Sedef Hastalığı Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, September 30, 2021. https://evrimagaci.org/s/10934.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.