Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Sanal Gerçeklik (VR) Teknolojisi Sayesinde Hastaların Acılarını ve Ağrılarını Azaltmak Mümkün Olabilir!

Sanal Gerçeklik (VR) Teknolojisi Sayesinde Hastaların Acılarını ve Ağrılarını Azaltmak Mümkün Olabilir! Flickr
Sanal Gerçeklik (VR)
5 dakika
1,646
Tüm Reklamları Kapat

Sanal gerçeklik (İng: "virtual reality"), bireylerin bilgisayar ile doğrudan iletişim halinde bulunmasını sağlayabilen bir araçtır. Sanal gerçeklik, gerçek ortamları başarılı bir şekilde taklit edebilir, günümüzde başlıklar sayesinde bireye 360 derecelik bir görüş alanı sağlanır ve bu alanda etkileşim kurabilir. Bu teknoloji, kullanılan donanım özelliklerindeki farklılıklar bakımından 3 farklı kategoriye ayrılabilir:

  1. Bilgisayar tabanlı sanal gerçeklik başlıkları: Bilgisayarın veri kaynağı olarak kullanıldığı bu kategoride, sanal gerçeklik başlığı kablo ile bir bilgisayara bağlanılarak kullanılmaktadır.
  2. Mobil tabanlı sanal gerçeklik başlıkları: Bu kategori bir akıllı telefonun sanal gerçeklik başlığına yerleştirilmesi şeklinde kullanılmaktadır ve kablosuz olduğu için kullanımında esneklik daha fazladır.
  3. Bağımsız sanal gerçeklik başlıkları: Bu başlıklarda veri kaynağı başlığın kendisidir dolayısıyla başka bir cihaza gereksinim duyulmaz.

Ağrının Teorisi: Kapı Kontrol Teorisi

Ağrının fizyolojik temelini açıklamak için çeşitli teoriler olmakla birlikte, bu teoriler ağrı algısının tüm yönlerini tam olarak açıklayamamaktadır. Ağrı algısının en etkili 4 teorisi aşağıda belirtilmiştir:[7]

  1. Ağrı özgüllük teorisi (İng: "Specificity theory of pain")
  2. Ağrı yoğunluğu teorisi (İng:" Intensity theory of pain")
  3. Ağrı örüntü teorisi (İng: "Pattern theory of pain")
  4. Ağrı kapı kontrol teorisi (İng: "Gate control theory of pain")

1965 yılında Ronald Melzack ve Charles Patric Wall tarafından önerilen kapı kontrol teorisinde, sistemin sunumunda aşırı basitleştirmeler ve kusurlar olmakla birlikte bu teori ağrı alanında en önemli araştırmalara öncülük etmiştir ve bu teori, ağrının fiziksel ve psikolojik yönlerini en iyi açıklayan ağrı teorisi olarak kabul görmüştür.

Tüm Reklamları Kapat

Bu teoride omuriliğin ağrı sinyallerini bloke eden veya beyne devamına izin veren nörolojik bir kapı bulundurduğu öne sürülmektedir. Bazen sinyaller daha kolay iletilir ve yoğun bir ağrı hissedilirken, bazense ağrı mesajları en aza indirilir ve beyne ulaşması engellenebilir. Geçit mekanizmasının gerçekleştiği yer, omuriliğin dorsal boynuzudur. Ağrı lifleri küçük sinir lifleridir; basınç dokunma ve diğer cilt duyu lifleri ise büyük sinir lifleridir. Her ikisi de dorsal boynuzun iki bölgesine taşınır. Büyük lif aktivitesi ile ağrı bilgisinin iletimini azaltan inhibitör nöronlar uyarılmaktadır ve eğer büyük lif aktivitesinde küçük lif aktivitesinden daha fazla aktivite varsa insanlar daha az acı çekme eğilimindedirler. Bu teori, aynı zamanda doğum sırasındaki ağrı yönetiminde masaj ve dokunmanın önemini de açıklamak için kullanılır. Tüm bunlara rağmen, omurilikte gerçekten bir geçit sisteminin var olduğu henüz kanıtlanmamıştır.[9]

Sanal Gerçeklik Teknolojisinin Ağrıları Azaltmak Amacıyla Kullanımı

VR teknolojisi eğlence sektöründeki önemi ile tanınmaya başlamışsa da çeşitli klinik alanlarda çoktan VR kullanımı başladı. Örneğin artık VR teknolojisi; ağrı yönetiminde, fiziksel rehabilitasyonda, fobi, anksiyete, travma sonrası stres bozukluğu gibi çeşitli psikiyatrik bozuklukların da tedavisinde kullanılmaktadır.

McCaul ve Malott, kapı kontrol teorisini, insanların sınırlı bir dikkat kapasitesine sahip olduğunu ve bireyin bir şeyi acı verici olarak algılamasının, kişinin uyarana dikkat etmesi ile ilişkili olduğunu ileri sürerek daha da genişletti. Buna göre kişi, uyarandan uzakta başka bir uyaran ile ilgileniyorsa, ağrılı uyaranı daha az algılayacaktır. Bu durum, duyusal dikkat dağıtıcıları bütünleştiren VR teknolojisini destekler.[3]

Günümüzde VR teknolojisinin ağrılı tıbbi prosedürlerde hastanın deneyimlediği acıları hafifletmek için kullanılması üzerine de araştırmalar yapılmaktadır. Ağrı yönetimi ve kanserde sanal gerçeklik teknolojisinin etkisi ile ilgili yapılan çalışmala, yaklaşık %83 düzeyinde pozitif sonuç vermektedir (sonuçların bir kısmı nötr iken, negatif bir sonuç elde edilmemiştir).[1]

Tüm Reklamları Kapat

VR teknolojisinin araştırıldığı kullanımlardan biri ise hastaya büyük miktarda ağrı, endişe ve rahatsızlığa neden olan yanık yarası bakımıdır. Yapılan araştırmalar sonucunda, standart analjeziye ek olarak; VR'nin ağrı yoğunluğunu, rahatsızlığı ve ağrı hakkında düşünmek için harcanan zamanı azalttığı sonucuna varıldı. Yani VR ile birleştirilmiş analjezi, ağrı ve sıkıntıyı azaltmada, tek başına analjeziden daha etkiliydi.

Bir başka vaka çalışmasında, VR'nin ağrı yoğunluğunu azaltabildiği ve bununla birlikte kemoterapi sürecinde kanser hastası ergen bireylerdeki öz yeterlilik düzeylerini ise artırabildiği gözlenmiştir.

Ürdün'de bir kanser merkezinde, meme kanseri 80 kadın hasta ile yapılan bir kontrollü denemede, sürükleyici VR ve morfinin bir seansının, tek morfine kıyasla ağrı ve anksiyete puanlarında düşüş sağladığı gözlenmiştir.

Bulgular, sanal gerçeklik distraksiyonunun, standart bakımdan önemli ölçüde daha iyi olduğunu, kemoterapi almak için harcanan süreyi azalttığını, genel olarak ağrı toleransını ve ağrı eşiğini arttırmada ve ağrı yoğunluğu/rahatsızlığı ve duygusal sıkıntıyı azaltmada etkili olduğunu göstermektedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu noktada bireylerin VR'ye alışabileceği ve faydalarını kaybedebileceği hakkında bir endişe ortaya çıkmaktadır. 18-23 yaş arasında 28 yetişkin ile yapılan bir araştırmada, haftada 1 kez VR distraksiyonu ile 8 haftalık bir deneme gerçekleştirildi. Bulgulara göre, sanal gerçekliğin etkisinin sekiz oturum boyunca sabit kaldığı, ağrı eşiğinde ve toleransında önemli artışlar gözlemlenirken, ağrı yoğunluğu ve ağrıyı düşünmek için harcanan sürede önemli bir azalma olduğu görülmüştür. Bu çalışma, tekrarlanan maruz kalma sanal gerçekliğin etkinliğini değiştirmediğini göstermiştir.

Mevcut sonuçlara göre, daha büyük çocuklarda kasklı ekran (HMD) kullanımının ağrı eşiği ve toleransını daha çok arttırdığı ve yüksek teknolojili bir VR HMD'nin ise ağrıyı azaltmada düşük teknolojiliden daha etkili olduğu görüldü. Etkileşimli yöntemler kullanıcı deneyimini ve klinik sonuçları etkileyebilir, klavye ve fareye dayalı bir VR sistemi jest tabanlı sistemlere kıyasla daldırma hissini engelleyebilir. Dolayısıyla ekipman kalitesinin de bu sürece önemli bir etkisi vardır.

Sonuç

Tüm bu sonuçlar, sanal gerçeklik (VR) teknolojisinin acı ve ağrı yönetiminde kullanılabileceğini, hatta bu teknolojinin, halihazırda ağrı/acı tedavisinde kullanılan yöntemleri tamamlayıcı, önemli bir rolü olabileceğini göstermektedir. Sonuçlar, sanal gerçekliğin tek başına tedavi edici bir tarafı olduğuna işaret etmemektedir; dolayısıyla bu yönteme hak ettiğinden fazla kredi vermek hatalı olacaktır. Ancak söz konusu ağrı ve acı gibi yaşamı zorlaştırıcı deneyimler olduğunda, sanal gerçeklik teknolojsinin yardımcı bir rol oynayabileceğini görmek, kimi zaman en umulmadık teknolojilerin hayatımızı nasıl değiştirebileceğine güzel bir örnek teşkil etmektedir. Bu alandaki çalışmalar devam ettikçe, sanal gerçekliğin tıbbi kullanımının da çeşitlenmesi ve zenginleşmesi umulmaktadır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
12
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Tebrikler! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Bilim Budur! 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ M. Pittara, et al. (2020). Virtual Reality For Pain Management In Cancer: A Comprehensive Review. ResearchGate, sf: 225475-225489. doi: 10.1109/ACCESS.2020.3044233. | Arşiv Bağlantısı
  • M. Ahmad, et al. (2020). Virtual Reality Technology For Pain And Anxiety Management Among Patients With Cancer: A Systematic Review. ResearchGate. doi: 10.1016/j.pmn.2020.04.002. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Li, et al. (2012). Virtual Reality And Pain Management: Current Trends And Future Directions. NCBI. doi: 10.2217/pmt.10.15. | Arşiv Bağlantısı
  • E. B. Mohammad, et al. (2021). Virtual Reality As A Distraction Technique For Pain And Anxiety Among Patients With Breast Cancer: A Randomized Control Trial. PubMed. doi: 10.1017/S1478951518000639. | Arşiv Bağlantısı
  • M. Matsangidou, et al. (2017). Clinical Utility Of Virtual Reality In Pain Management: A Comprehensive Research Review. ResearchGate. doi: 10.12968/bjnn.2017.13.3.133. | Arşiv Bağlantısı
  • A. Abushakra, et al. (2014). Augmenting Breath Regulation Using A Mobile Driven Virtual Reality Therapy Framework. ResearchGate. doi: 10.1109/JBHI.2013.2281195. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. Moayedi, et al. (2013). Theories Of Pain: From Specificity To Gate Control. Journal of Neurophysiology. doi: 10.1152/jn.00457.2012. | Arşiv Bağlantısı
  • M. L. Meldrum. Pain, Physiology And Psychology. (1 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 1 Haziran 2021. Alındığı Yer: Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • ^ K. Cherry. Gate Control Theory And The Brain. (18 Mayıs 2020). Alındığı Tarih: 1 Haziran 2021. Alındığı Yer: Verywell Mind | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/04/2024 03:57:32 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10534

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kas
Foton
Diş Sorunları
Hormon
Güneş Sistemi
Üreme
Yatay Gen Transferi
Ekonomi
Buz
Haber
Halk Sağlığı
Kalıtım
Yörünge
Önyargı
Cinsel Yönelim
Depresyon
Hekim
Yaşlılık
Hindistan
Fotoğraf
Ufo
Yaşanabilir Gezegen
Egzersiz
Işık Hızı
Obstetrik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Z. Sorkun, et al. Sanal Gerçeklik (VR) Teknolojisi Sayesinde Hastaların Acılarını ve Ağrılarını Azaltmak Mümkün Olabilir!. (8 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 25 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10534
Sorkun, Z., Bakırcı, Ç. M. (2021, June 08). Sanal Gerçeklik (VR) Teknolojisi Sayesinde Hastaların Acılarını ve Ağrılarını Azaltmak Mümkün Olabilir!. Evrim Ağacı. Retrieved April 25, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10534
Z. Sorkun, et al. “Sanal Gerçeklik (VR) Teknolojisi Sayesinde Hastaların Acılarını ve Ağrılarını Azaltmak Mümkün Olabilir!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 08 Jun. 2021, https://evrimagaci.org/s/10534.
Sorkun, Zülal. Bakırcı, Çağrı Mert. “Sanal Gerçeklik (VR) Teknolojisi Sayesinde Hastaların Acılarını ve Ağrılarını Azaltmak Mümkün Olabilir!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, June 08, 2021. https://evrimagaci.org/s/10534.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close