Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Sanal Gerçeklik (VR) Teknolojisi Sayesinde Hastaların Acılarını ve Ağrılarını Azaltmak Mümkün Olabilir!

Sanal Gerçeklik (VR) Teknolojisi Sayesinde Hastaların Acılarını ve Ağrılarını Azaltmak Mümkün Olabilir! Flickr
Sanal Gerçeklik (VR)
5 dakika
960
  • İnsan-Bilgisayar Etkileşimi
  • Tıp

Sanal gerçeklik (İng: "virtual reality"), bireylerin bilgisayar ile doğrudan iletişim halinde bulunmasını sağlayabilen bir araçtır. Sanal gerçeklik, gerçek ortamları başarılı bir şekilde taklit edebilir, günümüzde başlıklar sayesinde bireye 360 derecelik bir görüş alanı sağlanır ve bu alanda etkileşim kurabilir. Bu teknoloji, kullanılan donanım özelliklerindeki farklılıklar bakımından 3 farklı kategoriye ayrılabilir:

  1. Bilgisayar tabanlı sanal gerçeklik başlıkları: Bilgisayarın veri kaynağı olarak kullanıldığı bu kategoride, sanal gerçeklik başlığı kablo ile bir bilgisayara bağlanılarak kullanılmaktadır.
  2. Mobil tabanlı sanal gerçeklik başlıkları: Bu kategori bir akıllı telefonun sanal gerçeklik başlığına yerleştirilmesi şeklinde kullanılmaktadır ve kablosuz olduğu için kullanımında esneklik daha fazladır.
  3. Bağımsız sanal gerçeklik başlıkları: Bu başlıklarda veri kaynağı başlığın kendisidir dolayısıyla başka bir cihaza gereksinim duyulmaz.

Ağrının Teorisi: Kapı Kontrol Teorisi

Ağrının fizyolojik temelini açıklamak için çeşitli teoriler olmakla birlikte, bu teoriler ağrı algısının tüm yönlerini tam olarak açıklayamamaktadır. Ağrı algısının en etkili 4 teorisi aşağıda belirtilmiştir:[7]

Bu Reklamı Kapat

  1. Ağrı özgüllük teorisi (İng: "Specificity theory of pain")
  2. Ağrı yoğunluğu teorisi (İng:" Intensity theory of pain")
  3. Ağrı örüntü teorisi (İng: "Pattern theory of pain")
  4. Ağrı kapı kontrol teorisi (İng: "Gate control theory of pain")

1965 yılında Ronald Melzack ve Charles Patric Wall tarafından önerilen kapı kontrol teorisinde, sistemin sunumunda aşırı basitleştirmeler ve kusurlar olmakla birlikte bu teori ağrı alanında en önemli araştırmalara öncülük etmiştir ve bu teori, ağrının fiziksel ve psikolojik yönlerini en iyi açıklayan ağrı teorisi olarak kabul görmüştür.

Bu teoride omuriliğin ağrı sinyallerini bloke eden veya beyne devamına izin veren nörolojik bir kapı bulundurduğu öne sürülmektedir. Bazen sinyaller daha kolay iletilir ve yoğun bir ağrı hissedilirken, bazense ağrı mesajları en aza indirilir ve beyne ulaşması engellenebilir. Geçit mekanizmasının gerçekleştiği yer, omuriliğin dorsal boynuzudur. Ağrı lifleri küçük sinir lifleridir; basınç dokunma ve diğer cilt duyu lifleri ise büyük sinir lifleridir. Her ikisi de dorsal boynuzun iki bölgesine taşınır. Büyük lif aktivitesi ile ağrı bilgisinin iletimini azaltan inhibitör nöronlar uyarılmaktadır ve eğer büyük lif aktivitesinde küçük lif aktivitesinden daha fazla aktivite varsa insanlar daha az acı çekme eğilimindedirler. Bu teori, aynı zamanda doğum sırasındaki ağrı yönetiminde masaj ve dokunmanın önemini de açıklamak için kullanılır. Tüm bunlara rağmen, omurilikte gerçekten bir geçit sisteminin var olduğu henüz kanıtlanmamıştır.[9]

Bu Reklamı Kapat

Sanal Gerçeklik Teknolojisinin Ağrıları Azaltmak Amacıyla Kullanımı

VR teknolojisi eğlence sektöründeki önemi ile tanınmaya başlamışsa da çeşitli klinik alanlarda çoktan VR kullanımı başladı. Örneğin artık VR teknolojisi; ağrı yönetiminde, fiziksel rehabilitasyonda, fobi, anksiyete, travma sonrası stres bozukluğu gibi çeşitli psikiyatrik bozuklukların da tedavisinde kullanılmaktadır.

McCaul ve Malott, kapı kontrol teorisini, insanların sınırlı bir dikkat kapasitesine sahip olduğunu ve bireyin bir şeyi acı verici olarak algılamasının, kişinin uyarana dikkat etmesi ile ilişkili olduğunu ileri sürerek daha da genişletti. Buna göre kişi, uyarandan uzakta başka bir uyaran ile ilgileniyorsa, ağrılı uyaranı daha az algılayacaktır. Bu durum, duyusal dikkat dağıtıcıları bütünleştiren VR teknolojisini destekler.[3]

Günümüzde VR teknolojisinin ağrılı tıbbi prosedürlerde hastanın deneyimlediği acıları hafifletmek için kullanılması üzerine de araştırmalar yapılmaktadır. Ağrı yönetimi ve kanserde sanal gerçeklik teknolojisinin etkisi ile ilgili yapılan çalışmala, yaklaşık %83 düzeyinde pozitif sonuç vermektedir (sonuçların bir kısmı nötr iken, negatif bir sonuç elde edilmemiştir).[1]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

VR teknolojisinin araştırıldığı kullanımlardan biri ise hastaya büyük miktarda ağrı, endişe ve rahatsızlığa neden olan yanık yarası bakımıdır. Yapılan araştırmalar sonucunda, standart analjeziye ek olarak; VR'nin ağrı yoğunluğunu, rahatsızlığı ve ağrı hakkında düşünmek için harcanan zamanı azalttığı sonucuna varıldı. Yani VR ile birleştirilmiş analjezi, ağrı ve sıkıntıyı azaltmada, tek başına analjeziden daha etkiliydi.

Bir başka vaka çalışmasında, VR'nin ağrı yoğunluğunu azaltabildiği ve bununla birlikte kemoterapi sürecinde kanser hastası ergen bireylerdeki öz yeterlilik düzeylerini ise artırabildiği gözlenmiştir.

Ürdün'de bir kanser merkezinde, meme kanseri 80 kadın hasta ile yapılan bir kontrollü denemede, sürükleyici VR ve morfinin bir seansının, tek morfine kıyasla ağrı ve anksiyete puanlarında düşüş sağladığı gözlenmiştir.

Bulgular, sanal gerçeklik distraksiyonunun, standart bakımdan önemli ölçüde daha iyi olduğunu, kemoterapi almak için harcanan süreyi azalttığını, genel olarak ağrı toleransını ve ağrı eşiğini arttırmada ve ağrı yoğunluğu/rahatsızlığı ve duygusal sıkıntıyı azaltmada etkili olduğunu göstermektedir.

Bu noktada bireylerin VR'ye alışabileceği ve faydalarını kaybedebileceği hakkında bir endişe ortaya çıkmaktadır. 18-23 yaş arasında 28 yetişkin ile yapılan bir araştırmada, haftada 1 kez VR distraksiyonu ile 8 haftalık bir deneme gerçekleştirildi. Bulgulara göre, sanal gerçekliğin etkisinin sekiz oturum boyunca sabit kaldığı, ağrı eşiğinde ve toleransında önemli artışlar gözlemlenirken, ağrı yoğunluğu ve ağrıyı düşünmek için harcanan sürede önemli bir azalma olduğu görülmüştür. Bu çalışma, tekrarlanan maruz kalma sanal gerçekliğin etkinliğini değiştirmediğini göstermiştir.

Bu Reklamı Kapat

Mevcut sonuçlara göre, daha büyük çocuklarda kasklı ekran (HMD) kullanımının ağrı eşiği ve toleransını daha çok arttırdığı ve yüksek teknolojili bir VR HMD'nin ise ağrıyı azaltmada düşük teknolojiliden daha etkili olduğu görüldü. Etkileşimli yöntemler kullanıcı deneyimini ve klinik sonuçları etkileyebilir, klavye ve fareye dayalı bir VR sistemi jest tabanlı sistemlere kıyasla daldırma hissini engelleyebilir. Dolayısıyla ekipman kalitesinin de bu sürece önemli bir etkisi vardır.

Sonuç

Tüm bu sonuçlar, sanal gerçeklik (VR) teknolojisinin acı ve ağrı yönetiminde kullanılabileceğini, hatta bu teknolojinin, halihazırda ağrı/acı tedavisinde kullanılan yöntemleri tamamlayıcı, önemli bir rolü olabileceğini göstermektedir. Sonuçlar, sanal gerçekliğin tek başına tedavi edici bir tarafı olduğuna işaret etmemektedir; dolayısıyla bu yönteme hak ettiğinden fazla kredi vermek hatalı olacaktır. Ancak söz konusu ağrı ve acı gibi yaşamı zorlaştırıcı deneyimler olduğunda, sanal gerçeklik teknolojsinin yardımcı bir rol oynayabileceğini görmek, kimi zaman en umulmadık teknolojilerin hayatımızı nasıl değiştirebileceğine güzel bir örnek teşkil etmektedir. Bu alandaki çalışmalar devam ettikçe, sanal gerçekliğin tıbbi kullanımının da çeşitlenmesi ve zenginleşmesi umulmaktadır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Bilim Budur! 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ M. Pittara, et al. (2020). Virtual Reality For Pain Management In Cancer: A Comprehensive Review. ResearchGate, sf: 225475-225489. doi: 10.1109/ACCESS.2020.3044233. | Arşiv Bağlantısı
  • M. Ahmad, et al. (2020). Virtual Reality Technology For Pain And Anxiety Management Among Patients With Cancer: A Systematic Review. ResearchGate. doi: 10.1016/j.pmn.2020.04.002. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Li, et al. (2012). Virtual Reality And Pain Management: Current Trends And Future Directions. NCBI. doi: 10.2217/pmt.10.15. | Arşiv Bağlantısı
  • E. B. Mohammad, et al. (2021). Virtual Reality As A Distraction Technique For Pain And Anxiety Among Patients With Breast Cancer: A Randomized Control Trial. PubMed. doi: 10.1017/S1478951518000639. | Arşiv Bağlantısı
  • M. Matsangidou, et al. (2017). Clinical Utility Of Virtual Reality In Pain Management: A Comprehensive Research Review. ResearchGate. doi: 10.12968/bjnn.2017.13.3.133. | Arşiv Bağlantısı
  • A. Abushakra, et al. (2014). Augmenting Breath Regulation Using A Mobile Driven Virtual Reality Therapy Framework. ResearchGate. doi: 10.1109/JBHI.2013.2281195. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. Moayedi, et al. (2013). Theories Of Pain: From Specificity To Gate Control. Journal of Neurophysiology. doi: 10.1152/jn.00457.2012. | Arşiv Bağlantısı
  • M. L. Meldrum. Pain, Physiology And Psychology. (1 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 1 Haziran 2021. Alındığı Yer: Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • ^ K. Cherry. Gate Control Theory And The Brain. (18 Mayıs 2020). Alındığı Tarih: 1 Haziran 2021. Alındığı Yer: Verywell Mind | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/08/2022 10:42:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10534

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Maske Takmak
Doğa
Cinsellik
Tohum
Beslenme
Mikrop
Kalp
İntihar
Manyetik
Doğa Yasası
Parazit
Koruma
Dalga
Şempanze
Genom
Öğrenme Alanı
Balık Çeşitliliği
Sürüngen
Gen
Çiftleşme
Doğal
Pandemik
Kadın Sağlığı
Tür
Amerika
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.