Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Raynaud (Reyno) Sendromu

Raynaud (Reyno) Fenomeni Nedir? Nasıl Oluşur?

Raynaud (Reyno) Sendromu
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Hastalık Kataloğu projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Hastalık Kataloğu projesinin amacı, başta nadir hastalıklar ve Türkiye'yi etkileyen hastalıklar olmak üzere Dünya'da görülen bütün hastalıkları bir katalog halinde biriktirmek ve bunlara yönelik halka açık bir bilgilendirme ve endeks sistemi sunmaktır.

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik, profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır. Daha fazla bilgi için buraya tıklayınız.

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Reyno (İng.: Raynaud) sendromu, bir "hastalık" tanımından ziyade bir "fenomen", "sendrom" veya bir "bozukluk" olarak adlandırılır. Bozukluk, sendrom ve hastalık ayrımlarını incelediğimiz yazımıza buradan ulaşabilirsiniz. Temel olarak el ve ayak parmaklarında küçük damarların daralması veya büzülmesi ile parmak uçlarında renk değişimlerine neden olan vazospastik, yani dolaşım bozukluğudur. Soğuk hava, duygusal strese ya da diğer fiziksel tetikleyiciler veya ilaca bağlı olarak ortaya çıkabilir. Daha soğuk bölgelerde yaşayan insanlarda görülme sıklığı daha fazladır. Bunun vücudun daha fazla ısı kaybını önlemek amacı ile geliştiğini söylemek mümkün. Herhangi bir sekel bırakmaz, ancak yaşam kalitesini etkileyebilir.

Raynaud sendromu, primer (idiopatik - nedeni bilinmeyen) ve sekonder (diğer hastalıklara bağlı gelişen) olarak iki yere ayrılır. Primer Raynaud daha sıktır, tedavi gerektirmez ve çoğu kendiliğinden iyileşir. Sekonder Raynaud altta yatan nedenler - romatoid artrit, sistemik lupus eritematozus gibi bağ dokusunu etkileyen hastalıklar; ateroskleroz (damarda tıkanıklığa neden olan plak oluşumu), uzun süre benzer hareketler yapmak veya titreşimli aletler kullanmak; sigara; ilaç tüketimi (antidepresanlar, antimigren ilaçlar gibi); Buerger hastalığı (tütüne bağlı gelişen damar tıkanıklığı) - eşlik eder ve ciddi olma eğilimindedir.

Raynaud sendromu veya fenomeni, birkaç mekanizma ile oluşur:

  • Azalmış kan akımı,
  • Kan damarlarının daralması,
  • Nörolojik yanıtlar,
  • İnflamatuar ve immün yanıtlar.

Somatosensoriyel sistem çevre sıcaklığının algılanması ve bedenimizin sıcaklığının uygun hale getirilmesine yardımcı olur. İşte bu sistem sayesinde soğuk hava ile uyarılan soğuk reseptör TPRM8 (geçici reseptör potansiyel iyon kanalı) aktive olur ve damar daralması (vazokonstrüksiyon), termogenez ve soğuktan kaçış ile sonuçlanır. Daralan damarlardan yeterli kan akımı devam edemez, kan akımı geçici olarak durur.

Primer Raynaud parmak uçlarındaki damar kaslarında bulunan alfa-2 adrenerjik duyarlılığının artması sonucu vazokonstrüksiyon gelişimi söz konusudur. Alfa-2 adrenerjik soğuğun tetiklediği sempatik sinir sisteminden etkilenir ve aktifleşir. Yapılan çalışmalarda alfa-2 adrenerjik reseptör inhibitörlerinin kullanımının hastalığın şiddetini azalttığı görülmüştür.

Sekonder Raynaud, vazokonstrüksiyon neden olan endotel hücrelerden salınan endotelin-1'dir. Bu da altta yatan nedene bağlı olarak gelişen damar endotel hasarının bir sonucu olarak sentezlenir ve damarlar daralır.

Belirti ve Semptomlar

Raynaud hastalığının renk değişimi evreleri
Raynaud hastalığının renk değişimi evreleri
NKFU

Reyno fenomeni tipik olarak 3 fazdan oluşan parmak uçlarındaki renk değişimleri ile kendini gösterir.

  1. Klasik olarak gelişim sırası: beyaz renk veya solukluk (iskemik faz),
  2. Ardından mavi renk veya siyanoz (deoksijenasyon fazı),
  3. Sonuncu olarak da kırmızı renk veya eritem (reperfüzyon fazı).

Açıklık getirecek olursak, birinci fazda kan akımı durduğundan dokuda iskemi oluşur. Devamında dokunun ihtiyaç duyduğu oksijen eksikliği ile siyanoz görülür. En sonunda gelişen eritem ise dokuya yeniden kan akımı başladığının belirtecidir.

Reyno hastalığı tek parmakla başlar ve diğer parmaklara yayılır. Başparmak genellikle korunmuştur. Eğer başparmak da etkilenmişse, sekonder Raynaud geliştiğini gösterir. Ayrıca parmaklar haricinde diğer periferik dokular, örneğin yüz bölgesi, kulaklar, dizler de etkilene bilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Hastaların ortak şikayetleri iğne batması hissi, uyuşukluk, ağrı gibi semptomlar olabilir. Vazokonstrüksiyon süresinin uzamasına bağlı iskemik hasarın neden olduğu ülserler gelişimi gibi ağır sonuçlar da görülebilir. Daha ciddi durumlarda ise kangren ve parmak kaybına kadar giden çok ciddi sonuclar doğurabilir. Genel olarak ağır hasarlar sekonder Raynaud'un sonucudur.

Vazokonstrüksiyon süresinin uzamasına bağlı olarak gelişen kangren
Vazokonstrüksiyon süresinin uzamasına bağlı olarak gelişen kangren
BMJ journals

Bir diğer deri tezahürü olarak livedo retikülaris görülebilir. Deride morumsu benekler oluşur ve ısınma ile bu benekler kaybolur. Ancak sekonder eşlik eden durumlarda geri döndürülemez.

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Primer Raynaud ile ilişkili risk faktörler şöyle sıralanabilir:

  1. Cinsiyet: Kadınlarda erkeklerden daha sık görülür.
  2. Yaş: Her yaşta görülebilirse de, daha çok 15-30 yaş aralığında belirir.
  3. İklim: Soğuk iklim bölgelerinde yaşayanlarda bu duruma diğerlerinden daha sık rastlanır.
  4. Aile hikayesi: Birinci dereceden akrabanızda - ebeveyn, kardeş veya çocuğunuzda - Reyno hastalığı hikayesi sizi bu durum için daha fazla risk altında bırakıyor gibi görünüyor.

Sekonder Raynaud ile ilişkili risk faktörler ise şöyle sıralanabilir:

  1. İlişkili hastalıklar; Skleroderma ve lupus gibi hastalıklar olabilir.
  2. Belirli meslekler; Vibrasyonlu alet kullanımı veya tekrarlayan travmalara neden olan meslekler neden olabilir.
  3. Belirli maddeler; Örneğin sigara, ilaç kullanımı ve s.

Teşhis Yöntemleri

Teşhis için bir detaylı anamnez ve fizik muayene sonrası laboratuvar değerlendirilmesi yapılır. Tipik olarak kan sayımı, kas enzimleri, romatoid faktör, tiroid kontrolü, hepatit taraması, anti-fosfolipid antikor, anti-nötrofil sitoplazmik antikorlar test edilir. Özellikle Reyno için daha önemli neden olarak görülen bağ dokusu hastalıklarının antikorlarının araştırılması üzerinde durulur: ANCA (antinükleer antikorlar), anti-SSA, anti-RNA polimeraz III gibi.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Tedavi iskemik doku hasarı ile gelişmiş ciddi durumlarda olan hastalara yapılır ve nedene bağlı olarak kişiden kişiye değişir. Reyno ataklarını önlemek için ilk olarak yaşam tarzının değiştirilmesi önerilir. Bunlara soğuktan, stresten, sigaradan uzak durmak, sıcak tutan giysiler giymek dahildir.

Eğer hasta konservatif tedaviye cevap vermezse, medikal terapi gerekir.

Medikal tedavi esas olarak vazodilatasyon ya da anti-vazokonstrüktif tedavi yönündedir. Vazodilatör ilaçlardan kalsiyum kanal blokörleri, nitratlar, prostoglandinler ve vazokonstrüktör etkiyi bloke eden ilaçlardan ise endotelin reseptör antagonistleri, anjiotenzin-reseptör blokörleri, alfa-adrenoreseptör blokörleri kullanılır.

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Çoğunlukla birinci ve ikinci faz atak süresi 20 dakika sürer sonra perfüzyonun düzelmesi ile birlikte her şey normale döner. Ancak durumun şiddeti ile doğru orantılı olarak süre uzayabilir. Geçen her dakikada doku hasarının şiddeti artar.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Primer Reyno ile daha sık karşılaşırız. Daha çok 15-25 yaş aralığında başlar. Sekonder Reyno ise 35-40 yaş aralığında başlar. Her iki durumda da kadınlar, özellikle de soğuk iklim bölgesinde yaşayanlar daha çok etkilenir.

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İlginizi Çekebilecek Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 3
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Sıkça Sorulan Sorular

Vazospastik bir hastalık

Reyno hastalığı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/09/2020 08:52:45 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9301

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Güneş
Makroevrim
Gelişim
Çekirdek
Kitap
Köpekgil
Kuantum Fiziği
Hekim
Bilim
Yağ
Hayvan Davranışları
Memeli
Tıp
Adaptasyon
Şüphecilik
Tüy
Hamilelik
Galaksi
Nobel Ödülü
Karanlık Madde
Örümcek
Doğru
Yeme
Sağlık Örgütü
Radyasyon
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Hatalı bir argümanın tedavisi daha iyi bir argüman geliştirmektir; düşünceleri bastırmak değil.”
Carl Sagan
Geri Bildirim Gönder