Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Saç Telinizde Yapılacak Bir Analiz, Şizofreninin Erken Teşhisini Sağlayabilir!

Saç Telinizde Yapılacak Bir Analiz, Şizofreninin Erken Teşhisini Sağlayabilir!
Şizofreni
Flickr Public Domain
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Japonya bulunan RIKEN Beyin Bilimi Merkezi'ndeki araştırmacılar; model fareler, ölüm sonrası insan beyni ve şizofreni hastaları ile yaptıkları çalışmalarla şizofreninin bir alt tipinin beyinde anormal derecede yüksek seviyelerdeki hidrojen sülfit ile ilişkili olduğunu keşfetti. Bu çalışma ilaç tedavileri konusunda araştırma yapmak için yeni bir yön çizmenin yanı sıra hidrojen sülfit üreten enzimin normal seviyesinden daha yüksek olmasının bu şizofreni türü için bir biyobelirteç görevi görebileceğini gösterdi.

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, IFLS isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik, profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır. Daha fazla bilgi için buraya tıklayınız.

Bu haber 10 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Hastalıkları erken teşhis edebilmek modern tıbbın en önemli hedeflerinden birisidir; çünkü ancak o sayede problemler büyümeden ve hasta hayatını olumsuz etkilemeden müdahale edilebilir. Örneğin zihin hastalıklarına yönelik araştırmaların özünde, güvenilir ve objektif bir belirteç tespit edebilmek vardır. Bu sayede zihin problemleri daha başlamadan önlenebilir veya en azından gerekli adımlar atılabilir.

İşte şizofreni teşhisi koyarken dikkat edilenlerden biri, ön uyaran aracılı inhibisyonun (prepulse-inhibition, PPI) varlığıdır.

Normalde bizi irkiltebilecek bir gürültüden önce bir ön uyaran ile karşılaşırsak irkilme davranışı sergilemeyiz. Örneğin bir kamp ateşinin çatırdaması, daha sonradan ateşle ilgili daha yüksek bir sese verilen yanıtı azaltacaktır. Çünkü ön uyaran, irkilme yanıtını inhibe eder (baskılar). Ancak şizofreni hastalarında PPI düşüktür. Bu da onların irkilme tepkilerinin, ön uyarıcıya rağmen sönmediği anlamına gelir. PPI testi, şizofrenin ardındaki biyolojiyi anlamamıza doğrudan yardımcı olmasa da iyi bir davranış belirtecidir ve mevcut keşiflere öncülük eden bir başlangıç noktası olmuştur.

RIKEN CBS'teki araştırmacılar ilk olarak aşırı düşük ve son derece yüksek PPI sergileyen fare soy hatları arasındaki protein ifadesi farklılıklarını aramaya başladılar. En sonunda, PPI seviyesi daha düşük olan fare suşlarında Mpst denilen genin ifadesinin yoğun olduğunu buldular. Bu enzimin hidrojen sülfit üretmeye yardımcı olduğu bilindiğinden ekip, fare suşlarının hidrojen sülfit seviyelerini ölçmeye karar verdi ve düşük PPI seviyeli farelerde, hidrojen sülfidin daha yüksek olduğunu ortaya çıkardı. Ekip lideri Takeo Yoshikawa şöyle diyor:

Hiç kimse hidrojen sülfit ile şizofreni arasında bir nedensellik olabileceğini düşünmemişti. Bunu keşfettikten sonra, bunun nasıl gerçekleşiyor olabileceğini ve farelerdeki bu bulguların şizofreni hastaları için de geçerli olup olmayacağını araştırdık.

Araştırmacılar bu farelerin genlerini daha yakından incelediklerinde, beyinlerinde Mpst isimli bir genin ifadesinin daha yüksek olduğunu tespit ettiler. İlk olarak bu genin hastalıkla ilişkisinden emin olmak için, Mpst gen ifadesi durdurulmuş fareleri ele alarak PPI seviyelerine baktılar ve bu farelerin PPI seviyelerinin, normalde düşük PPI seviyeli farelerden daha yüksek olduğunu gördüler. Nitekim, Mpst miktarını azaltmak farelerin daha normal hale gelmesine yardımcı oldu. Daha sonra, şizofreni hastalarının ölüm sonrasında beyinlerindeki Mpst miktarının normal insanlara göre daha fazla olduğunu buldular. Ayrıca bu beyinlerdeki Mpst protein miktarı ölüm öncesi semptomların ciddiyeti ile de korelasyon içerisindeydi.

Bu şekilde ekip, şizofreninin biyobelirteci olarak Mpst gen ifadesine bakabilecekleri fikrine vardılar. 150'den fazla şizofreni hastasının saç köklerini incelediler ve Mpst mRNA'nın ifadesinin şizofreni olmayan insanlardan çok daha yüksek olduğunu buldular. Sonuçlar mükemmel olmasa da saçtaki Mpst seviyesinin şizofrenin semptomları ortaya çıkmadan önce bir ön belirteç olarak kullanılabileceğini gösteriyor.

Aşırı büyütülmüş bir insan saçı görseli
Aşırı büyütülmüş bir insan saçı görseli
IFLScience

Bir kişide şizofreninin gelişip gelişmeyeceği hem kişinin genetiği hem de çevresel faktörler ile ilgilidir. Farelerde ve ölüm sonrası insan beyinlerinde yapılan incelemelerde yüksek Mpst seviyelerinin, DNA'da gen ifadesini kalıcı olarak bozan değişikliklerle ilişkili olduğu bulunmuştur. Bu sebeple ekibin bir sonraki adımı, Mpst üretimini kalıcı olarak arttırabilecek çevresel faktörleri araştırmak oldu. Hidrojen sülfit inflamatuvar strese karşı koruma sağladığından dolayı ekip, erken gelişimdeki inflamatuvar stresin ana neden olabileceğini varsaydı. Yoshikiwa'nın sözleri şöyle:

Şizofreni hastalarının beyinlerinde, beyin gelişimi sırasında oksidatif stresi ve nöro-inflamasyonu telafi eden antioksidan belirteçlerin (hidrojen sülfit üretimi de buna dahil) Mpst düzeyleri ile ilişkili olduğunu bulduk.

Yoshikawa'nın öne sürdüğüne göre; bir defa aşırı hidrojen sülfit üretimi gerçekleştiğinde bu, DNA'daki kalıcı epigenetik değişiklikler nedeniyle hayat boyu devam ediyor ve sülfit stresine bağlı şizofreniye yol açıyor.

Şizofreni için mevcut tedaviler beyindeki dopamin ve serotonin seviyelerine odaklanmaktadır. Ancak bu ilaçlar pek etkili değildir; ayrıca yan etkileri olduğu için Yoshikiwa, ilaç şirketlerinin yeni ilaçlar geliştirmekten vazgeçtiğini söylüyor.

Yeni ilaçların geliştirilmesi için yeni bir paradigma değişikliğine ihtiyaç var diyerek açıklıyor:

Şu anda, şizofreni hastalarının yaklaşık %30'u dopamin D2 reseptör antagonist tedavisine karşı dirençlidir. Sonuçlarımız, ilaç tasarımları için yeni bir paradigma değişimi sağlıyor. Şu anda hidrojen sülfit sentezinin inhibe edilmesinin şizofrenik fare modellerinde semptomları hafifletip hafifletmeyeceğini test ediyoruz.

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İlginizi Çekebilecek Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: IFLS | Arşiv Bağlantısı
  • RIKEN. Biomarker For Schizophrenia Can Be Detected In Human Hair. (28 Ekim 2019). Alındığı Tarih: 25 Kasım 2019. Alındığı Yer: Science Daily | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/09/2020 07:48:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8065

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Saç
Vaka
Genetik Mühendisliği
Dinozor
Deprem
Bakteri
Evren
Ara Geçiş Türleri
Türleşme
Müzik
Çocuklar
Doğum
Viroloji
Albert Einstein
Veri
Nasa
Atmosfer
Çiftleşme
Kanser
Aşılar
Viral
Eğilim
Balıklar
Doktor
Organ
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer Hiroshima ve Nagasaki'yi öngörebilecek olsaydım, denklemimi 1905'te yırtıp atardım.”
Albert Einstein
Geri Bildirim Gönder