Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, University of Washington isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 6 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Oturma odanızı süpürmek için vaktiniz mi yok? Bırakın bununla Roomba ilgilensin. Bir patlayıcıyı etkisiz hale getirmek için bir askerin hayatını riske atmak istemiyor musunuz? İsterseniz bunu bir robot yapsın.

İnsanlara göre pis ve tehlikeli olan işleri yapmaları için robot kullanmak gittikçe yaygınlaşan bir durum. Ama araştırmacılar, bazı durumlarda insanların robotlara sanki robotlar evcil hayvanları, arkadaşları ve hatta kendilerinin bir uzantısıymış gibi davrandıklarını buldu. Bu, akla şu soruyu getiriyor: Eğer bir asker bir saha robotuna insani veya hayvani anlamlar yüklerse, bu robotları nasıl kullandıklarını etkiler mi? Robotu tehlikeli durumlara gönderemeyecek kadar umursarlarsa, ne olur? 

Bu Washington Üniversitesi'nden doktorasını yeni alan Julie Carpenter'ın cevabını merak ettiği bir soruydu. Carpenter bu yüzden; robotları, patlayıcıları etkisiz hale getirmek için kullanan iyi eğitimli Explosive Ordnance Disposal (patlayıcı madde imha) askeri personeliyle, her gün robotlarla çalışmanın nasıl hissettirdiğiyle ilgili bir röportaj yaptı. Çalışmasının bir kısmı, askerlerin robotlarla olan ilişkisinin karar verme becerilerini ve dahası görevin sonucunu etkileyip etkilemeyeceğini içeriyordu. Kısaca, robot bir insan olmadığı halde robotun zarar görmesi veya havaya uçması bir askere nasıl hissettirecekti? 

Amerika'nın patlayıcı madde imhası için kullandığı robotlardan biri Irak'ta ev yapımı bir bombanın telini çekerken.
Amerika'nın patlayıcı madde imhası için kullandığı robotlardan biri Irak'ta ev yapımı bir bombanın telini çekerken.

Carpenter'ın bulduğu ise askerlerin robotlarla olan ilişkilerinin teknoloji değiştikçe gelişmeye devam ettiğiydi. Askerler Carpenter'a, robotlarıyla bağ kurmanın performanslarını etkilemediğini ama robotları zarar gördüğünde hüsran, öfke ve hatta üzüntü gibi bir çeşit duyguları hissettiklerini söylemişler. Bu durum Carpenter'ın savaşın sonucunun, insan-robot bağından veya bazı operatörlerin tanımladığı gibi robotu kendi uzantısı olarak görme hissinden dolayı tehlikeye atılıp atılmadığını merak etmesine neden olmuştu. Askeriyenin bir sonraki saha robotlarını tasarlarken bu sorunlara dikkat edeceğini umuyor. 

Tezini şimdi insan-robot etkileşimleri olarak bir kitapta toparlayan Carpenter, Amerika'nın her yerinden ve her askeri branştan 23 patlayıcı madde personeliyle (22 erkek ve 1 kadın) röportaj yaptı.

Bu birlikler; kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer silahları etkisiz hale getirmek için eğitildi. Birlikler, başkan dahil olmak üzere üst düzey memurların güvenliklerinden sorumlular ve büyük uluslararası etkinliklerin güvenliklerinin de bir kısmını oluşturuyorlar. Askerler, robotları bir şeyin yerini belirlemekte, incelemekte, bombaları etkisiz hale getirmekte, gelişmiş gözcülükte ve keşifte kullanıyorlar. Robotlar, insanları tehdit eden riskleri azaltmak için kullanılan önemli araçlar olarak görülüyorlar.

Bazı askerler Carpenter'a robotların hareket edişinden onları kimin kontrol ettiğini söyleyebileceğini demiş. Gerçek şu ki; bazı robot teknisyenleri, robotlarını kendilerinin bir uzantısı olarak gördüklerini, teknik kısıtlamalar veya mekanik sorunlar yüzünden kendilerini yılgın hissettiklerini rapor etmişler.

Robot kullanmanın artıları açıkça görülebiliyor; insan hayatı için var olan riskleri minimuma indiriyorlar, kimyasal ve biyolojik silahlar için dayanıklılar, onları görevlerinden alıkoyabilecek duyguları yok ve insanlar gibi yorulmuyorlar. Ama robotların da bazen teknik sorunları olabiliyor veya bozulabiliyorlar. Ayrıca robotların insan gibi hareket kabiliyetleri yok, bu yüzden askerlerin direkt olarak patlayıcılarla çalışması bazen daha etkili olabiliyor.

Araştırmacılar çok önceden insanların nasıl cansız objelere (bir araba veya bir çocuğun oyuncak ayısı) bağlanabildiğini belgelemişlerdi. Carpenter'ın çalışmasındaki personeller robotları birer mekanik araç olarak tanımladıklarını söyledikleri halde çoğunlukla onları insanlaştırıyorlardı, onları insan veya hayvan olarak benimseyebiliyorlardı. Bunu yaparken onlara cinsiyet yüklüyorlardı ve makinelere karşı bir empati geliştiriyorlardı. Carpenter şöyle söylüyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Robotun bir araç olduğu konusunda gayet emindiler, ama aynı zamanda cevaplarındaki yapılar gösteriyor ki bazen robotlarla olan etkileşimleri bir insanla veya hayvanla olan etkileşimlerine birçok yönden benziyor.

Carpenter'ın konuştuğu çoğu asker, robotlarına isim veriyordu. Genellikle bir ünlünün, şuan ki eşlerinin veya kız arkadaşlarının (ama asla eskiler değil) isimlerini veriyorlardı. Buna rağmen; askerler Carpenter'a robotlarını tehlikeli işlere gönderdiklerinde, robotların zarar görmesi ihtimalinin karar vermelerini etkilemediklerini söylemişler.

Askerler Carpenter'a, robotlarının parçalanmasına ilk tepkilerinin pahalı bir ekipmanı kaybetmelerinden dolayı öfke olduğunu söylemişler, ama bazıları kayıp duygusunu da tarif etmiş. Carpenter şunları söylüyor:

Bir robot kullanılamaz hale geldiğinde önemli bir araç olduğu için kızdıklarını söylediler ama sonra 'zavallı küçük adam' diye eklediler cümlelerine veya onun için bir cenaze düzenleyebileceklerini söylediler. Bu robotlar, onların her gün baktıkları, güvendikleri ve kullandıkları hassas araçlar. Ayrıca robotlar, Patlayıcı Madde İmhası personellerini zarardan uzak ve güvenli bir mesafede tutmak için etrafta hareket halinde olup takım üyelerinden biri gibi davranırlar.

Bu askerlerin şu an kullandıkları robotlar insana veya hayvana benzemiyorlar. Askeriye şimdilerde, insana veya hayvana daha çok benzeyen; daha atik ve merdiven çıkmada, kısıtlı alanlarda manevra yapmada, doğada zor şartlarda dayanabilme konusunda daha iyi olabilecek robotlara yönelmiş durumda. Carpenter bu insan-hayvan görünümlü robotların, askerlerin mantıklı karar verme kabiliyetlerini nasıl etkileyeceğini merak ediyor, özellikle eğer askerlerden biri bu robotlara bir partner veya evcil hayvanmış gibi duygusal yakınlık gösterirse. Carpenter şöyle diyor:

Birinin robota karşı bir araç olmasından çok daha öte hisleri olduğu için robotu kullanırken duraksamasını istemezsiniz. Eğer bir şeye duygusal olarak bağlanırsanız, bu sizin karar vermenizi etkiler.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/09/2020 05:37:42 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1693

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Element
Doğa Yasası
Aşı
Fotoğraf
Mitler Ve Gerçekler
Avrupa
Mantık
Yörünge
Hastalık Kontrolü
Çiftleşme
Evrimsel Biyoloji
Uçma
Gerçek
Yavru
Uterus
Seçilim
İnsanın Evrimi
Balık
Kimya
İstatistik
Genetik
İletişim
Köpek
Hominid
Hastalık Kataloğu
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ortasında ölecek olsanız bile buna değecek kitaplar okuyun.”
P.J. O’Rourke
Geri Bildirim Gönder