Radon

Radon Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Radon
Radon Elementi
unsplash
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
2 dakika
33 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 87. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Radon
  • İngilizce İsim Radon
  • Sembol Rn
  • Atom Numarası 86
  • Grup 18
  • Periyot 6
  • Oda Sıcaklığında Faz Gaz
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6 6s2 4f14 5d10 6p6
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Xe] 4f14 5d10 6s2 6p6
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 222 Da ( Da)
  • Blok p
  • Kategori Soy gaz
  • Görünüm Renksiz gaz, deşarj tüplerinde bazen yeşil veya kırmızı parlar
  • Atomik Yarıçap pm
  • Kaynama Sıcaklığı 211.5 K
  • Erime Sıcaklığı 202 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 9.73 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 4×10−19 kg/kg
  • Şehir Toprağında kg/kg
  • Meteoritlerde N/A %
  • Deniz Suyunda 6×10−22 kg/L
  • İnsan Vücudunda %
  • Güneş'te silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü GPa
  • Poisson Oranı
  • Young Modülü GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke Almanya
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı E. Rutherford ve R. B. Owens, 1899
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı W. Ramsay ve R. Whytlaw-Gray, 1910
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Radon, sembolü "Rn" olan kimyasal elementtir. Element, periyodik cetvelin 18. grubuna aittir ve ağır radyoaktif bir elementtir. Radon, soygaz grubunda yer almaktadır ve renksiz bir gazdır. Radon, -61,8°C'de (-79,2°F) sıvılaşır ve -71°C'de (-96°F) donar. Daha fazla soğursa katı radon, turuncu-kırmızıya dönüşen yumuşak sarı bir ışık gibi parlar. Radon, doğada nadirdir çünkü izotoplarının tümü kısa ömürlüdür ve kaynağı radyum da doğada bulunması zor bir elementtir.[1]

Doğada bulunan radon, üç doğal radyoaktif parçalanma serisinin (uranyum , toryum ve aktinyum serisi) her birinden bir tane olmak üzere üç izotoptan oluşmaktadır. Radonun en kararlı izotopu olan radon-222'nin yarı ömrü yaklaşık 3-8 gündür. Radon atomları, kararlı bir elektronik konfigürasyon olan sekiz elektrona sahiptir. Bununla birlikte, radon kimyasal olarak pek de inert değildir.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Radon, kayalarda bulunan radyum-226 izotopunun bozunmasından doğal olarak üretilir. Ortalama olarak, dünyanın atmosferinin 0.0000000000000000001% radondur.[2] Radon seviyeleri, uranyum mineral yatakları içeren jeolojik oluşumların üzerine inşa edilmiş evlerde en yüksektir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Radon, radyoaktif polonyum ve alfa parçacıklarına dönüşür. Yayılan bu radyasyon, radonun kanser tedavisinde kullanılmasını sağlamıştır. Radon, gaz halde küçük tüplere kapatılara ve bunlar tümörlü bölgeye yerleştirerek, hastalığı yerinde tedavi etmek için kullanıldı; fakat günümüzde daha güvenli tedavi yolları olduğu için, bu yöntem pek yaygın olarak kullanılmamaktadır. Yüksek radon konsantrasyonları olan bazı yerlerde radon, yerden kaçarak iç mekanlarda birikebilir. Bu durumları analiz etmek için kullanılan test kitleri geliştirilmiştir.[3]

Tarihi

1899'da Ernest Rutherford ve Robert B. Owens, toryum tarafından salınan radyoaktif bir gaz tespit ettiler. Aynı yıl Pierre ve Marie Curie de radyumdan çıkan radyoaktif bir gaz tespit ettiler. 1900'de Almanya, Halle'deki Friedrich Ernst Dorn, radyum ampullerinin içinde bir gaz biriktiğini fark etmiştir. Aslında bütün bilim insanları radon gözlemliyorlardı. Radyumdan gelen, yarı ömrü 3,8 gün olan daha uzun ömürlü radon-222 izotopuydu ve Curielerin gözlemlediği izotopla aynı idi. Rutherford'un tespit ettiği radon, yarı ömrü 56 saniye olan radon-220 idi. 1900'de Rutherford, kendini yeni gazı araştırmaya adadı ve radon izotopunu bir sıvıya yoğunlaştırmanın mümkün olduğunu gösterdi. 1908'de, Londra Üniversitesi Koleji'nden William Ramsay ve Robert Whytlaw-Gray, özelliklerini belirlemeye yetecek kadar radon topladı ve bunun bilinen en ağır gaz olduğunu bildirdi.[3]

Etimolojisi

Elementin ismi, radyoaktif bozunma sırasında radyum elementinden bir emisyon olarak tespit edildiği için radyumdan türetilmiştir.

Önlem ve Güven

Radon, doğada esas olarak gaz fazında bulunur. Bu sebepten dolayı, insanlar çoğunlukla solunum yoluyla radona maruz kalırlar. Açık havadaki radon seviyesi oldukça düşüktür; ancak kapalı mekanlarda ortamdaki radon seviyeleri daha yüksek olabilir. Evlerde, okullarda ve binalardaki radon, yapıların temellerinde ve bodrumlardaki çatlaklarda bulunduğu için buralarda bulunma seviyeleri yüksektir. Bazı derin su kuyularında radon bulunabilir. Yeraltı suyundaki radon seviyeleri oldukça yüksektir; ancak genellikle yeraltı suyu yüzey sularına girer girmez ve radon hızla havaya salınır. Solunum yoluyla yüksek seviyelerde radona maruz kalmanın akciğer hastalıklarına neden olduğu bilinmektedir. Uzun süreli maruz kalmalarda radon, akciğer kanserine yakalanma olasılığını artırır. Radon ancak birkaç yıl maruz kaldıktan sonra kansere neden olabilir.[4]

İlginç Bilgiler ve Diğer

  • Radon gazı renksizdir; ancak donma noktasının altındaki sıcaklıklarda parlak sarı bir fosforesans (algılanabilir ısı olmadan bir maddeden yayılan ışık) yayar.[5]
  • Radonun artık Amerika Birleşik Devletleri'nde sigara içmeyenler arasında akciğer kanserinin en büyük nedeni olduğu düşünülmektedir.[1]
  • Radon; uranyum, toryum, radyum ve polonyumdan sonra keşfedilen beşinci radyoaktif elementtir.[5]
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/04/2021 22:26:37 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10084

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Uygulama
Yakınsak Evrim
Nobel Ödülü
Sperm
Foton
Periyodik Cetvel
Depresyon
İnsanlık
Enzim
Teknoloji
Covıd-19
Oksijen
Çin
Besin Değeri
Santigrat Derece
Avrupa
Eğitim
Uzay Görevleri
Yas
Psikoloji
Dalga
Toprak
Hayatta Kalma
Anatomi
Aminoasit
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku