Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Radon

Radon Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Radon unsplash
Radon Elementi
2 dakika
3,995
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 86. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Özellikler

Radon, sembolü "Rn" olan kimyasal elementtir. Element, periyodik cetvelin 18. grubuna aittir ve ağır radyoaktif bir elementtir. Radon, soygaz grubunda yer almaktadır ve renksiz bir gazdır. Radon, -61,8°C'de (-79,2°F) sıvılaşır ve -71°C'de (-96°F) donar. Daha fazla soğursa katı radon, turuncu-kırmızıya dönüşen yumuşak sarı bir ışık gibi parlar. Radon, doğada nadirdir çünkü izotoplarının tümü kısa ömürlüdür ve kaynağı radyum da doğada bulunması zor bir elementtir.[1]

Doğada bulunan radon, üç doğal radyoaktif parçalanma serisinin (uranyum , toryum ve aktinyum serisi) her birinden bir tane olmak üzere üç izotoptan oluşmaktadır. Radonun en kararlı izotopu olan radon-222'nin yarı ömrü yaklaşık 3-8 gündür. Radon atomları, kararlı bir elektronik konfigürasyon olan sekiz elektrona sahiptir. Bununla birlikte, radon kimyasal olarak pek de inert değildir.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Radon, kayalarda bulunan radyum-226 izotopunun bozunmasından doğal olarak üretilir. Ortalama olarak, dünyanın atmosferinin 0.0000000000000000001% radondur.[2] Radon seviyeleri, uranyum mineral yatakları içeren jeolojik oluşumların üzerine inşa edilmiş evlerde en yüksektir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Radon, radyoaktif polonyum ve alfa parçacıklarına dönüşür. Yayılan bu radyasyon, radonun kanser tedavisinde kullanılmasını sağlamıştır. Radon, gaz halde küçük tüplere kapatılara ve bunlar tümörlü bölgeye yerleştirerek, hastalığı yerinde tedavi etmek için kullanıldı; fakat günümüzde daha güvenli tedavi yolları olduğu için, bu yöntem pek yaygın olarak kullanılmamaktadır. Yüksek radon konsantrasyonları olan bazı yerlerde radon, yerden kaçarak iç mekanlarda birikebilir. Bu durumları analiz etmek için kullanılan test kitleri geliştirilmiştir.[3]

Tarihi

1899'da Ernest Rutherford ve Robert B. Owens, toryum tarafından salınan radyoaktif bir gaz tespit ettiler. Aynı yıl Pierre ve Marie Curie de radyumdan çıkan radyoaktif bir gaz tespit ettiler. 1900'de Almanya, Halle'deki Friedrich Ernst Dorn, radyum ampullerinin içinde bir gaz biriktiğini fark etmiştir. Aslında bütün bilim insanları radon gözlemliyorlardı. Radyumdan gelen, yarı ömrü 3,8 gün olan daha uzun ömürlü radon-222 izotopuydu ve Curielerin gözlemlediği izotopla aynı idi. Rutherford'un tespit ettiği radon, yarı ömrü 56 saniye olan radon-220 idi. 1900'de Rutherford, kendini yeni gazı araştırmaya adadı ve radon izotopunu bir sıvıya yoğunlaştırmanın mümkün olduğunu gösterdi. 1908'de, Londra Üniversitesi Koleji'nden William Ramsay ve Robert Whytlaw-Gray, özelliklerini belirlemeye yetecek kadar radon topladı ve bunun bilinen en ağır gaz olduğunu bildirdi.[3]

Etimolojisi

Elementin ismi, radyoaktif bozunma sırasında radyum elementinden bir emisyon olarak tespit edildiği için radyumdan türetilmiştir.

Önlem ve Güven

Radon, doğada esas olarak gaz fazında bulunur. Bu sebepten dolayı, insanlar çoğunlukla solunum yoluyla radona maruz kalırlar. Açık havadaki radon seviyesi oldukça düşüktür; ancak kapalı mekanlarda ortamdaki radon seviyeleri daha yüksek olabilir. Evlerde, okullarda ve binalardaki radon, yapıların temellerinde ve bodrumlardaki çatlaklarda bulunduğu için buralarda bulunma seviyeleri yüksektir. Bazı derin su kuyularında radon bulunabilir. Yeraltı suyundaki radon seviyeleri oldukça yüksektir; ancak genellikle yeraltı suyu yüzey sularına girer girmez ve radon hızla havaya salınır. Solunum yoluyla yüksek seviyelerde radona maruz kalmanın akciğer hastalıklarına neden olduğu bilinmektedir. Uzun süreli maruz kalmalarda radon, akciğer kanserine yakalanma olasılığını artırır. Radon ancak birkaç yıl maruz kaldıktan sonra kansere neden olabilir.[4]

İlginç Bilgiler ve Diğer

  • Radon gazı renksizdir; ancak donma noktasının altındaki sıcaklıklarda parlak sarı bir fosforesans (algılanabilir ısı olmadan bir maddeden yayılan ışık) yayar.[5]
  • Radonun artık Amerika Birleşik Devletleri'nde sigara içmeyenler arasında akciğer kanserinin en büyük nedeni olduğu düşünülmektedir.[1]
  • Radon; uranyum, toryum, radyum ve polonyumdan sonra keşfedilen beşinci radyoaktif elementtir.[5]
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 86. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
18
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Muhteşem! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/07/2024 02:10:21 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10084

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Anatomi
Dinozor
Biyocoğrafya
Gen
Santigrat Derece
Deizm
Metal
Regülasyon
Tardigrad
Nükleer Enerji
Diş Hastalıkları
Sosyal Medya
Fil
Irk
Yaşamın Başlangıcı
Homo Sapiens
Hayvan
Türleşme
Parçacık
Evrimleşme
Endokrin Sistemi
Kanser
Uçuş
Kuvvet
Küresel Salgın
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
C. Yazıcı, et al. Radon. (26 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 13 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10084
Yazıcı, C., Bakırcı, Ç. M. (2021, January 26). Radon. Evrim Ağacı. Retrieved July 13, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10084
C. Yazıcı, et al. “Radon.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 26 Jan. 2021, https://evrimagaci.org/s/10084.
Yazıcı, Cansu. Bakırcı, Çağrı Mert. “Radon.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 26, 2021. https://evrimagaci.org/s/10084.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close